Η εκδίκηση της… μελαχρινής

Λίγο μετά το 2200 θα γεννηθεί στη Φινλανδία η τελευταία φυσική ξανθιά του πλανήτη… Το ανακοίνωσαν έγκυρα διεθνή ΜΜΕ, από τους «Νew Υork Τimes» έως το ΒΒC, ξεκινώντας πόλεμο με τους γενετιστές, που δέχονται μεν ότι οι φυσικές ξανθιές ολοένα θα λιγοστεύουν, αρνούνται όμως ότι θα εκλείψουν. Ειρήνη υμίν:
ούτως ή άλλως, όλοι συμφωνείτε πως ο μύθος της ξανθιάς δεν πρόκειται να σβήσει ποτέ.

Τα διεθνή μέσα που προέβησαν στην αφοριστική αυτή πρόβλεψη επικαλέστηκαν ως πηγή την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ). Αυτή, πάλι, επιμένει πως «ουδέποτε έχει πραγματοποιήσει έρευνες σχετικά». Η πρόβλεψη όμως δεν είναι αβάσιμη. Ο πλανήτης μας αριθμεί σήμερα 6,5 δισεκατομμύρια ψυχές, εκ των οποίων 1 δισεκατομμύριο κατοικούν στην Αφρική και 4 δισεκατομμύρια στην Ασία. Το 2050, ο παγκόσμιος πληθυσμός θα έχει φτάσει τα 9 δισεκατομμύρια. Τα 2,5 επιπλέον δισ. θα προέρχονται κατά κύριο λόγο από την Αφρική, την Ασία και τη Νότια Αμερική. Αναγκαστικά λοιπόν, η συχνότητα των ξανθών- ήδη πολύ μικρή εκτός των δυτικών χωρών- θα μειωθεί και άλλο. Πόσω μάλλον αφού αυτός ο χρωματικός τόνος στα μαλλιά, όπως και τα γαλανά μάτια, οφείλεται σε υπολειπόμενα (μη κυρίαρχα) γονίδια.

«Για να γεννηθεί κάποιος ξανθός», υπενθυμίζει ο γενετιστής Αξέλ Καν, «πρέπει να κληρονομήσει δύο γονίδια τα οποία να επιτάσσουν αυτό το χαρακτηριστικό, ένα από τον πατέρα και ένα από τη μητέρα. Αν ο αριθμός των ξανθών γονιδίων μείνει σταθερός και ο αριθμός των καστανών γονιδίων αυξηθεί, τότε η πιθανότητα να κληρονομούν οι άνθρωποι από δύο ξανθά γονίδια θα μειωθεί». Μέχρις εκλείψεως; Ο Καν δεν το πιστεύει. Ο «ξανθός φαινότυπος δεν θα εξαφανιστεί ποτέ», λέει. «Μπορεί να επανεμφανίζεται εδώ και εκεί, περίπου όπως κάνουν σήμερα οι σπάνιες ασθένειες». Τώρα αυτό για καλό το είπε;;

Σε κάθε περίπτωση, ο Καν δεν αμφιβάλει καθόλου πως όσο μειώνεται το ποσοστό των φυσικών ξανθών επί του συνολικού πληθυσμού τόσο θα αυξάνεται ο μύθος τους. Ήδη σήμερα στην Ευρώπη μία στις τρεις γυναίκες βάφει τα μαλλιά της σε κάποιο τόνο του ξανθού. Πόθεν προκύπτει αυτή η λατρεία; Κατά την Πίτμαν, οι ρίζες του… κακού εντοπίζονται στην Αφροδίτη, τη θεά του έρωτα με τα ανοιχτόχρωμα μαλλιά. «Κάθε εποχή προσέδωσε κατόπιν στα ξανθά μαλλιά τις αξίες που αντανακλούσαν τις έγνοιές της. Το ξανθό μαλλί γίνεται διαστροφή στον Μεσαίωνα, εμμονή στην Αναγέννηση, μυστικιστικό στην ελισαβετιανή Αγγλία… ιδεολογία τη δεκαετία του 1930, σημάδι σεξουαλικής πρόσκλησης τη δεκαετία του 1950…». Και στην εποχή μας;

Για τη Βρετανή συγγραφέα Μαρίνα Γουόρνερ, «τα ξανθά μαλλιά παραπέμπουν στο χρώμα της παιδικής ηλικίας, σε παρασύρουν στην αναζήτηση της αιώνιας νεότητας». Για τον ψυχαναλυτή Σαμιέλ Λεπαστιέ, ο μύθος των ξανθιών μαλλιών είναι στενά συνδεδεμένος με την ευρωπαϊκή ιστορία: οι αλλεπάλληλες εισβολές ξανθών λαών- των Δωριέων, των Φράγκων- συνέδεσε το χρώμα αυτό με τη νίκη. Ο Καναδός ανθρωπολόγος Πίτερ Φροστ, πάλι, έχει μια άλλη εξήγηση: «Η σεξουαλική επιλογή», λέει, «πριμοδοτεί τόσο τα έντονα όσο και τα σπάνια χρώματα. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται η ποικιλότητα του ανθρώπινου είδους».