Αγωνία για τον Χριστόδουλο

Γολγοθάς για Χριστόδουλο

Σε αγωνία μετατράπηκε χθες η ελπίδα που έδωσε στους στενούς συνεργάτες του Αρχιεπισκόπου η είδηση ότι βρέθηκε συμβατό μόσχευμα ήπατος, όταν ενημερώθηκαν ότι τελικώς η μεταμόσχευση δεν επρόκειτο να γίνει, καθώς κατά τη διάρκεια της επέμβασης διαπιστώθηκαν διάσπαρτες καρκινικές μεταστάσεις.

Oι άνθρωποι που όλο αυτό το διάστημα βρίσκονται στο πλευρό του Αρχιεπισκόπου στο Μαϊάμι- ο Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος, ο πρωτοσύγκελλος π. Θωμάς Συνοδινός- ενημερώθηκαν, σύμφωνα με πληροφορίες, μετά τις 2 το μεσημέρι (ελληνική ώρα) για την αρνητική τροπή που είχαν πάρει τα πράγματα. Βρίσκονταν στο σπίτι όπου φιλοξενείται ο Αρχιεπίσκοπος όταν τους τηλεφώνησαν οι γιατροί από το Τζάκσον Μεμόριαλ. Και δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι τελικώς η μεταμόσχευση δεν πραγματοποιήθηκε και ότι διαγνώστηκαν μεταστάσεις.

Είναι ενδεικτικό ότι για αρκετή ώρα ο Μητροπολίτης Βρεσθένης, που όλο αυτό το διάστημα πληροφορούσε τα Μέσα Ενημέρωσης

ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Οι καρκινικές μεταστάσεις που διαπιστώθηκαν κατά τη διάρκεια της επέμβασης ήταν η αιτία για να μην πραγματοποιηθεί η μεταμόσχευση

για την πορεία της υγείας του Αρχιεπισκόπου, δεν ήταν καν σε θέση να μιλήσει. Αργά το απόγευμα πάντως, μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο κ. Θεόκλητος εξέφρασε την αγωνία του για τις επόμενες ημέρες. «Αυτό το οποίο αγωνιούμε να μάθουμε τώρα είναι τι θα πουν οι γιατροί. Αν δηλαδή ο Αρχιεπίσκοπος θα πρέπει να κάνει χημειοθεραπείες και πού θα τις κάνει. Εδώ ή στην Αθήνα». Πρόσθεσε δε ότι Αρχιεπίσκοπος ενημερώθηκε τόσο από τους γιατρούς όσο και από τον ίδιο για τα νέα δεδομένα. «Του μιλήσαμε και εμείς και οι γιατροί». Ωστόσο, η κατάστασή του, η σωματική και η ψυχολογική, όπως ανέφερε ο κ. Θεόκλητος, σε τίποτα δεν θύμιζε αυτήν που παρουσίαζε ο Αρχιεπίσκοπος λίγες ώρες πριν μπει στο χειρουργείο… Σύμφωνα με στενό συνεργάτη του, όταν ο κ. Χριστόδουλος ενημερώθηκε για το τι είχε συμβεί στο χειρουργείο είπε στον γιατρό του: «Έχει ο Θεός».

Πεντακάθαρες οι εξετάσεις
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί οι μεταστάσεις δεν διαγνώστηκαν νωρίτερα αλλά την ημέρα της επέμβασης, ο κ. Θεόκλητος είπε ότι «όλες οι εξετάσεις που έχει κάνει ο Αρχιεπίσκοπος λίγο πριν φύγει- και το pet scan (ο τομογράφος ακριβείας)- ήταν πεντακάθαρες. Και επειδή η συγκεκριμένη εξέταση γίνεται κάθε έξι μήνες, δεν κρίθηκε από τους γιατρούς ότι έπρεπε να γίνει νέα εξέταση. Είχαν άλλωστε περάσει μόλις τρεις μήνες». Ο Μητροπολίτης Βρεσθένης έδωσε τη δική του εκδοχή και για την εντύπωση που δόθηκε στην Αθήνα ότι η χειρουργική επέμβαση κράτησε πάρα πολλές ώρες. « Δεν είχαμε συνεχή ενημέρωση από τους γιατρούς. Ενημερωθήκαμε αργά ότι η μεταμόσχευση δεν έγινε. Και αυτό, διότι όταν οι γιατροί διαπίστωσαν πως δεν μπορεί να γίνει η μεταμόσχευση έδωσαν το μόσχευμα στον αμέσως επόμενο άνθρωπο στη λίστα μετά τον Αρχιεπίσκοπο. Μάλιστα, τον χειρούργησε ο κ. Τζάκης. Συνεπώς, δεν μπορούσε να μας ενημερώσει νωρίτερα». Και συμπληρώνει ότι η δυσάρεστη τροπή που πήραν τα πράγματα εξέπληξε και τον κ. Τζάκη: «Έλεγε ότι “είναι απίστευτο” και ότι δεν φανταζόταν πως θα συνέβαινε κάτι τέτοιο».

