Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ Αλυσίδα χρεών

ΤΟ ΣΚΑΣΙΜΟ της φούσκας των ακινήτων στις ΗΠΑ αποκάλυψε την ύπαρξη μια άλλης εξίσου επικίνδυνης, της παγκόσμιας φούσκας δανεισμού.

Σε παγκόσμιο επίπεδο έχει στηθεί ένας ξέφρενος χορός δανεισμού, όπου ο ένας χρηματοπιστωτικός οργανισμός με χρήματα που έχει δανειστεί δανείζει άλλους και οι τελευταίοι τούς καταναλωτές, που διατηρούν έτσι ή και αυξάνουν τα «κεκτημένα» επίπεδα μιας επίπλαστης ευημερίας. Σε αυτή την αλυσίδα των χρεών στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό οι σημερινοί ρυθμοί ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία επηρεάζεται επικίνδυνα κάθε φορά που σπάει ένας από τους κρίκους της.

Αυτό έγινε στην περίπτωση των επισφαλών στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ (subprime) που χορηγούνταν σε δανειολήπτες με χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα.

Ο κρίκος έσπασε. Το ένα κανόνι άρχισε να διαδέχεται το άλλο, δημιουργώντας μαύρη τρύπα στα ταμεία των τραπεζών, η οποία έχει επεκταθεί και στην Ευρώπη, σε τράπεζες που είχαν δανείσει μέσω αγοράς ομολόγων τις αμερικάνικες τράπεζες.

Ένας άλλος κρίκος αυτής της αλυσίδας έσπασε στη Βρετανία. Η στεγαστική τράπεζα Νorthern Rock, λόγω της πιστωτικής κρίσης που έχει εξαπλωθεί στις αγορές, δεν κατάφερε να βρει δανεικά για να χρηματοδοτήσει νέα στεγαστικά δάνεια. Χρειάστηκε να παρέμβουν η Τράπεζα της Αγγλίας και η βρετανική κυβέρνηση για να τη σώσουν (αν το καταφέρουν τελικά) από τον πανικό των καταθετών της που έσπευσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους.

Αλλά και στην Ισπανία ο ξέφρενος ρυθμός χορήγησης στεγαστικών δανείων έχει οδηγήσει σε μια από τις μεγαλύτερες φούσκες στις τιμές των ακινήτων παγκοσμίως, που αν σκάσει θα έχει ευρύτερες αρνητικές επιπτώσεις.

Ευτυχώς, η κρίση των subprime, δεν αγγίζει άμεσα στην Ελλάδα, αφού οι ελληνικές τράπεζες δεν είναι εκτεθειμένες σε ομόλογα που βασίζονται σε τέτοια δάνεια. Αυτό οφείλεται στην υστέρηση του επιπέδου ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, στην καθυστερημένη ενσωμάτωσή της- εξαιτίας και αυτού του λόγου- στις διαδικασίες παγκοσμιοποίησης των αγορών. Υπάρχουν όμως ανησυχητικές ενδείξεις. Ο δανεισμός των νοικοκυριών με καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια τρέχει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς (25% ετήσια βάση) συντηρώντας σε μεγάλο βαθμό τις φουσκωμένες τιμές των ακινήτων. Και μπορεί η φούσκα των τιμών να έχει αντιστάσεις στα υψηλά κέρδη που έβγαλαν οι κατασκευαστές τα προηγούμενα χρόνια, αλλά εάν οι τράπεζες δεν βάλουν φρένο στους σημερινούς υψηλούς ρυθμούς δανεισμού των νοικοκυριών, αργά ή γρήγορα θα υπάρξει πρόβλημα και στην Ελλάδα.