[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η πρόκληση του τοπικού

Λέει πολλά για τον βαθμό αυτοπεποίθησης των εφημερίδων το γεγονός ότι ο κόσμος των Νέων Μέσων συχνότερα παρουσιάζεται ή σκιαγραφείται ως απειλή παρά ως ευκαιρία. Όχι πως, δεδομένων των συνθηκών, τούτο δεν είναι φυσιολογικό: το να μετακινείται η επιχειρηματική σου δραστηριότητα σε μία νέα αγορά που ούτε γνωρίζεις καλά ούτε έχεις τις δεξιότητες για να πρωταγωνιστήσεις αποτελεί δυσχερή κατάσταση. Όντως, οι ανταγωνιστές των εφημερίδων στο Διαδίκτυο είναι πολλοί, ορισμένοι εξ αυτών εντυπωσιακά ισχυροί, όπως οι παγκόσμιες υπηρεσίες Google, Υahoo και ΜSΝ, με δεκάδες εκατομμύρια επισκέπτες μηνιαίως. Σε αυτές έχει πρόσφατα προστεθεί και ο αντίποδάς τους: τα πολύ μικρά sites που καλύπτουν σε βάθος τοπικές κοινότητες και είναι σχεδόν πάντα ιδιοκτησίας απλών πολιτών που λειτουργούν ως δημοσιογράφοι, παραγωγοί και πωλητές ταυτόχρονα. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία Βear Stearns, το πάσης φύσεως «υλικό χρηστών» (ερασιτεχνικά βίντεο, ιστολόγια κ.ο.κ) αποτελεί πλέον το 13% του συνολικού περιεχομένου στο Ίντερνετ (από μόλις 1% το 2004), θα περίμενε κανείς οι τοπικές ειδησεογραφικές υπηρεσίες να ανθίζουν, σκορπώντας τον πανικό στα παραδοσιακά Μέσα. Τουναντίον: σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού ινστιτούτου J-Lab, από τις 141 καταγεγραμμένες υπηρεσίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόνον οι 10 δεν χάνουν χρήματα, ενώ και το καλύτερο παράδειγμα, το site Βaristanet στο Νιου Τζέρσεϊ, παραμένει χόμπι, αφού δεν έχει αρκετά κέρδη ώστε να επιτρέψει στους ιδιοκτήτες του να αφήσουν την κανονική τους δουλειά. Αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους: πρώτον, τα ερασιτεχνικά τοπικά sites έχουν υπερβολικά μικρή επισκεψιμότητα για να μπορέσουν να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των μεγάλων διαφημιζομένων, που τείνουν να προτιμούν τις παγκόσμιες μεγα-πύλες, καθώς με 2-3 τηλεφωνήματα αγοράζουν μέσα σε λίγα λεπτά κάλυψη εκατομμυρίων χρηστών. Παράλληλα,

ΜΕΡΙΚΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ

εκδότες- όπως η Chicago Τribune και η Washington Ρost- έχουν ήδη αρχίσει να δοκιμάζουν το έδαφος για συνεργασία με πολίτες-δημοσιογράφους

το ενδεχόμενο εμπορικού συνασπισμού όλων των μικρών, ώστε να προσφέρουν μεγαλύτερα νούμερα στους διαφημιζομένους, συνιστά υπερβολικά δύσκολη και επίπονη προσπάθεια για απλούς χομπίστες.

Κατά δεύτερο λόγο, όσες εταιρείες δείχνουν ενδιαφέρον να προβληθούν σε τοπικά sites τείνουν να είναι επιχειρήσεις ιδιαίτερα περιορισμένου βεληνεκούς, τόσο γεωγραφικά όσο και οικονομικά- συνεπώς τα έσοδα είναι, εξ ορισμού, λιγοστά. Τρίτον, η θεωρητική δυνατότητα άντλησης εσόδων από τους τελικούς χρήστες δείχνει ανεδαφική- άλλωστε, συχνά οι αναγνώστες αυτών των υπηρεσιών είναι οι ίδιοι χρήστες που προσθέτουν υλικό (ποια εφημερίδα θα χρέωνε τους συντάκτες της για να τη διαβάσουν;). Τέλος, η έλλειψη πόρων μετατρέπεται σε φαύλο κύκλο, αφού μεταφράζεται σε μηδαμινές δαπάνες για προβολή, με αποτέλεσμα αυτές οι προσπάθειες να παραμένουν υποθέσεις λίγων ενθουσιωδών πολιτών.

Εάν τόσο οι εφημερίδες στο Διαδίκτυο όσο και οι τοπικές ειδησεογραφικές υπηρεσίες πολιτών αντιμετωπίζουν προκλήσεις, μήπως μία ενδεχόμενη στρατηγική συνεργασία θα μπορούσε να βοηθήσει και τους δύο; Εκ πρώτης όψεως, το σκεπτικό παρουσιάζεται ισχυρό, ειδικά εάν αναλογισθεί κανείς ότι, σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής εταιρείας ερευνών Βorell Αssociates, οι εκδότες δείχνουν να χάνουν σταδιακά την κυρίαρχη θέση τους στις τοπικές αγορές, κυρίως μέσω πρωτοβουλιών των παγκόσμιων πυλών που πλέον διεισδύουν ολοένα και περισσότερο- μέσω πωλητών ή άλλων συνεργασιών- στις τοπικές οικονομίες. Μπορεί η ηγεμονική (ακόμα) θέση των εφημερίδων στην αγορά των τοπικών online μικρών αγγελιών να λειτουργεί για πολλούς ως αντιπερισπασμός, ωστόσο μερικοί μεγάλοι εκδότες- όπως η Chicago Τribune και η Washington Ρost- έχουν ήδη αρχίσει να δοκιμάζουν το έδαφος για συνεργασία με πολίτες-δημοσιογράφους. Θεωρητικά, η συμπληρωματικότητα είναι προφανής: οι πολίτες δίνουν τοπικό περιεχόμενο και οι εκδότες μηχανισμό εμπορικής εκμετάλλευσης και προβολής. Εν τούτοις, τα εγχειρήματα δεν προχωρούν με γοργούς ρυθμούς, δημιουργώντας αμφιβολίες ακόμα και για την τελική τους υλοποίηση. Τι φταίει γι΄ αυτό; Οι ερμηνείες είναι πολλές. Ωστόσο, εάν κρίνει κανείς από το χρόνιο έλλειμμα επένδυσης των εκδοτών σε έρευνες αγοράς, οι εφημερίδες δυσκολεύονται έντονα να ακούσουν τους αναγνώστες τους- πόσω μάλλον να τους κάνουν συνέταιρους…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων και αντιπρόεδρος του ΙΑΒ Εurope, πανευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαδραστική επικοινωνία.