Στον βυθό συνάντησαν την Ιστορία

«Μέχρι τώρα στην Ελλάδα “σκοντάφταμε” πάνω σε ναυάγια, τα εντοπίζαμε εντελώς συμπτωματικά. Στο Πανεπιστήμιο Πατρών, αντιθέτως, προχωρήσαμε στην αναζήτησή τους με τη χρήση εξελιγμένων μέσων. Τόσο στον Πατραϊκό όσο και στο Αιγαίο, αποτυπώσαμε στον βυθό ακόμα και προπολεμικά πλοία, κομμάτια της ναυτικής ιστορίας μας…».

Επιστήμονες από το Τμήμα Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών έκαναν «κόσκινο» τον πυθμένα του Πατραϊκού Κόλπου, τον σάρωσαν σχεδόν στο σύνολό του για μια δεκαετία, στο πλαίσιο χαρτογράφησής του. «Έφτασαν» έως και σε βάθη εκατοντάδων μέτρων, εντόπισαν 14 ναυάγια, με το πιο παλιό απ΄ αυτά να χρονολογείται μεταξύ 1905-1910. Κάποια, μάλιστα, όπως περιγράφει στα «ΝΕΑ» ο επικεφαλής της σχετικής πανεπιστημιακής μελέτης, επίκουρος καθηγητής

ΤΟ «ΜΑRGUΕRΙΤΕ»

βυθίστηκε το 1943 από νάρκη παρασύροντας στον υγρό τάφο 544 Ιταλούς αιχμαλώτους των Γερμανών

Ωκεανογραφίας, κ. Γιώργος Παπαθεοδώρου, κρύβουν πίσω τους πραγματικά δραματικές ιστορίες, όπως το ιταλικό «Μarguerite». «Βυθίστηκε, πιθανότατα από νάρκη, στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στις 13-10-1943, ημέρα που η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στη Γερμανία. Την ώρα εκείνη μετέφερε, υπό γερμανική καθοδήγηση, 900 Ιταλούς αιχμαλώτους, στρατιώτες της μεραρχίας Αcqui, που έδρευε στην Κεφαλονιά. Από αυτούς οι 544 έχασαν τη ζωή τους. Το κουφάρι του είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά το 1970 απ΄ τον πρωτοπόρο ωκεανογράφο, καθηγητή στο ΜΙΤ, Η. Εdgerton. Εμείς, όμως, το αποτυπώσαμε, μ΄ έναν σύγχρονο ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης.

Στα βόρεια του Πατραϊκού «αναπαύεται» και το νορβηγικό φορτηγό ατμόπλοιο «Svein Jarl», μήκους 265 ποδών και καθαρής χωρητικότητας 1.115 κόρων, που είχε ναυπηγηθεί το 1943, στο Τrondheim. «Προερχόμενο από Κωνσταντινούπολη, είχε αποπλεύσει στις 16 Ιανουαρίου 1948 απ΄ το λιμάνι της Πάτρας, με γενικό φορτίο και προορισμό την Αμβέρσα. Έπλεε κοντά στις εκβολές του Εύηνου ποταμού με ρότα για τα ανοικτά, όταν το πρωραίο τμήμα του κομματιάστηκε από μια ξεχασμένη νάρκη, που είχε ποντιστεί μεταξύ του Ακρωτηρίου Αράξου και των αιτωλοακαρνανικών ακτών. Μέσα σε λίγα λεπτά της ώρας, βυθίστηκε, παρασύροντας μαζί του οκτώ μέλη του πληρώματος», αφηγείται ο κ. Παπαθεοδώρου.

Ο «Βρετανικός»
Με τη συμβολή του σκάφους «Φιλία» του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών και του αναπληρωτή καθηγητή Κ. Κουτσικόπουλου, η ερευνητική ομάδα στράφηκε και προς το Αιγαίο, όπου πριν από ένα μήνα αποτύπωσε ηχοβολιστικά και τον δίδυμο «αδελφό» του «Τιτανικού», το πλοίο «Βρετανικός» («ΗΜΗS Βritannic»), που κατέληξε στον υγρό «τάφο» του, επίσης από νάρκη, στις 21 Νοεμβρίου 1916, ανοικτά της Τζιας. «Είναι τεράστιο ναυάγιο, σε βάθος 110 μέτρων. Διακρίνεται, ωστόσο, εύκολα, τα φουγάρα του φαίνονται πως έχουν πέσει. Οι καταγραφές του απ΄ το ηχοβολιστικό μηχάνημά μας είναι εντυπωσιακές. Είναι σαν να βλέπει κανείς την ακτινογραφία του βυθισμένου πλοίου», σημειώνει ο καθηγητής, που επισημαίνει, παράλληλα, πως κάθε ολοκληρωμένη ανάδειξη ναυαγίων προϋποθέτει συστηματικές έρευνες.

«Αυτό ακριβώς κάναμε στην ευρύτερη περιοχή του Πατραϊκού, του Αιγαίου και του Ιονίου, με τη χρήση εξελιγμένων συστημάτων και οργάνων θαλάσσιας έρευνας, όπως ο ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης (side scan sonar), που σαρώνει μεγάλες εκτάσεις της επιφάνειας του πυθμένα, σε σύντομο χρόνο, ανεξάρτητα από την περιβαλλοντική κατάσταση της θάλασσας- αν είναι δηλαδή θολή ή καθαρή. Μ΄ αυτόν εντοπίσαμε τα ναυάγια και συγκεντρώσαμε πολύτιμες πληροφορίες, όπως οι διαστάσεις, τα χαρακτηριστικά και οι βλάβες τους. Στον βυθό καταδύθηκαν και δύτες, αλλά και το τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημά μας (RΟV), που έφεραν στην επιφάνεια πολύτιμες εικόνες για την αναγνώριση και επιβεβαίωση των ευρημάτων μας».


Καταδυτικός τουρισμός υπό προϋποθέσεις

ΣΥΜΦΩΝΑ με τον επίκουρο καθηγητή Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Γιώργο Παπαθεοδώρου, μερικά από τα ναυάγια που εντοπίστηκαν στον Πατραϊκό είναι και επισκέψιμα. «Θα μπορούσαν να αποτελέσουν και υποβρύχια ιστορικά μουσεία, να αναπτυχθεί γύρω τους ο καταδυτικός τουρισμός- στην υποθαλάσσια αυτή περιοχή υπάρχει, εκτός των άλλων, και το μεγαλύτερο, ίσως, και ωραιότερο στην Ελλάδα πεδίο υποθαλάσσιων κρατήρων, που εκπέμπουν αέρια! Θα πρέπει, ωστόσο, προηγουμένως να καθοριστεί για κάθε ναυάγιο το δακτυλικό αποτύπωμά του, να εξεταστούν, δηλαδή, οι περιβαλλοντικές παράμετροι, όπως η ευκρίνεια, η θολερότητα, τα ρεύματα και η επικινδυνότητα στον πυθμένα».