Πιστεύω εις ένα… Κρεμλίνο

Αποφασισμένος να επεκτείνει τον έλεγχό του επί των πετρελαίων της Ρωσίας εμφανίζεται ο Πούτιν. Και αλίμονο σε όποιον του αντιστέκεται: κινδυνεύει να έχει την τύχη του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, του πρώην αφεντικού της Υukos, ο οποίος σαπίζει εδώ και 1.377 ημέρες σε μια φυλακή της Σιβηρίας. Χαρά όμως και σε όποιον τον βοηθάει: γίνεται ο αγαπημένος ολιγάρχης του Κρεμλίνου. Επί του παρόντος, λέγετέ τον Όλεγκ Ντεριπάσκα.

Ποιος είναι ο Όλεγκ Ντεριπάσκα; Θα μπορούσε να τον περιγράψει κανείς ως… τη νέμεση του Ρομάν Αμπράμοβιτς, του ιδιοκτήτη της ποδοσφαιρικής ομάδας Τσέλσι. Γιατί την επόμενη φορά που το περιοδικό «Forbes» θα αποφασίσει να δημοσιεύσει τη λίστα με τους πλουσιότερους Ρώσους στον κόσμο, είναι βέβαιο πως θα τον εξοβελίσει από την πρώτη θέση: σύμφωνα με την τελευταία λίστα ο Αμπράμοβιτς διαθέτει περιουσία 14,2 δισεκατομμυρίων ευρώ ενώ ο Ντεριπάσκα 12,3 δισ. Ελάτε όμως που οι εξελίξεις τρέχουν και το ρωσικό περιοδικό «Finance» θέλει τον Ντεριπάσκα να… τιμάται πλέον 15,5 δισ. Είναι άλλωστε ο «βασιλιάς του αλουμινίου». Η εταιρεία UC Rusal, την οποία ελέγχει, είναι η μεγαλύτερη παραγωγός αλουμινίου στον κόσμο. Είναι επίσης το αφεντικό του ομίλου Βasic Εlement, ο οποίος απασχολεί 240.000 ανθρώπους, έκανε το 2006 τζίρο 13,1 δισ. ευρώ και δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στους τομείς των κατασκευών, της βιομηχανίας αυτοκινήτων, των εναέριων μεταφορών, της ασφάλισης καθώς και της ενέργειας.

Σύμφωνα με το ρωσικό περιοδικό «Finance» η περιουσία του Ντεριπάσκα φτάνει σε 15,5 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον Αμπράμοβιτς

Άνοδος και πτώση. Πώς έφτασε όμως ο Ντεριπάσκα να κατακτήσει τον ζηλευτό τίτλο του αγαπημένου ολιγάρχη του Κρεμλίνου; Στη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, η άνοδος ενός ανδρός συνοδεύεται πάντα από την πτώση ενός άλλου και η συγκεκριμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Για να ανεβεί λοιπόν στην κορυφή ο 39χρονος Ντεριπάσκα, χρειάστηκε πρώτα να κατεβεί στα τάρταρα ο 49χρονος Μιχαήλ Γκουτσέριεφ, ιδρυτής και επικεφαλής της Roussneft, της έβδομης μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας της Ρωσίας, με ετήσια κέρδη περίπου 7,3 δισ. ευρώ.

Όλα έδειχναν να πηγαίνουν καλά για τον Γκουτσέριεφ. Σύμφωνα με το «Forbes», η περιουσία του ανέρχεται σε 2,5 δισ. ευρώ. Πριν από δύο χρόνια όμως άρχισαν τα προβλήματα. «Μου πρότειναν να εγκαταλείψω οικειοθελώς τον πετρελαϊκό τομέα κι εγώ αρνήθηκα», έγραψε ο ίδιος την περασμένη εβδομάδα σε μια επιστολή την οποία απηύθυνε στους 20.000 εργαζομένους της Roussneft και η οποία δημοσιεύτηκε κατόπιν στην οικονομική εφημερίδα «Vedomosti». Το «ποιοι» τού το πρότειναν θα γίνει σαφές εντός ολίγου. «Για να με κάνουν λοιπόν πιο πειθήνιο», συνέχισε ο Γκουτσέριεφ, «η εταιρεία έγινε στόχος ενός ανελέητου διωγμού». Εφορία, εισαγγελία, αστυνομία, όλοι ρίχτηκαν στο κατόπι του. Τον περασμένο Μάιο του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για «παράνομες δραστηριότητες».


