ΑΙΧΜΕΣ Εκδοχές του ΠΑΣΟΚ

Τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων για την εκλογή προέδρου στο ΠΑΣΟΚ μπορεί να δίνουν την αίσθηση «κινούμενης άμμου», αποτυπώνουν όμως και μια ξεκάθαρη πολιτική εικόνα. Η εικόνα είναι ένα τρίπτυχο: Αποτελείται από τρεις εκδοχές του ΠΑΣΟΚ. Στη μέση βρίσκεται το ηττημένο ΠΑΣΟΚ του 38% στις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου 2007, που υποχωρεί από τα ποσοστά της προηγούμενης ήττας της 7ης Μαρτίου 2004. Σ΄ αυτό το ΠΑΣΟΚ, δηλαδή σε όσους το ψήφισαν πριν από τρεις εβδομάδες, οι κ.κ. Βενιζέλος και Παπανδρέου εμφανίζονται περίπου ισοδύναμοι.

Υπάρχουν όμως άλλες δύο εκδοχές, οι οποίες δεν αφορούν στο «ενεργεία» αλλά στο «δυνάμει» ΠΑΣΟΚ. Είναι, δηλαδή, εικόνες από το μέλλον. Είναι περισσότερες από μία, επειδή το μέλλον γενικά είναι αβέβαιο. Και είναι δύο, επειδή το πολιτικό μέλλον καθορίζεται από διλημματικές αποφάσεις.

Η μία εικόνα είναι αυτή ενός ακόμα μικρότερου ΠΑΣΟΚ, στο οποίο απομένει ένας σκληρός πυρήνας οπαδών. Σ΄ αυτό το μειοψηφικό ΠΑΣΟΚ υπερτερεί καθαρά ο Γιώργος Παπανδρέου. Η τάση είναι σαφής: Όσο μικρότερο ΠΑΣΟΚ, τόσο περισσότερος Γιώργος. Η άλλη εικόνα είναι αυτή ενός μεγαλύτερου ΠΑΣΟΚ που ανακτά τα ποσοστά της κοινωνικής πλειοψηφίας. Σ΄ αυτό το πλειοψηφικό ΠΑΣΟΚ υπερέχει καθαρά ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Οι δυνητικοί (πέραν του 38%) ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ τον επιλέγουν με συντριπτικά ποσοστά. Κι εδώ η τάση είναι σαφής.

Με αυτά τα δεδομένα, η «αναζήτηση των αιτίων της ήττας» καθίσταται μάταιη και προσχηματική. Διότι όταν τα δεδομένα σκιαγραφούν τις δυνατότητες του μέλλοντος, τότε περιέχουν και την ερμηνεία του παρελθόντος. Με τα ίδια στοιχεία, άλλωστε, προσδιορίζεται η στρατηγική των δύο διεκδικητών της αρχηγίας.

Ένα σκηνικό σφοδρών αντιπαραθέσεων στο Εθνικό Συμβούλιο που θα καταλήξει σε κυνήγι «μαγισσών της ήττας» ευνοεί προφανώς μια συγκεκριμένη πλευρά. Η άγρια εσωκομματική και εσωστρεφής σύγκρουση αποθαρρύνει την ευρύτερη προοδευτική κοινή γνώμη από τη συμμετοχή στις διαδικασίες και συνεπώς αυξάνει τις πιθανότητες επικράτησης της πλευράς αυτής.

Μοιραία, όμως, η στρατηγική «με το ΠΑΣΟΚ ενάντια στην κοινωνία» λειτουργεί μακροπρόθεσμα ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Διότι καταγγέλλοντας υπονομευτές και συνωμότες, ομνύοντας στην ομοιογένεια του κόμματος και στα γονίδια του ηγέτη, το ΠΑΣΟΚ μπορεί σήμερα να κερδηθεί. Από την ίδια μέρα, όμως, θα έχει χαθεί η κοινωνία.