ΑΙΧΜΕΣ Παλιά και νέα αλλαγή

«ΗΝέα Αλλαγή είναι το νέο Συμβόλαιο με το Λαό». Με τη φράση αυτή επιγράφεται στον διαδικτυακό τόπο του ΠΑΣΟΚ το κείμενο της προχθεσινής ομιλίας του Γιώργου Παπανδρέου στο Αγρίνιο. Αν η φράση δεν σας λέει κάτι σαφές, αν δεν κινητοποιεί τον πολιτικό σας εαυτό, αν, αντίθετα, σας προκαλεί κάποια νοηματική αμηχανία και σας δημιουργεί μια αίσθηση πολιτικής παλαιότητας, τότε το ΠΑΣΟΚ μάλλον δεν έχει ακόμα βρει τον σωστό δρόμο για να κάνει αυτό που ο πρόεδρός του ονομάζει «μεγάλη ανατροπή», δηλαδή απλώς να κερδίσει τις εκλογές. Για να κερδηθούν οι εκλογές, ο Γιώργος Παπανδρέου χρειάζεται να πείσει. Αποκλείεται δε να πείσει ότι αποτελεί μετενσάρκωση του Ανδρέα Παπανδρέου. Η ενσωμάτωση στις ομιλίες του στερεότυπων εκφράσεων του αείμνηστου Ανδρέα («το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω», «τα περήφανα γερατειά», «πάμε μαζί να κάνουμε το όραμα πράξη») μαζί με πιο ρητές αναφορές («να δικαιώσουμε τον Ανδρέα του ΄81, την Αλλαγή του ΄81») μπορεί να ζωντανεύουν νοσταλγικές αναμνήσεις των παραδοσιακών μεσήλικων ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, όμως αυτοί, οι ούτως ή άλλως πεπεισμένοι, αυτονόητα δεν πρέπει να συνιστούν ομάδα στόχευσης για τους στρατηγικούς σχεδιαστές του εκλογικού αγώνα. Το ίδιο το κεντρικό σύνθημα της «Νέας Αλλαγής», που ακούστηκε κατά κόρον στο Αγρίνιο και την Καρδίτσα, είναι απίθανο να διεγείρει το θετικό ενδιαφέρον των αμφιταλαντευόμενων ψηφοφόρων. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται να είναι σαφέστερο ότι το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να κερδίσει τις εκλογές για να κάνει κάτι καινούργιο και όχι για να ξανακάνει κάτι (αρκετά) παλιό. Όμως το σύνθημα είναι αμφίσημο μεταξύ ανανέωσης και αναπαλαίωσης. Και οι αμφισημίες αυτού του τύπου είναι απωθητικές για τους διαμφισβητούμενους ψηφοφόρους. Είναι, λοιπόν, επείγον ο προεκλογικός λόγος του Γιώργου Παπανδρέου να στραφεί προς την ανάδειξη του προγράμματος του ΠΑΣΟΚ και να αποκτήσει μια συνοχή ανάλογη με εκείνου. Η λειτουργική κυβερνητική ταυτότητα του ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο πρόγραμμά του και όχι στην τελετουργική επίκληση του ηρωικού παρελθόντος. Ο κ. Παπανδρέου δεν έχει ανάγκη να ετεροπροσδιορίζεται από τη βαριά κληρονομιά. Πολύ περισσότερο, τον βλάπτει να ετεροπροσδιορίζεται από τον προσωπικό πολιτικό του αντίπαλο. Ειδικότερα, τον βλάπτει να ανοίγει μαζί του έναν φανταστικό διάλογο, όπως έκανε στο Αγρίνιο με όχι λιγότερες από δεκαοκτώ ονομαστικές αναφορές στον κ. Καραμανλή κατά το πρώτο ήμισυ της ομιλίας του. (Αντίθετα, ο Πρωθυπουργός έχει κάτι μήνες να αναφέρει το όνομα του κ. Παπανδρέου). Η κατεδάφιση της καθεστωτικής Δεξιάς δεν θα επιτευχθεί μεγεθύνοντας το είδωλο του αρχηγού της. Για να πείσεις ότι «δεν θα είμαι σαν αυτόν» χρειάζεται (και αρκεί) να πείσεις για το ποιος θα είσαι.