«Δεν ξέρω πού ακριβώς έφταιξα»

«Δ εν ξέρω σε τι συνίσταται το λάθος μου και πού ακριβώς έφταιξα», ανέφερε ο Γκουτσέριεφ. Κάποιοι λένε πως φταίει η μακροχρόνια εχθρότητά του με τον πρόεδρο της Ινγκουσετίας, στον Καύκασο, έναν άνθρωπο της FSΒ, της διαδόχου υπηρεσίας της ΚGΒ, τον οποίο έχει διορίσει φυσικά ο ίδιος ο Πούτιν. Άλλοι λένε πως φταίει που ο Γκουτσέριεφ έσπευσε να αγοράσει μέρος της Υukos προτού αυτή χρεοκοπήσει, πριν από έναν χρόνο- για να διαμελιστεί πρόσφατα προς αποκλειστικό, σχεδόν, όφελος της κρατικής Rosneft. Ούτως ή άλλως μικρή σημασία έχει. Όπως λέει στη «Figaro» ένας Ρώσος αντιπολιτευόμενος βουλευτής, ο Γενάντι Σελέσνεφ, «αν ο Γκουτσέριεφ είχε επιμείνει, θα είχε την ίδια μοίρα με τον Χοντορκόφσκι». Στην επιστολή που απηύθυνε στους εργαζόμενους της Roussneft την περασμένη εβδομάδα όμως ο Γκουτσέριεφ ανακοίνωσε πως εγκαταλείπει την εταιρεία και αποποιείται της ιδιοκτησίας. Ήρθε λοιπόν η ώρα να ανεβεί ξανά στη σκηνή ο Όλεγκ Ντεριπάσκα. Ο οποίος «προσφέρθηκε» να αγοράσει την ταλαίπωρη Roussneft έναντι 2,2- 4,4 (οι πληροφορίες ποικίλλουν) δισ. ευρώ. Η πραγματική αξία της εταιρείας βέβαια, η οποία το 2006 άντλησε 15 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου, υπολογίζεται σε περίπου 10 δισ. Αλλά όταν αντιμετωπίζεις κατηγορίες για φορολογική απάτη, η τιμή σου πέφτει…


Ο ρόλος του Κρεμλίνου

«Το Κρεμλίνο τι φταίει για όλα αυτά;» θα αναρωτηθείτε. Ιδιώτης θέλει να αγοράσει τη Roussneft, όχι καμία κρατική εταιρεία. Στην πραγματικότητα, είναι σαν να την αγοράζει ο ίδιος ο Πούτιν. Και σύμφωνα με τον Ρώσο αντιπολιτευόμενο βουλευτή Γενόντι Σελέσνεφ, «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως τα κεφάλαια της Roussneft θα περάσουν αύριο στα χέρια της κρατικής Rosneft». Η δήλωση πίστης του Ντεριπάσκα στους «Financial Τimes» άλλωστε υπήρξε σαφέστατη: «Αν το κράτος μού πει ότι πρέπει να του παραδώσω τις επιχειρήσεις μου, θα το κάνω. Εγώ δεν διαχωρίζω τον εαυτό μου από το κράτος. Δεν έχω διαφορετικά συμφέροντα». Δεν έχει επίσης τίποτα να φοβάται. Τουλάχιστον όσο διατηρεί αυτές τις απόψεις.