Μάλιστα, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος, μετά την επίσκεψή του στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, όπου νοσηλεύεται ο κ. Χριστόδουλος, μετέφερε τα λόγια του θεράποντος ιατρού, ότι «σοκαρίστηκε και ο ίδιος, όταν ήρθε αντιμέτωπος με την εικόνα της κατάστασης στην κοιλιακή χώρα του Μακαριωτάτου».

Σύμφωνα, πάντως, με πηγές από την Αρχιεπισκοπή, η επέμβαση άρχισε στις 5 ώρα Ελλάδος και ο εκπρόσωπος Τύπου του Αρχιεπισκόπου στην Αθήνα ενημερώθηκε ότι ολοκληρώθηκε η επέμβαση λίγο μετά τις 2 μετά το μεσημέρι.


Συγκρούσεις μετά τη δυσάρεστη εξέλιξη

ΑΓΩΝΙΑ και προβληματισμός επικρατούσε χθες και στις τάξεις της Ιεραρχίας, η οποία συνεδριάζει σήμερα για πρώτη φορά απόντος του Αρχιεπισκόπου. Μερίδα ιεραρχών ανέφεραν ότι οι γιατροί έκαναν ό,τι μπορούσαν, ενώ άλλοι εξέφραζαν σκεπτικισμό για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν. Ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος είπε ότι «έγινε ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό», προσθέτοντας ότι αγωνιά, αλλά ταυτόχρονα ελπίζει.

«Ο κ. Τζάκης αντιμετωπίστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο και το περιβάλλον του ως η τελευταία ελπίδα για την ίασή του. Σε μία χρονική στιγμή όπου οι υπόλοιποι γιατροί δεν έδιναν καμία ελπίδα, παρουσιάστηκε αυτή μέσω του κ. Τζάκη. Συνεπώς, έμοιαζε ως αναπόφευκτη επιλογή», λέει ο Μητροπολίτης Φιλίππων Νεαπόλεως και Θάσου Προκόπιος και μάλιστα υπερθεματίζει την επιλογή, λέγοντας χαρακτηριστικά:

«Όταν σου αφήνεται μόνο μία ελπίδα, θέλεις να την εξαντλήσεις».

Η χθεσινή δυσάρεστη εξέλιξη, όμως, της υγείας του Αρχιεπισκόπου ήδη προκάλεσε έντονες συγκρούσεις μεταξύ των ανθρώπων του στενού περιβάλλοντος του κ. Χριστόδουλου, για την επιλογή της θεραπείας που πρότεινε ο κ. Τζάκης.


«Η μεταμόσχευση δεν είχε νόημα»

«Όχι αναμενόμενες» και «ασυνήθιστες» χαρακτήρισε ο καθηγητής Χειρουργικής Ανδρέας Τζάκης τις μεταστάσεις που εντοπίστηκαν στον κ. Χριστόδουλο και οι οποίες τελικά ματαίωσαν τη μεταμόσχευση ήπατος στην οποία επρόκειτο να υποβληθεί. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί στη χώρα μας κάθε άλλο παρά φάνηκαν να εκπλήσσονται για τις εξελίξεις στο όλο θέμα…

