Το πνεύμα του τόνου

Μήτρα και Μίτρα

Του χρόνου κλείνουν 120 χρόνια από την εποχή που είδε το φως το πιο βίαιο και το πιο καταλυτικό βιβλίο του Φρειδερίκου Νίτσε: «Ο Αντίχριστος». Το έργο αυτό σε μια έξοχη μετάφραση, προλεγόμενα, σημειώσεις, γλωσσάριο του Βαγγέλη Δουβαλέρη και εισαγωγή του Κωνσταντίνου Δεληκωνσταντή κυκλοφορεί από τις αριστουργηματικά τυπογραφικές τεχνουργίες του «Ιδεογράμματος» του Χρήστου Δάρρα. Αυτό το τολμηρό «Ανάθεμα κατά του Χριστιανισμού» είναι ένας λίβελλος εναντίον της ιδρυματικής θρησκείας, εναντίον του εκκλησιαστικού θεσμού και όχι εναντίον της εμπειρίας που μεταδίδουν τα Ευαγγέλια. Είναι μια κατεδάφιση και κριτική του ιερατείου, της παράδοσης, της ηθικολογίας, της καθηκοντολογίας, του συστήματος παραγωγής ενοχής, αμαρτίας και μεταθανάτιας λυτρώσεως.

Διαβάζοντάς το τώρα ανακάλυψα πόσα οφείλει ο Νίτσε στον Ντοστογιέφσκι που θαύμαζε και κυρίως στον μονόλογο του Ιεροεξεταστή. Ένας νηφάλιος αναγνώστης σήμερα θα μπορούσε να διαβάζει παράλληλα τους «Αδελφούς Καραμαζώφ», τον «Αντίχριστο» και ό,τι πάνω ακριβώς στο ίδιο θέμα καταθέτει ο Χρήστος Γιανναράς στο βιβλίο του «Εναντίον της θρησκείας» («Ίκαρος»). Είναι καιρός πλέον να ξεχωρίσουμε την ήρα από το στάρι. Τη Μήτρα της ευσέβειας από τη Μίτρα των δεσποτάδων.