Νέοι Ελπήνορες

Νέοι μετανάστες δεύτερης γενιάς που έχουν σπουδάσει θέατρο, τώρα ευδοκιμούν σε ελληνικούς θιάσους και μάλιστα καταθέτουν τις εμπειρίες τους από τη νέα Γη στην οποία κατέφυγαν για να εξασφαλίσουν τον επιούσιον
Στο σπουδαίο, σπάνιας σοβαρότητας περιοδικό «Εποχές» που εξέδιδε ο Οργανισμός Λαμπράκη με διευθυντή τον Άγγελο Τερζάκη και εποπτική επιτροπή το Σεφέρη, τον Σαββίδη, τον Θεοτοκά, τον Σκαλιώρα στις αρχές της δεκαετίας του ΄60, είχαν δημοσιευτεί σε σειρά άρθρων οι απόψεις σημαντικών πολιτικών, κοινωνιολόγων και πνευματικών ανθρώπων που απαντούσαν στο αποκλειστικό ερώτημα: «Μετανάστευση: Ευλογία ή κατάρα;». Την έρευνα είχαν προκαλέσει ανάλογες δηλώσεις πολιτικών και οικονομολόγων που έγερναν από τη μία ή από την άλλη πλευρά.

Σκοπός μου δεν είναι να αναπτύξω εδώ τις απόψεις, αρνητικές ή θετικές που διατυπώθηκαν τότε, ασφαλώς περισπούδαστες. Απλώς θέλω να υπενθυμίσω πως πριν από 40 χρόνια η χώρα μας ήταν χώρα μεταναστών και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν κυρίως οι οικονομικοί μετανάστες, πάνω από 700.000 στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στην Αυστραλία, ήταν καταλυτικά και άτεγκτα.

Αν μάλιστα συνυπολόγιζε κανείς και τους ναυτικούς μας, ειδικά αυτούς που εργάζονταν σε πλοία υπό ξένην σημαίαν δηλαδή, σε σχέση με τους άλλους ξενιτεμένους, ζούσαν σε πλωτές ξένες πατρίδες, ο αριθμός έφτανε στο ένα εκατομμύριο, δηλαδή για τα στατιστικά δεδομένα της εποχής ένας στους οκτώ Έλληνες και ένας στους πέντε ενηλίκους ήταν μετανάστης. Αν θέλετε η αναλογία να γίνει εντυπωσιακή, προσθέστε τους ομογενείς πρώτης γενιάς στην Αμερική, στον Καναδά και τους πολιτικούς πρόσφυγες στο Ανατολικό Μπλοκ. Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτειάς είναι τα πολυπληθέστερα μαζί με τα τραγούδια της αγάπης. Εξάλλου την εποχή που έγινε η έρευνα των «Εποχών» τα πονεμένα τραγούδια της ξενιτειάς που τραγουδούσε ο Στέλιος Καζαντζίδης ήταν τα δημοφιλέστερα λαϊκά.

Δεν θέλω τώρα να εξαντλήσω το θέμα του μεταναστευτικού συνδρόμου των αρχαίων, των βυζαντινών, των τουρκοκρατούμενων και των δημοκρατικών ελεύθερων Ελλήνων. Ο αρχαίος ελληνικός αποικισμός, έστω κι αν ήταν προς εμπορίαν μετανάστες, ξεριζωμένους από τη γενέθλια γη Έλληνες αφορούσε.

Και οι Έλληνες στην ξενιτειά είτε άποικοι συχνά λαθραίοι ήταν είτε προσωρινοί οικονομικοί εργάτες στα μεγάλα κέντρα του καπιταλισμού είτε πολιτικοί πρόσφυγες είτε αυτοεξόριστοι «ύποπτοι» στην πατρίδα, τα ίδια πάνωκάτω προβλήματα αντιμετώπιζαν. Την ξενοφοβία, τα γκέτο, την άγρια εκμετάλλευση, τη βία- ιδιωτική ή δημόσια- και τις πιέσεις να αφομοιωθούν, να αλλοτριώσουν το ήθος τους, να κρύβουν τις παραδόσεις τους, να υποκρίνονται, να αλλάζουν όνομα, να βαφτίζονται σε άλλα δόγματα και να δωροδοκούν για να καρπώνονται γλίσχρα προνόμια, κοινωνική ασφάλεια και άδεια παραμονής.

ΙΝFΟ

«Ένας στους Δέκα» στο Θέατρο Νέου Κόσμου- Δώμα. (Αντισθένους 7-Θαρύπου. Τηλ. 210.9212900)

Πώς τα ξεχάσαμε όλα αυτά, αγαπητοί αναγνώστες, πώς λησμονήσαμε τα γράμματα απελπισίας των παππούδων, των πατεράδων μας, των συγγενών μας, τα γεμάτα με την πίκρα που δημιουργούσαν οι ταπεινώσεις που υφίσταντο. Πώς γίναμε κοινωνία ξενόφοβη, απαξιωτική για τους οικονομικούς μετανάστες που συρρέουν στην «ευημερούσα» χώρα μας και που ανελέητα εκμεταλλευόμαστε έχοντάς τους φορτώσει τα περισσότερα εργατικά, αγροτικά και αστικά παραγωγικά έργα.