Όπως είπε αργά χθες το βράδυ ο κ. Τζάκης, ο εντοπισμός των μεταστάσεων είναι πολύ δύσκολος αν όχι αδύνατος, διότι δεν πρόκειται για μάζες που μπορεί να φανούν σε μια ακτινογραφία. Επιπλέον, επεσήμανε ότι δεν περίμενε να έχει το όλο εγχείρημα αυτήν την εξέλιξη, ενώ πρόσθεσε πως ο συνεχής εφιάλτης όλων των εμπλεκομένων ήταν μήπως μεγαλώσει ο όγκος στο ήπαρ και εξαπλωθεί σε άλλα όργανα, όπως ο πνεύμονας ή ο εγκέφαλος. «ΤΑ ΝΕΑ» ζήτησαν από εξειδικευμένους γιατρούς να σχολιάσουν τις εξελίξεις στην

«ΟΧΙ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ»

και «ασυνήθιστες» χαρακτήρισε ο καθηγητής Χειρουργικής Ανδρέας Τζάκης τις μεταστάσειςτου καρκίνου

πολυαναμενόμενη μεταμόσχευση ήπατος, η οποία παρουσιαζόταν ως η μοναδική ενδεδειγμένη λύση για το πρόβλημα της υγείας του κ. Χριστόδουλου. Ορισμένοι από αυτούς υποστήριξαν ότι εξ αρχής δεν έπρεπε να έχει προγραμματιστεί η μεταμόσχευση διότι υπήρχαν σοβαρές αντενδείξεις, ενώ άλλοι περιορίστηκαν να χαρακτηρίσουν την όλη εξέλιξη «άκρως σπανία» αλλά όχι απίθανη…

«Δεν έπρεπε να γίνει»
«Δεν έπρεπε να γίνει η μεταμόσχευση, διότι ο Αρχιεπίσκοπος έπασχε από δύο καρκίνους- και σίγουρα δεν έπρεπε να γίνει η προσπάθεια για μεταμόσχευση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα έπειτα από την εγχείρηση για τον καρκίνο του παχέος εντέρου», δήλωσε ρητά και κατηγορηματικά ο κ. Ευάγγελος Χατζηγιαννάκης, ομότιμος καθηγητής Χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Οι ενδείξεις για μεταμόσχευση ήπατος επί εδάφους μη μεταστατικού καρκίνου του ήπατος είναι πολύ συγκεκριμένες: να υπάρχει ένας και μόνο όγκος με μέγεθος μέχρι και 5 εκατοστά ή να υπάρχουν έως και τρεις εστίες, κάθε μία από τις οποίες θα έχει μέγεθος κάτω από 3 εκατοστά- και αυτά υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν μικρές μεταστάσεις σε άλλα μέρη του ήπατος», είπε από την πλευρά ο κ. Εμμανουήλ Παρασκευάς, διευθυντής της Γαστρεντερολογικής Κλινικής του Ογκολογικού Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας». «Επιπλέον, το να πάσχει ένας άρρωστος από καρκίνο στο παχύ έντερο και να υποβάλλεται σε μεταμόσχευση για καρκίνο του ήπατος ουσιαστικά δεν γίνεται – στην ιατρική βιβλιογραφία, αν υπάρχουν, θα είναι ελάχιστα τα σχετικά περιστατικά σε σύνολο δεκάδων χιλιάδων μεταμοσχεύσεων ήπατος. Και αυτό, διότι με τη βαριά και διά βίου ανοσοκαταστολή που απαιτεί η μεταμόσχευση ήπατος, υπάρχει ενδεχόμενο να αναζωπυρωθεί ο εντερικός καρκίνος». Για τις μεταστάσεις
«Η μεταμόσχευση ούτως ή άλλως δεν είχε νόημα, διότι ακόμα κι αν είχε προγραμματιστεί με σωστές ενδείξεις, μεσολάβησε τόσος καιρός μέχρι να βρεθεί ο δότης ώστε ήταν πολύ πιθανό να υπάρχουν πια μεταστάσεις», πρόσθεσε με τη σειρά του ο κ. Αθανάσιος Νησιώτης, διευθυντής της Γ΄ Χειρουργικής Κλινικής του Ογκολογικού Νοσοκομείου «Μεταξά». Ωστόσο, οι μεταστάσεις αυτές το πιθανότερο είναι πως προέρχονται από τον καρκίνο του παχέος εντέρου και όχι από αυτόν στο ήπαρ, κατά τους κ. κ. Χατζηγιαννάκη και Παρασκευά. «Ο καρκίνος του ήπατος πολύ σπάνια κάνει μεταστάσεις στην περιτοναϊκή κοιλότητα και στα όργανά της, επειδή είναι ταχέως εξελισσόμενος όγκος. Τέτοιες μεταστάσεις κάνει κυρίως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, όταν έχει επεκταθεί και σε λεμφαδένα, επειδή έχει πιο αργή εξέλιξη από τον καρκίνο του ήπατος», τόνισε ο κ. Παρασκευάς.

