[ Διαστάσεις ] Ιβηρία, μια νέα ουτοπία

«Η Πορτογαλία ενωμένη με την Ισπανία σε ένα κοινό κράτος, που ποιος ξέρει, μπορεί να το βαφτίσουμε Ιβηρία». Ο νομπελίστας συγγραφέας Ζοζέ Σαραμάγκου προτείνει μια νέα χώρα. Αλλά προς το παρόν μοιάζει με ουτοπία.

Σε «εθελοντική εξορία» εδώ και χρόνια στο νησί Λανθαρότε, στο Αρχιπέλαγος των Καναρίων, ο Ζοζέ Σαραμάγκου επισκέπτεται σπάνια πια την αγαπημένη του Λισαβώνα. Καθισμένος στον καναπέ του σπιτιού του συζητά με ένα δημοσιογράφο της πορτογαλικής εφημερίδας «Diario de Νoticias». Μιλάει για την πολιτική και τη λογοτεχνία, τη ζωή και τον θάνατο, ανακοινώνει τη δημιουργία ενός ιδρύματος που θα φέρει το όνομά του και αποκαλύπτει ότι στα 85 του χρόνια γράφει ένα καινούργιο βιβλίο. Κι έπειτα κάνει μια πρόβλεψη για το μέλλον σαν να καταθέτει μια προσωπική επιθυμία: «Πιστεύω ότι στο τέλος θα ενωθούμε με την Ισπανία», λέει στον δημοσιογράφο. «Όταν κοιτάζουμε την Ιβηρική Χερσόνησο τι βλέπουμε; Παρατηρούμε ένα σύνολο, που δεν είναι διαιρεμένο σε κομματάκια, μια ενότητα που αποτελείται από εθνότητες, οι οποίες μπορεί να μιλούν και διαφορετικές γλώσσες, αλλά συνυπάρχουν ειρηνικά. Αν ενωνόμασταν τι θα συνέβαινε;», αναρωτιέται ο Πορτογάλος συγγραφέας. Και προλαβαίνοντας τους φόβους, που είναι βέβαιος ότι θα προκαλέσει στην πατρίδα του, προσθέτει: «Δεν θα σταματήσουμε να μιλάμε πορτογαλικά, δεν θα σταματήσουμε να γράφουμε στη γλώσσα μας. Είμαστε δέκα εκατομμύρια και από μια ένωση με την Ισπανία θα είχαμε μόνο κέρδος σε όρους ανάπτυξης, διοίκησης και υποδομών». Τότε, δάσκαλε, αντιτείνει ο δημοσιογράφος, θα γίνουμε επαρχία της Ισπανίας. «Ακριβώς αυτό», απαντάει ο Σαραμάγκου χωρίς κανέναν ενδοιασμό. «Έχουμε ήδη την Ανδαλουσία, την Καταλωνία, τη Χώρα των Βάσκων, τη Γαλικία και την Καστίλλη-Λα Μάντσα. Θα έχουμε και την Πορτογαλία. Πιθανότατα θα έπρεπε να βρούμε ένα νέο όνομα, ίσως Ιβηρία».

Οι Πορτογάλοι δεν είναι τόσο αντίθετοι όσο θα πίστευε κανείς στην πρόταση του Σαραμάγκου. Σε μια έρευνα, που πραγματοποιήθηκε πριν από ένα χρόνο στην Πορτογαλία, το 28% των ερωτηθέντων δήλωνε θετικό στο ενδεχόμενο της ένωσης, αν και από αυτό το 28%, μόνο το 12% θα διάλεγε για πρωτεύουσα του νέου κράτους τη Μαδρίτη, το υπόλοιπο 88% θα ήθελε να παραμείνει πρωτεύουσα η Λισαβώνα. Σε μια ανάλογη δημοσκόπηση που έγινε λίγο αργότερα στην Ισπανία, υπέρ της ένωσης «ψήφισε» το 45,7%. Ανάμεσά τους, το 43,4% θα ήθελε και η νέα χώρα να λέγεται Ισπανία, ενώ το 39,4% δεν θα είχε αντίρρηση να μετονομασθεί σε Ιβηρία. Οι αναλυτές ωστόσο και στις δυο πλευρές θεωρούν ουτοπική την πρόταση του νομπελίστα συγγραφέα. Η πλειονότητα των Πορτογάλων δύσκολα θα ανεχόταν να μετατραπεί η χώρα σε επαρχία. Ακόμη κι αν αποκλείεται να παρελάσει θριαμβευτικά στη Λισαβώνα ο επόμενος μονάρχης της Ισπανίας, Φίλιππος, όπως έκανε ο μακρινός προκάτοχος και συνονόματός του τέτοιες μέρες πριν από 400 και πλέον χρόνια.