Δεν θα επεκταθώ περισσότερο. Πρόβαλα αυτά τα παρελθόντα πάθη μας και μάθη μας για να εισαγάγω το θέμα που σήμερα απασχολεί όλους τους ευαίσθητους συμπολίτες μας που βλέπουν με απελπισία τον τρόπο με τον οποίο ο μέσος Έλληνας (που έχει στο οικονομικό του δέντρο έναν τουλάχιστον μετανάστη στο παρελθόν) αντιμετωπίζει χωρίς διάκριση το ένα εκατομμύριο οικονομικούς μετανάστες που έχουν καταφύγει στη χώρα μας ζητώντας δουλειά, ψωμί και ασφάλεια ζωής και εργασίας. Νέοι μετανάστες δεύτερης γενιάς που έχουν, στην πατρίδα τους ή εδώ, σπουδάσει θέατρο και που τώρα ευδοκιμούν σε ελληνικούς θιάσους ερμηνεύοντας ρόλους σε άψογα ελληνικά που τα κατέστησαν όχι μόνο δεύτερη γλώσσα επικοινωνίας αλλά ειδικό εργαλείο επαγγελματικής επάρκειας, είχαν την έμπνευση κάτω από την καθοδήγηση ενός εξ αυτών, του Λαέρτη Βασιλείου (ηθοποιού που έχει ήδη γράψει θετικές σελίδες στο θέατρό μας) να καταθέσουν εν είδει θεατρικού σχολίου, δρώμενου, ντοκουμέντου και ειρωνικής οπτικής, τις προσωπικές τους εμπειρίες από τη νέα Γη στην οποία κατέφυγαν για να εξασφαλίσουν τον επιούσιον. Ο Γεωργιανός Δαβίδ Μαλτέζε, ο Βούλγαρος Κρις Ραντάνοφ, ο Αλβανός Ένκελεντ Φεζολάρι (ο Βασιλείου είναι Ελληνοαλβανός) έδωσαν το πρωτογενές υλικό το οποίο συγκρότησε σε παραστάσιμο κείμενο ο Βασιλείου που σκηνοθέτησε με τη δραματουργική συμβολή της θεατρολόγου Σίλβιας Λιούλιου.

Το τελικό παραστασιακό αποτέλεσμα είναι μια έξοχη πολιτική σπονδυλωτή επιθεώρηση όπου με αυτοσχεδιαστικό οίστρο, σημαίνουσες ατάκες, σχολιαστική κίνηση, διανθισμένα με τραγούδια, εμβατήρια και ξεσαλωμένα αμερικανικά, διεκτραγωδούν με έξοχο χιούμορ τα αδιέξοδά τους, την εκμετάλλευση που υφίστανται, την ερωτική βία, τους εκβιασμούς, τους αποκλεισμούς, τις ταπεινώσεις και την απειλητική αφομοιωτική λειτουργία του καπιταλιστικού μοντέλου ισοπέδωσης, δηλαδή της παγκοσμιοποιημένης μόδας, τέχνης, ηθικής και ταυτότητας.


Πικρή ραψωδία νέων Οδυσσέων

Οι τρεις ηθοποιοί με σπουδαία τεχνικά εφόδια, άψογα ελληνικά και υψηλής στάθμης χιούμορ, καθοδηγήθηκαν από τον Λαέρτη Βασιλείου ώστε να συγκροτήσουν ένα ωριαίο παζλ όπου χωρίς ρητορεία, χωρίς διδακτισμό, χωρίς εχθρότητα, με αυτοσαρκασμό και ξύπνιο μάτι, ανοίγονται στην ελληνική ευαισθησία και την καλούν να κατανοήσει το πρόβλημά τους, να αποδεχθεί την ιδιαιτερότητά τους και να αφήσει την κουλτούρα τους να ανθήσει μέσα στον μιγαδικό κήπο της ελληνικής πολυσυλλεκτικότητας.

Το όλον σύνθεμα οφείλει πολλά στα θαυμάσια βίντεο της Ελένης Αγγελοπούλου, στους φωτισμούς του Μπιρμπίλη, στην κίνηση της Νέστορα και στο περιβάλλον του Μέντη και τα κοστούμια της Κοκκορού.

Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος δεν μπορούσε να βρει εμβληματικότερο θέαμα για να γιορτάσει τα δεκάχρονα του «Θεάτρου του Νέου Κόσμου», από αυτήν την εύφορη και πικρή ραψωδία των νέων Οδυσσέων και των νέων Ελπηνόρων στη Νέα Κίρκη.