Σχετική ομοφωνία υπάρχει μεταξύ των ειδικών στο ερώτημα για το πώς δεν εντοπίστηκαν οι μεταστάσεις κατά τον προεγχειρητικό έλεγχο στον οποίο υποβλήθηκε προ δεκαημέρου ο κ. Χριστόδουλος. «Στην Ιατρική τίποτε δεν είναι απίθανο ή απόλυτο, θα μπορούσαν πράγματι οι μεταστάσεις να έχουν γίνει τόσο γρήγορα ώστε να μη διαγνωστούν νωρίτερα, αν και αυτό δεν είναι τόσο σύνηθες», είπε ο κ. Επαμεινώνδας Τσιάνος, καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Ήπατος.


Συνεχίζει ελαφρά χημειοθεραπεία

Δύο με τρεις εβδομάδες θα χρειαστεί να παραμείνει στο νοσοκομείο Τζάκσον Μεμόριαλ του Μαϊάμι ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος σύμφωνα με όσα ανέφεραν χθες πηγές από την Αρχιεπισκοπή.

Το ενδεχόμενο μελλοντικής μεταμόσχευσης ήπατος αποκλείεται, σύμφωνα με πληροφορίες, μετά την αρνητική τροπή που πήρε χθες η πορεία της υγείας του, ενώ προτείνεται πλέον ως θεραπεία μόνον η χημειοθεραπεία. Συνεργάτες του Αρχιεπισκόπου ανέφεραν πάντως στα «ΝΕΑ» ότι θα ζητηθούν οι γνωματεύσεις όλων των θεραπόντων γιατρών του καθώς και αυτών που συμμετείχαν στην επέμβαση. Βάσει αυτών αλλά και των βιοψιών αναμένεται να αποφασιστεί τις επόμενες ημέρες τόσο η

ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ ΟΓΚΟΛΟΓΟΙ

Ο χειρουργός Ανδρέας Τζάκης ανέφερε ότι τη θεραπευτική αγωγή του Αρχιεπισκόπου αναλαμβάνουν δύο κορυφαίοι ογκολόγοι

ακριβής μορφή της θεραπείας όσο και το εάν θα γίνει στην Αμερική ή στην Ελλάδα. Μιλώντας χθες σε συνέντευξη Τύπου ο χειρουργός κ. Ανδρέας Τζάκης ανέφερε ότι τη θεραπευτική αγωγή του Αρχιεπισκόπου αναλαμβάνουν πλέον δύο κορυφαίοι γιατροί ογκολόγοι.

«Διαπιστώθηκαν μεταστάσεις»
Στην ανακοίνωση που εξέδωσε χθες η Ιερά Σύνοδος λίγο πριν από τις 4 το απόγευμα αναφέρεται ότι μετά το πέρας της επεμβάσεως ο χειρουργός κ. Ανδρέας Τζάκης δήλωσε περί του αποτελέσματος: «Η ηπατική μεταμόσχευση στον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο δεν κατέστη δυνατή, διότι διαπιστώθηκαν μεταστάσεις στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Μετά την εξέλιξη αυτή ο Μακαριώτατος θα ακολουθήσει την ενδεικνυόμενη για την περίπτωση αυτή θεραπευτική αγωγή». Γιατροί πάντως έλεγαν χθες ότι «εάν οι μεταστάσεις στο περιτόναιο είναι από το έντερο θα χρειαστεί χημειοθεραπεία για τον καρκίνο του παχέος εντέρου». Πρόσθεταν όμως ότι δεν μπορεί να γίνει «βαριά χημειοθεραπεία, διότι το ήπαρ δεν αντέχει. Είναι σε κακή κατάσταση, όπως ξέρουμε. Συνεπώς ίσως μπορεί να γίνει κάποια ελαφρά χημειοθεραπεία».

Άγνωστες οι ώρες του χειρουργείου
Στην ίδια ανακοίνωση αναφέρεται ότι ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος εισήχθη στο νοσοκομείο Τζάκσον Μεμόριαλ του Μαϊάμι στις 6 μ.μ. τοπική ώρα, αφού νωρίτερα είχε ειδοποιηθεί από τον κ. Τζάκη ότι βρέθηκε συμβατό μόσχευμα ήπατος. Ωστόσο, το δελτίο Τύπου της Ιεράς Συνόδου δεν έριχνε «φως» στο ερώτημα πόσες ώρες διήρκεσε η χειρουργική επέμβαση. Είναι ενδεικτικό ότι έως αργά χθες το βράδυ ουδείς μπορούσε να απαντήσει με σιγουριά εάν το χειρουργείο κράτησε εννέα, δέκα ή περισσότερες ώρες, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται πολλά ερωτηματικά.


Τρεις παράγοντες επηρέασαν τον Αρχιεπίσκοπο να επιλέξει τη μεταμόσχευση

ΤΡΕΙΣ ΗΤΑΝ οι παράγοντες που επηρέασαν τον κ. Χριστόδουλο να επιλέξει τη λύση της μεταμόσχευσης και της επέμβασης από τον κ. Τζάκη, αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» στενός συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου. «Καταρχήν τον κ. Τζάκη τον πρότεινε ένας από τους θεράποντες ιατρούς του Μακαριωτάτου στο Αρεταίειο.

Αυτό έγινε όταν ήρθε η ομάδα των Γερμανών ιατρών και έφυγαν μειώνοντας τις ελπίδες μας στο ελάχιστο για τη ζωή του κ. Χριστόδουλου. Τότε μας προτάθηκε ο κ. Τζάκης, για τον οποίο πήραμε πολύ καλές συστάσεις, τόσο από Έλληνες της Αμερικής, αλλά κυρίως από κληρικούς που χειρουργήθηκαν από αυτόν».

Σύμφωνα με τον στενό συνεργάτη του κ. Χριστόδουλο, οι δύο κληρικοί που χειρουργήθηκαν με επιτυχία από τον κ. Τζάκης ήταν ο ηγούμενος της Μονής Αγάθωνος, όπου φυλάσσεται το σκήνωμα του μοναχού Βησσαρίωνα, κ. Δαμασκηνός. Ο δεύτερος κληρικός είναι ο αγιορείτης μοναχός Μωυσής, που χειρουργήθηκε δύο φορές από τον διάσημο Ελληνοαμερικανό γιατρό και ζει σε κελί της Μονής Κουτλουμουσίου. «Η άποψή τους ήταν πολύ σημαντική, παρ΄ όλο που κανένας από τους δύο δεν χειρουργήθηκε για καρκίνο.

Ωστόσο, μας μετέφεραν τις καλύτερες των εντυπώσεων». Ο τρίτος λόγος ήταν η προτροπή του Μητροπολίτη Μεσογαίας Νικόλαου, ο οποίος γνώριζε τον κ. Τζάκη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα μάλιστα με τον περιβάλλον του κ. Χριστόδουλου, ο κ. Νικόλαος συναντήθηκε με τον Ελληνοαμερικανό γιατρό προτού επισκεφθεί τον Αρχιεπίσκοπο.

«Η επιλογή του κ. Τζάκη ήταν ορθή», υπερθεματίζει ο Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος, ο οποίος βρίσκεται στο Μαϊάμι από την πρώτη ημέρα που πήγε εκεί ο κ. Χριστόδουλος και έζησε λεπτό προς λεπτό όλη τη διαδικασία θεραπείας του. Ο κ. Θεόκλητος δεν θέλησε να απαντήσει στις επικρίσεις του Μητροπολίτη Ζακύνθου κ. Χρυσόστομου, ο οποίος άφησε υπονοούμενα για βιαστική επιλογή μιας αμφισβητούμενης θεραπείας του Αρχιεπισκόπου από το στενό του περιβάλλον. «Από τις προτάσεις που είχαμε στα χέρια μας, αυτή του κ. Τζάκη ήταν η πλέον ελπιδοφόρος», υποστηρίζει ο κ. Θεόκλητος.