[ ΑΙΧΜΕΣ ] Το παράδοξο των εκσυγχρονιστών

ΜΕ ΔΕΔΟΜΕΝΕΣ μέχρι στιγμής τις δύο υποψηφιότητες για την προεδρία του ΠΑΣΟΚ, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολιτικό παράδοξο: Ο κάποτε εκσυγχρονιστής Γ. Παπανδρέου συγκεντρώνει γύρω του κυρίως στελέχη του βαθέος αναχρονιστικού ΠΑΣΟΚ. Ο Ε. Βενιζέλος, που κράτησε αποστάσεις από κεντρικές επιλογές του σημιτικού εκσυγχρονισμού, έλκει ως επί το πλείστον τους καταγεγραμμένους ως εκσυγχρονιστές. Το παράδοξο παράγει αμηχανία σε μια μερίδα της εκλογικής βάσης και των στελεχών του κόμματος και η αμηχανία προσωποποιείται περισσότερο από οπουδήποτε στη μέχρι τώρα στάση της Άννας Διαμαντοπούλου.

Η αμηχανία εντείνεται από τη διαφαινόμενη πρόθεση και των δύο διεκδικητών να παρουσιάσουν θέσεις που θα σηματοδοτούν «αριστερή στροφή» για το κόμμα. Η πρόθεση αυτή εξηγείται από την ανάγνωση των τάσεων, όπως διαμορφώθηκαν την επαύριο της μεγάλης ήττας, εκείνων που εικάζεται ότι θα προσέλθουν στις κάλπες της 11ης Νοεμβρίου. Η ερμηνεία της τακτικής δεν μπορεί όμως να συγκαλύψει την πολιτική αλήθεια: Ο Κώστας Σημίτης κερδίζοντας τον «μεσαίο χώρο» πέτυχε τη συγκράτηση των αριστερόστροφων ψηφοφόρων και εξασφάλισε την πολιτική ηγεμονία. Η απουσία μιας ευανάγνωστης και στιβαρής πολιτικής γραμμής που να δημιουργεί την ισχυρή προσδοκία διακυβέρνησης είναι περιστασιακός αλλά αποφασιστικός λόγος για να μετατραπεί η επιλογή μιας μερίδας προοδευτικών πολιτών σε ψήφο διαμαρτυρίας, η οποία εξαναγκαστικά καταλήγει στα κόμματα της υπόλοιπης Αριστεράς.

Την περασμένη Παρασκευή, η Άννα Διαμαντοπούλου δήλωσε ότι «το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αλλάξει ηγεσία» και υπενθύμισε ότι «στη φυσική οι πόλοι είναι δύο». Η κυρία Διαμαντοπούλου έχει δίκιο.

Όμως, όπως φάνηκε να σκέφτεται στη συνέχεια και η ίδια, οι νόμοι της φυσικής δεν μεταφέρονται μηχανικά στην πολιτική.

Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, οι άλλοτε ονομαζόμενοι εκσυγχρονιστές έχουν δύο επιλογές: Είτε να διεκδικήσουν την αυτόνομη παρουσία τους στην προεδρική εκλογή. Είτε να διαπραγματευθούν με τον Ευάγγελο Βενιζέλο μια πολιτική πλατφόρμα στην οποία οι απόψεις τους θα συντίθενται. Θεωρητικά, υπάρχει και μια τρίτη επιλογή: Να δώσουν πίστωση στον κ. Παπανδρέου προσδοκώντας την αποκαθήλωσή του μετά την επόμενη ήττα και έχοντας εν τω μεταξύ εξουδετερώσει τον σημερινό κύριο εσωκομματικό του αντίπαλο. Αλλά αυτή η επιλογή δεν αρμόζει στο πολιτικό ήθος των συγκεκριμένων ανθρώπων. Ασφαλώς, η απόφαση για την υποψηφιότητα της Άννας Διαμαντοπούλου θα ληφθεί συνεκτιμώντας τα δεδομένα εκκίνησης ως προς την απήχησή της. Είναι όμως σφάλμα ότι η αναβολή της απόφασης θα τα βελτιώσει. Σε ένα περιβάλλον νοσηρής υπερπροστασίας των πολιτικών, οι τολμηρές αποφάσεις έχουν καλές πιθανότητες να ανταμειφθούν. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να εξασφαλισθεί εγκαίρως η πολιτική αξιοπιστία και η δυνατότητα διαμόρφωσης πολιτικής από τη μετεξέλιξη εκείνου του γόνιμου και αποτελεσματικού ρεύματος ιδεών που εκφράζεται και σήμερα από πρόσωπα στα οποία επενδύονται μεγάλες ελπίδες για τη μελλοντική προοδευτική διακυβέρνηση της χώρας.