Το σχολείο «όμηρος» των εξετάσεων

«Δεν χρειάζεται να πάω σχολείο, μου φτάνει το φροντιστήριο». Αυτήν τη φράση, ενός καταληψία μαθητή, επέλεξαν τρεις εκπαιδευτικοί, ο Χρήστος Κάτσικας, ο Γιώργος Καββαδίας και ο Κώστας Θεριανός, για να περιγράψουν τη «μετάλλαξη» του σχολείου και την άνθηση της παραπαιδείας στο βιβλίο τους «Το εγχειρίδιο του καλού εκπαιδευτικού- Παρατηρήσεις για τη στάση του εκπαιδευτικού στην τάξη» (Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα).
Oι τρεις συγγραφείς περιγράφουν με γλαφυρό τρόπο τη σημερινή σχολική πραγματικότητα, που όμως δεν απέχει και πολύ από τη… χθεσινή, αφού ελάχιστα προβλήματα έχουν επιλυθεί: μιλούν για την παραπαιδεία, την παπαγαλία, τα περιστατικά βίας και τα φαινόμενα παραβατικότητας, τα σχολεία-φυλακές. Αλλά δεν μένουν απλώς στην περιγραφή. Παραθέτουν και αναλύουν τις αιτίες των σημαντικότερων προβλημάτων στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και τονίζουν ότι οι σημερινοί δάσκαλοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τα όποια περιθώρια υπάρχουν, για να αφυπνίσουν τη συνείδηση των μαθητών τους και να τους βοηθήσουν να σκεφτούν κριτικά.

Το υλικό τους προέρχεται από την προσωπική εμπειρία τους μέσα στις σχολικές αίθουσες, από πανεπιστημιακές έρευνες αλλά και από επίσημα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας ή της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας που συνήθως δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Εμπλουτίζεται μάλιστα και από παρατηρήσεις των ίδιων των μαθητών, που τις περισσότερες φορές είναι πιο εύστοχες ακόμα και από έρευνες και στατιστικές.

«Πρόβα» για τα ΑΕΙ
Η παραπαιδεία και τα φροντιστήρια είναι ένα από τα θέματα που αναδεικνύουν οι τρεις συγγραφείς. «Όσο το σχολείο μετατρέπεται σε μία ατελείωτη πρόβα τζενεράλε για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, τόσο περισσότερο απαξιώνεται από τους μαθητές που στρέφουν την προσοχή τους στα φροντιστηριακά μαθήματα, τα οποία ευελπιστούν να τους εξοπλίσουν με τεχνικές αντιμετώπισης των εξεταστικών πρακτικών του σχολείου».

Γι΄ αυτό και οι συγγραφείς σημειώνουν ότι το σχολείο «αφοπλίζεται από τον παιδαγωγικό του χαρακτήρα». Είναι το τέλος της σχολικής ζωής, όπως γράφουν χαρακτηριστικά. Η «εξεταστική Χάρυβδη», προσθέτουν, καταπίνει τη σχολική ζωή· το διάλειμμα, το παιχνίδι, η εφηβεία, η φιλία, η αλληλεγγύη, η γνωριμία, το αστείο, το «κουτσομπολιό» για τις κατακτήσεις των εφήβων χάνονται από την «ημερήσια διάταξη», ενώ η «εξεταστική Κίρκη» εκμηδενίζει κάθε διάθεση επικοινωνίας, προώθησης του διαλόγου (…).

[ ΙΝFΟ]

«Το εγχειρίδιο του καλού εκπαιδευτικού – Παρατηρήσεις για τη στάση του εκπαιδευτικού στην τάξη» (Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα).

«Η παπαγαλία, μόνη χρησιμότητα του σχολικού βιβλίου»

ΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ στις 332 σελίδες του βιβλίου τους καταπιάνονται και με θέματα της σχολικής καθημερινότητας που συνήθως δεν απασχολούν σοβαρά την εκπαιδευτική κοινότητα, όπως είναι τα…

σκονάκια, οι εκδρομές, το κάψιμο των βιβλίων στο τέλος της χρονιάς, τα «μαργαριτάρια».

Για το κάψιμο των βιβλίων λένε ότι τα «σχολικά βιβλία “πληρώνουν τα σπασμένα” της δυσαρέσκειας των μαθητών από το σχολείο και τη σχολική ζωή, που όταν δεν “εκφράζεται” σε αυτά, βρίσκει διέξοδο στους τοίχους, τα θρανία, τις πόρτες της σχολικής αίθουσας». Και κλείνουν την επιχειρηματολογία τους με μία έκθεση μαθητή που τα λέει όλα: «Γιατί καταστρέφουμε τα βιβλία… Μα τι είναι το σχολικό βιβλίο; Είναι ό,τι ο μαθητής πρέπει να διαβάσει όχι για να κατανοήσει, να μάθει, να ικανοποιηθεί, αλλά για να αποστηθίσει πιστά κάθε διατύπωση, λέξη, φράση, με μόνη χρησιμότητα τον καλό βαθμό…».

Στο περιθώριο οι «αδύναμοι»
Το σχολικό σύστημα αφήνει στο περιθώριο τους «αδύναμους» μαθητές, τονίζουν οι συγγραφείς ενώ «ασχολείται “μανιωδώς” με το πώς θα εντοπίσει τους “ικανούς”».

Οι εκπαιδευτικοί δεν παραλείπουν να αναφερθούν και στον δικό τους ρόλο. Όπως λένε, «ο εκπαιδευτικός σπρώχνεται να μετατραπεί όχι στον δάσκαλο εμψυχωτή που με τους μαθητές του δημιουργεί πολιτισμό, αλλά στον δάσκαλο-τεχνικό που έρχεται ως μικρόψυχος ελεγκτής να αξιολογήσει τις επιδόσεις».