[ Δρόμοι ]

«Η κατάρα…
… της Αθηνάς»: «Ατελείωτα να στράφτουν εμπρηστές ναών κι Ελγίνοι/ Καταδικασμένοι αιώνια στο ίδιο ανάθεμα κι οι δυο τους/ Που ίσως στο στερνό θε νάβρης και τον πιο χειρότερό τους/ Έτσι ας στέκουν, να τους βλέπουν τα μελλούμενα τα χρόνια/ Άγαλμα άσειστο, με βάση μοναχή, την καταφρόνια» (Λόρδου Βύρωνα, μετάφραση Στέφανου Μύρτα). Η αρπαγή…
… των γλυπτών του Παρθενώνα ήταν για τον Βύρωνα, αλλά και για άλλους διανοούμενους της εποχής του, ένας πολιτικός συμβολισμός του βρετανικού ιμπεριαλισμού: η Βρετανία κληρονομεί τη δόξα των Αθηνών, αναλαμβάνοντας υπό την προστασία και την κατοχή της τα αρχαιολογικά τους μνημεία. Ο λόρδος Βύρων δεν έκρυψε ποτέ την απέχθειά του για τον Σκωτσέζο Ελγίνο. Σε ένα παράρτημα του παραπάνω ποιήματος διαβάζουμε στα λατινικά: «Τu statiam rapias, Scote, sed uxor abest» («Εσύ μπορεί να το σκας με αγάλματα, αλλά η γυναίκα σου το έσκασε κι αυτή»). Το δηκτικό σχόλιο του ποιητή, εξηγεί ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια Γκίλεν Γουντ, αναφερόταν στην πολύκροτη ερωτική σχέση της συζύγου του Ελγίνου με έναν άλλο Σκωτσέζο, τον Ρόμπερτ Φέργκισον, που αποκαλύφθηκε το 1808.

Η αγωγή…
… διαζυγίου που είχε υποβάλει ο λόρδος Έλγιν κατά της συζύγου του με την κατηγορία της μοιχείας είχε προκαλέσει αίσθηση στη Βρετανία. Η απομάκρυνση της λαίδης Έλγιν από τον σύζυγό της αποδόθηκε στην εκφυλιστική πάθηση από την οποία είχε προσβληθεί το πρόσωπό του και ιδιαίτερα η μύτη του, όταν είχε πέσει στο κρεβάτι με υψηλό πυρετό στην Κωνσταντινούπολη (πιθανότατα επρόκειτο για σύφιλη). Στα πρακτικά της δίκης έχει καταγραφεί ένας αποκαλυπτικός διάλογος ανάμεσα στον δικαστή και τον Τζον Μόριερ, γραμματέα του Έλγιν. «Στην αρχή ήταν πολύ αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα». «Εννοείτε ότι αργότερα άλλαξε η συμπεριφορά της;». «Μάλιστα». «Πώς ακριβώς;». «Όσο επιδεινωνόταν η πάθηση του λόρδου Έλγιν». «Αναφέρεστε στην απώλεια της μύτης του;». «Μάλιστα». Δεν είναι παράξενο λοιπόν που δεν υπάρχουν πορτρέτα του λόρδου Έλγιν από τα τελευταία χρόνια τη ζωής του. Η εκφυλιστική πάθησή του είχε «ροκανίσει» το μεγαλύτερο μέρος του προσώπου του, όπως ακριβώς ο ίδιος είχε παραμορφώσει και κατατεμαχίσει τα αγάλματα του Παρθενώνα για να τα μεταφέρει στη Βρετανία. Όμως, η «κατάρα της Αθηνάς» δεν σταμάτησε εδώ. Ο λόρδος Έλγιν δεν έχασε μόνο τη σύζυγό του. Χρεοκόπησε, έβγαλε στο σφυρί την περιουσία του και η πολιτική καριέρα του καταστράφηκε.

Με έναν χορό…
… από γερανούς. Έτσι άρχισε η μεταφορά των θησαυρών του Παρθενώνα στο νέο μουσείο. Κιβώτια κλειστά. Κι ασφαλισμένα σε ευρώ, σαν να μπορεί να εξαγοραστεί έτσι ενδεχόμενη καταστροφή. Κιβώτια. Για άλλους πλήρη περιεχομένου. Για άλλους κενά σαν πολυκαιρισμένες σαρκοφάγοι. Δεν ξέρουμε καλά-καλά να πούμε το όνομά τους (για «ζωοφόρους» μιλούσαν τα τηλεοπτικά δελτία). Τώρα που η μύτη του Ελγίνου έχει πέσει, «τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις».