ΔΡΟΜΟΙ

Η ιστορία…
… του Ισλάμ ξαναγράφεται. Οι γυναίκες, οι οποίες σήμερα στις περισσότερες μουσουλμανικές κοινωνίες βρίσκονται υπό περιορισμό, αποδεικνύεται ότι επί πολλούς αιώνες συμμετείχαν ενεργά στη διδασκαλία αλλά και την ερμηνεία των λόγων του Μωάμεθ. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, χιλιάδες γυναίκες δίδασκαν το Κοράνι και λειτουργούσαν ως δικαστές της σαρίας (του ισλαμικού νόμου) από τον 7ο έως τον 16ο αιώνα. Ο Μοχάμεντ Άκραμ Ναντουί, μελετητής του Κέντρου Ισλαμικών Σπουδών στην Οξφόρδη, άρχισε πριν από 8 χρόνια να συλλέγει τις βιογραφίες των γυναικών-χαντίθ (ερμηνευτές των πράξεων και των λόγων του Μωάμεθ), μελετώντας όλες τις υπάρχουσες πηγές. «Υπολόγιζα να εντοπίσω περίπου 20 με 30 γυναίκες», λέει. Μέχρι σήμερα έχει βρει περισσότερες από 8.000 και το λεξικό του αριθμεί ήδη 40 τόμους.

Οι γυναίκες…
… αυτές είναι τόσο διαφορετικές μεταξύ τους- και τόσο πολλές- που αλλάζουν ριζικά την εικόνα που επικρατεί για το παραδοσιακό Ισλάμ. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται: μία δικαστής που γεννήθηκε στη Βαγδάτη τον 10ο αιώνα και ταξίδευε στη Συρία και την Αίγυπτο διδάσκοντας άλλες γυναίκες. Μία δασκάλα στην Αίγυπτο του 12ου αιώνα την οποία οι άνδρες μαθητές της θαύμαζαν για τη γνώση κειμένων- τόσο πολλών που γέμιζαν «ένα φόρτωμα καμήλας». Μία γυναίκα που δίδασκε τον 15ο αιώνα στον τάφο του Προφήτη στη Μεδίνα, έναν από τους ιερούς τόπους του Ισλάμ. Και μία άλλη γυναίκα από τη Μεδίνα που έφθασε να γίνει δικαστής, η οποία εξέδιδε φετφάδες για το τυπικό του προσκυνήματος και για το εμπόριο.

Από τις έρευνες…
… του Άκραμ προκύπτει ότι οι αναφορές στις γυναίκες θεολόγους του Ισλάμ σβήνουν ύστερα από τον 16ο αιώνα. Ορισμένοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι αυτό συμβαίνει επειδή η ισλαμική εκπαίδευση έγινε πιο αυστηρή, εξαιρώντας τις γυναίκες από τους χώρους όπου προσεύχονται οι πιστοί. Περιέργως, υποστηρίζει ο ερευνητής, αυτό έκανε τις γυναίκες καλύτερες στη μελέτη του Κορανίου, μιας και- καθώς δεν είχαν επίσημες θέσεις- μπορούσαν να ερμηνεύουν με μεγαλύτερη ευελιξία τις παραδόσεις του Μωάμεθ.

Μουσουλμάνες…
… φεμινίστριες, όπως η Μαροκινή συγγραφέας Φατίμα Μερνίσι και η Κέσια Αλί, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, έχουν πρόσφατα φωτίσει άγνωστες πτυχές για τον ρόλο των γυναικών στην ιστορία του Ισλάμ. Όμως, οι μελέτες του Άκραμ, που προέρχεται από μουσουλμανική κοινότητα και πραγματοποιεί ομιλίες σε τζαμιά και πανεπιστήμια, έχουν άλλη βαρύτητα στον αραβικό κόσμο. «Ο περιορισμός της θρησκευτικής εκπαίδευσης των γυναικών στη σύγχρονη εποχή», υποστηρίζει ο Άκραμ, «αντικατοπτρίζει την παρακμή σε κάθε τομέα του Ισλάμ. Η πολιτιστική ανασφάλεια του Ισλάμ έχει οδηγήσει στην αποδυνάμωση των παραδόσεων. Όταν οι άνθρωποι είναι αδύναμοι, ανησυχούν. Και όταν ανησυχούν δεν δίνουν ελευθερία στις γυναίκες». Γι΄ αυτό και προτρέπει τους πιστούς να μορφώσουν τις κόρες τους. Συγκρίνει τη σημερινή εποχή με την εποχή της «τζαχιλίγια», έτσι όπως χαρακτηρίζεται η γεμάτη βαρβαρότητα κατάσταση που επικρατούσε στην προϊσλαμική Αραβία. Το να απαγορεύουμε στις γυναίκες τη μόρφωση, υποστηρίζει ο ερευνητής, είναι σαν το έθιμο που επικρατούσε προ Ισλάμ, να θάβονται τα κορίτσια ζωντανά.