Φαινόμενα

Οξύμωρη τηλε-αμηχανία

Είναι ορθάνοιχτα τα τηλεπαράθυρα για καβγάδες, για γαστριμαργικό ξεφλούδισμα θεσμών, αλλά παραμένουν κλειστά για θετικές πρωτοβουλίες των πολιτών σαν αυτές να προκαλούν αμηχανία
Είναι αυτοματισμός της τηλεοπτικής ενημέρωσης να αναδεικνύονται η κόντρα, η βία, το πάθος των αντιθέσεων. Η θετική όψη της κοινωνίας σχεδόν ποτέ δεν βρίσκει χώρο, σαν να μην αφορά τις κάμερες και τα αγωνιώδη τηλεπαράθυρα. Αυτά ανοιχτά για οποιοδήποτε σκοτεινή, άγρια, εγκληματική υπόθεση ή για πολιτικές κόντρες, παραμένουν ερμητικά κλειστά για την ενεργοποίηση των πολιτών. Το μαζικό μέσο επικοινωνίας μένει αμήχανο μπροστά στη μαζική αντίδραση των πολιτών. Οξύμωρο.

Η μεγάλη αντιπολεμική διαδήλωση για το Ιράκ ελάχιστα απασχόλησε, όπως και οποιαδήποτε άλλη, εκτός και αν καούν σε μια ορισμένη γωνιά της κάδοι, όταν συμβεί επεισόδιο βίας, απομονωμένο μεν, πλην όμως αποκτά διάσταση με την υπερπροβολή του σαν να είναι αυτό η ουσία της κινητοποίησης.

Και τώρα που το περιβάλλον επιτέλους μοιάζει να αποκτά υπόσταση στη συνείδηση των κατοίκων αυτού του τόπου δεν βρέθηκαν φιλόξενα τηλεπαράθυρα, ούτε πλάνα που με την προβολή τους να ενισχύουν το κοινό αίσθημα, να υποστηρίξουν τον κοινό στόχο. Και αυτός πολιτικός, αφού η υπόθεση του περιβάλλοντος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αλυσίδα της οικονομίας, με τις μεθόδους παραγωγής, με τη νοοτροπία του κέρδους που διαπνέει τις δυτικές κοινωνίες.

Ωστόσο, η αίσθηση της κοινής μοίρας μπροστά σε μια μεγάλη οικολογική καταστροφή είναι η μόνη που μπορεί να ενεργοποιήσει τους πολίτες του καναπέ. Αυτός μπορεί να είναι ένας από τους βασικούς λόγους που τα τηλεπαράθυρα είναι αφιλόξενα για τέτοιου είδους συζητήσεις. Ένας ακόμη, που διεθνώς συζητείται, είναι και η οκνηρία της τηλεοπτικής ενημέρωσης, ο εθισμός της στην ανάδειξη συγκεκριμένων θεμάτων που δημιουργούν παρωπίδες ώστε να μη βρίσκεται στη θέα της οτιδήποτε ξεφεύγει από το καθιερωμένο, αυτοματικό τελετουργικό ενός καθημερινού δελτίου. Σαν να μην μπορεί να διαχειριστεί η τηλεόρασή μας οτιδήποτε δεν μπορεί να αναχθεί σε κόντρα, σε απομίμηση μιας ιδεολογικής αντιπαράθεσης που εκφράζεται με τηλεπαραθυράτο καβγά μεταξύ των μελών του καθιερωμένου θιάσου των τηλεπαραθύρων.

Για παράδειγμα στο δελτίο του Αlter αναδεικνύεται το σοβαρό ζήτημα του τραυματισμού του νεαρού αστυνομικού κατά τη συναυλία των αντιεξουσιαστών, θύμα άδικο οπαδών της βίας, ο οποίος χαροπαλεύει. Όλοι καταδικάζουν τη βία, ουδείς αισθάνεται δέος ωστόσο για την ύπουλη βία των συμψηφισμών και των συγκρίσεων που παράγεται από τη σκηνοθεσία των τηλεπαραθύρων, από το τελετουργικό της τηλεοπτικής αντιπαράθεσης. Με γενική κατεύθυνση την ανάδειξη μιας θεαματικής ψευδοδημοκρατικής ιδεολογικής αντιπαράθεσης βρέθηκαν να συγκρίνουν τη βία της Αστυνομίας (με παράδειγμα την περίφημη υπόθεση της «ζαρντινιέρας», όταν ξυλοκοπήθηκε από αστυνομικούς στη Θεσσαλονίκη ο Κύπριος φοιτητής, που ουδεμία σχέση είχε με τα επεισόδια στην πορεία των φοιτητών) και τη βία που ασκήθηκε κατά του αστυνομικού στη συναυλία των αντιεξουσιαστών από ορισμένους φανατικούς. Αντιπαρατίθενται Βορίνας και Άδωνις Γεωργιάδης και οι δύο εκφραστές αντιλήψεων που θυμίζουν την ασπρόμαυρη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Για τον πρώτο η βία κατά του αστυνομικού συμψηφίζεται με τη βία αστυνομικών κατά πολιτών- φέρνει το παράδειγμα της «ζαρντινιέρας»- για τον δεύτερο, που φυσικά βρίσκει έδαφος πρόσφορο με τις συγκρίσεις που παγιδεύουν τη λογική, είναι ευκαιρία να χαϊδέψει τους φόβους του πολίτη του καναπέ υποστηρίζοντας ότι για τη βία κατά των αστυνομικών ουδέποτε άνοιξαν τηλεπαράθυρα. Και έτσι αυτό που υποτίθεται ότι καταδικάζεται από όλους και από την κοινή λογική γιατί αναπαράγει τη βία, το μοίρασμα των θυμάτων σε κομματικούς (στενότερη η έννοια από τους ιδεολογικούς) χώρους, αναπαράγεται και λαμπρύνεται από την τηλεοπτική σκηνοθεσία αντιπαράθεσης προσώπων και προβάλλεται ως προφανές και αναπόφευκτο.


Συσσώρευση αντί εκτόνωση εντάσεων

Με μόνιμο στόχο την κόντρα των απόλυτων απόψεων, που παράγει θέαμα, όχι μόνο δικαιολογείται η βία, αλλά το αίσθημα ασφυξίας μπροστά σε αυτή την τηλεοπτική μοιρασιά της μεταξύ ούτε καν πολιτικών χώρων, αλλά υποθετικών τάσεων που τις εκφράζουν πρόσωπα, τα οποία δεν έχουν αναδειχθεί εκπρόσωποι της κοινωνίας και των ρευμάτων της, αλλά τους έχει αναδείξει η τηλεπαραθυράτη σκηνοθεσία, ισχυροποιεί τη βία ως μέθοδο αντιπαράθεσης. Αντί της εκτόνωσης κοινωνικών εντάσεων που υπήρξε το κύριο επιχείρημα της ψευδοδημοκρατίας των τηλεπαραθύρων, συσσωρεύονται από την αδυναμία ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου και αυτό, καθώς αφορά υπόγειες κοινωνικές διεργασίες που δεν γίνονται αντιληπτές μέσα στον τηλεοπτικό ορυμαγδό για τη φωτογενή λεπτομέρεια, είναι πιο επικίνδυνο από μεμονωμένα επεισόδια βίας.