Επιφυλλίδα

Καθαρτήριες διαδρομές

Υπάρχουν ταξίδια αλησμόνητα, κι άλλα κουραστικά κι αδιάφορα. Ταξίδια δύσκολα, αλλά όμως ανιχνευτικά και ενδιαφέροντα. Πολλά είναι «φασόν» και τα βαριέσαι. Προτού καλά καλά να επιστρέψεις, έχεις ξεχάσει κιόλας τις πόλεις και τους δρόμους, τα κτίρια και τις ανθρώπινες μορφές. Τα μπερδεύεις όλα μεταξύ τους και τα λησμονάς.

Υπάρχουν όμως και κάποιες διαδρομές, κάτι σταυροδρόμια που τα παίρνεις και σε πάνε στα κατάβαθα του κόσμου. Γιατί η ξένη χώρα (την Αιθιοπία εννοώ) γίνεται αφορμή να περιηγηθείς όχι μόνο γεωγραφικές τοποθεσίες αλλά τα πολύ πιο ενδιαφέροντα ανθρώπινα τοπία. Κι από ΄κεί, να βυθιστείς, θέλεις δε θέλεις, μέσα σου.

Όσο κι αν ξέρεις ότι θα γδαρθείς- το περιμένεις άλλωστε· απλή περιέργεια; πραγματικό ενδιαφέρον ή επιθυμία ν΄ απομακρύνεις λίγο από πάνω σου την κόρα της ευμάρειας; Όλα μαζί, γι΄ αυτό και ταξιδεύεις σε τέτοιες χώρες- όμως αυτό που αντικρύζεις είναι αλλιώτικο.

Στην αρχή, πιάνεται η ανάσα σου, καθηλώνεται το βλέμμα κι ενστικτωδώς αρχίζεις να φωτογραφίζεις την πλήρη ένδεια, την απαξίωση του ανθρώπου, το ύφος της απόγνωσης (αλλά και τη δοτικότητα του βλέμματος και στόματα χαμογελαστά)· σώματα κάτισχνα και πόδια- καλάμια που περπατούν ώρες και ώρες, κουβαλώντας στην πλάτη τους ένα μπιτόνι καθαρό νερό από την κοντινότερη πηγή (κι αυτό γίνεται ο στόχος ολόκληρης ζωής).

Στο τέλος ντρέπεσαι να τραβάς φωτογραφίες. Και μόνο που έχεις το προνόμιο να βλέπεις και να αποτυπώνεις- όχι να το ζεις ο ίδιος στο πετσί σου, αλλά κάποιοι άλλοι, πλάσματα δίπλα σου ανθρώπινα- ντρέπεσαι και παραιτείσαι, τουλάχιστον από την άνεση της αποτύπωσης.

Έτσι κι αλλιώς απ΄ το πρώτο κιόλας βράδυ καταγράφεται στα μάτια σου η εικόνα των ανθρώπων που κοιμούνται ποστιασμένοι στα πεζοδρόμια

Στη δική μου σκέψη έχουν σφηνώσει σαν καρφιά οι φιγούρες δυο παιδιών, τριώντεσσάρων χρόνων, που κοιμόντουσαν ξέχωρα από άλλους, εγκαταλελειμμένα ίσως, πάνω σε νάιλον

μιας ημιφώτιστης Αντίς Αμπέμπα.

Στη δική μου σκέψη έχουν σφηνώσει σαν καρφιά οι φιγούρες δυο παιδιών, τριών- τεσσάρων χρόνων το πολύ, που κοιμόντουσαν ξέχωρα από άλλους, εγκαταλελειμμένα ίσως, πάνω σε νάιλον. Ξέσκεπα, με τα φτενά κουρέλια τους για ρούχα. (Κι είναι χειμώνας, τέτοια εποχή, στην Αιθιοπία).

Από ΄κεί και ύστερα, σ΄ όλο το ταξίδι μας, στο Μπάχανταρ και στη λίμνη Τάνα, στις πηγές του Γαλάζιου Νείλου, στην αρχαία πρωτεύουσα Γκοντάρ, στις μονολιθικές εκκλησίες της Λαλιμπέλα καθώς και σε χωριά ακόμα πιο φτωχά από την πρωτεύουσα Αντίς, οι δύο παιδικές μορφές θα κατακλύζουν, συνέχεια, το μυαλό μου. Λες και στα αποκοιμισμένα πρόσωπα είχε καταλαγιάσει επάνω τους συσσωρευμένη η οδύνη.

Ο Χένοκ, ο Αιθίοπας οδηγός του 4Χ4, είπε ότι τυχερά παιδιά σ΄ αυτή τη χώρα είναι μονάχα εκείνα που τα «υιοθετεί» ο έξω κόσμος, μέσω των Οργανώσεων. Αυτά επιβιώνουν γιατί έχουν εξασφαλισμένο ένα πιάτο φαγητό, τα φάρμακά τους και μαθαίνουν γράμματα. Για όλα τα άλλα- τα εκατομμύρια άλλα- το μέλλον τους είναι εντελώς αβέβαιο. (Γι΄ αυτό και η προσφορά της Αction Αid, το έργο του Οrphans organization και άλλων σοβαρών οργανώσεων είναι τεράστιο. Αυτό που απουσιάζει, φυσικά, απ΄ την Αιθιοπία είναι η επίσημη πολιτική, ο ελαχιστότατος σχεδιασμός και η προσπάθεια για στοιχειώδη υποδομή της χώρας. Περισσεύει όμως η φαυλότητα στην πολιτική ζωή και η διαφθορά).

Ομολογώ πως τα βιώματα και οι εμπειρίες από το ταξίδι στη Βόρεια Αιθιοπία δύσκολα αφομοιώνονται. Όμως, η εξαθλιωμένη χώρα, βαθιά αγγίζοντάς σε, καταφέρνει να ανασύρει από μέσα σου μια ρίζα ξεχασμένης ανθρωπιάς.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας