Ελντοράντο τα Βαλκάνια για κατασκευαστικές

Στα βαθιά νερά των αγορών real estate της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης αρχίζουν να δραστηριοποιούνται funds και επιχειρήσεις ανάπτυξης ακινήτων ελληνικών συμφερόντων, διεκδικώντας μερίδια της πίτας.

Παρ΄ ότι σε πολλές από τις χώρες των περιοχών αυτών (όπως π.χ. στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία) οι τιμές της γης τα τελευταία χρόνια έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, εντούτοις ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να θεωρούνται ως τα Ελντοράντο της ευρωπαϊκής κτηματαγοράς καθώς οι αποδόσεις συχνά ξεπερνούν το 10%. Τα ελληνικών συμφερόντων κεφάλαια που έχουν επενδυθεί ή πρόκειται να τοποθετηθούν κατά την επόμενη τριετία στις αγορές αυτές υπολογίζονται

500 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ

Ελληνικές επενδύσεις άνω των 500 εκατ. ευρώ στις αγορές real estate της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης

σε 500 εκατ. ευρώ και άνω, αφού, όπως λένε στελέχη των εταιρειών αυτών, υπάρχουν ακόμη σημαντικές ευκαιρίες.

Οι πέντε πρωταθλητές
Ήδη στις αγορές αυτές έχουν επενδύσει πέντε ελληνικοί όμιλοι. Πρόκειται για τις εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων ΓΕΚ, Lamda Development και Μηχανική, αλλά και τα πρώτα εγχώρια private equity funds με προσανατολισμό στο real estate, το Global Εmerging Ρroperty (συμφερόντων Άγγελου Πλακόπητα) και το Βluehouse Development (του Γιάννη Δεληκανάκη) που διαχειρίζεται κεφάλαια ξένων κυρίως θεσμικών επενδυτών.

Το «παιχνίδι» φυσικά δεν είναι εύκολο. Και ο ανταγωνισμός από ευρωπαϊκούς κολοσσούς, οι οποίοι έχουν «ανακαλύψει» τις εν λόγω αγορές εδώ και αρκετά χρόνια, είναι εξαιρετικά σκληρός. Η Lamda Development, για παράδειγμα «κονταροχτυπήθηκε» πρόσφατα στη Σόφια με την Carrefour για την αγορά οικοπέδου 57 στρεμμάτων με στόχο την ανέγερση εμπορικού κέντρου, το οποίο και κατέληξε τελικά στα χέρια του γαλλικού ομίλου.

Στη Σόφια, η Lamda Development έχοντας συμμαχήσει με τη ΓΕΚ αναπτύσσει κτίριο γραφείων- καταστημάτων (επένδυση ύψους 20 εκατ. ευρώ), στο Βουκουρέστι θα ανεγείρει συγκροτήματα κατοικιών αξίας 17 εκατ. ευρώ, ενώ στο κέντρο του Βελιγραδίου κατασκευάζει οικιστικό έργο αξίας 15 εκατ. ευρώ.

Συνολικά, η θυγατρική του ομίλου Λάτση έχει ή αναμένεται να αρχίσει έργα στις αγορές αυτές, συνολικής αξίας 150 εκατ. ευρώ. Ο Εμφιετζόγλου στη Ρωσία
Η πλέον πολυετής, όμως, ελληνική παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη είναι αυτή της Μηχανικής. Έχοντας υλοποιήσει αρκετά οικιστικά έργα στη περιοχή η εταιρεία του ομίλου Εμφιετζόγλου εισχωρεί ακόμη πιο δυναμικά στη ρωσική αγορά, κατασκευάζοντας στη Μόσχα συγκρότημα μεικτών χρήσεων, με ξενοδοχείο και επαγγελματικούς χώρους, συνολικής επιφανείας 157.100 τ.μ. Στη γειτονική Ουκρανία, η εισηγμένη σχεδιάζει δύο μεικτά συγκροτήματα εμπορικών, οικιστικών και γραφειακών χρήσεων, άνω των 260.000 τ.μ.

Η ΓΕΚ, ο άλλος μεγάλος ελληνικός τεχνικός όμιλος που δραστηριοποιείται στη νοτιοανατολική Ευρώπη, έχει ήδη επενδύσει 30 εκατ. ευρώ για την αγορά γης στη Σόφια όπου και «τρέχει» ήδη τα δύο πρώτα οικιστικά έργα της, καθώς και 10 εκατ. ευρώ στο Βουκουρέστι. Συνολικά τα έργα της ΓΕΚ στη Βουλγαρία εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 190.000 τ.μ, και στη Ρουμανία τα 60.000 τ.μ.


Στο κόλπο και τα funds

ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΕΓΑΛΑ έργα επαγγελματικών και εμπορικών χώρων αλλά και κατοικιών (τα τρία στη Ρουμανία και το ένα στη Βουλγαρία) προωθεί το επενδυτικό fund Global Εmerging Ρroperty, συμφερόντων Άγγελου Πλακόπητα. Παράλληλα ετοιμάζεται να μπει στη σερβική αγορά, αρχίζοντας από την ανέγερση συγκροτήματος διαμερισμάτων. Τα πρώτα 90 εκατ. ευρώ έχουν ήδη επενδυθεί για την αγορά των οικοπέδων, ενώ μαζί και με τα σχέδιά της για τη Σερβία αναμένεται να τοποθετήσει και στις τρεις χώρες κεφάλαια ύψους 450 εκατ. ευρώ.

Το έτερο ελληνικό fund, το Βluehouse Development σύμφωνα με τον επικεφαλής του, Γιάννη Δεληκανάκη, έχει ήδη πραγματοποιήσει αγορές ακινήτων αξίας 180 εκατ. ευρώ, για λογαριασμό ξένων θεσμικών. Εκτός από επενδύσεις σε έτοιμα έργα, το Βluehouse συνεργάζεται και με σχήματα που αναπτύσσουν ακίνητα, όπως με τη βρετανική ΜcΑrthur Glen στο έργο του εκπτωτικού χωριού, στην περιοχή Γιαλού των Σπάτων. Το σημερινό ύψος του χαρτοφυλακίου των ακινήτων τού εν λόγω fund υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα περισσότερα εκτός Ελλάδος.

Δεν λείπουν πάντως και οι ειδικοί, οι οποίοι εκφράζουν φόβους ότι υπάρχει πιθανότητα υπερπροσφοράς εμπορικών κέντρων και γραφειακών χώρων, με κίνδυνο πολλά από τα καινούργια έργα να μείνουν ξενοίκιαστα, και άρα οι αποδόσεις να υποχωρήσουν. Το πιο χαρακτηριστικό ίσως παράδειγμα είναι αυτό του Βουκουρεστίου, όπου αναμένεται στο εγγύς μέλλον να διπλασιασθεί η επιφάνεια των χώρων γραφείων αφού έχουν εξαγγελθεί νέα σχέδια περίπου 500.000 τ.μ.