Χρήμα / Αγορά

Η ολιγαρχία του λιανεμπορίου άλλαξε τον χάρτη

Κοσμοσυρροή στα εμπορικά κέντρα
Στο περιθώριο τα μικρά μαγαζιά
Πρωταθλητές τζίρου τα πολυκαταστήματα
Περισσότεροι από 30 εκατομμύρια καταναλωτές, δηλαδή τρεις φορές ο πληθυσμός της Ελλάδας, πέρασαν το 2006 τις πόρτες των μεγάλων πολυκαταστημάτων και εμπορικών κέντρων της χώρας αφήνοντας στα ταμεία τους περισσότερα από 5 δισ. ευρώ. Μόνο τα εμπορικά κέντρα εκτιμάται ότι απορροφούν το 35% του συνολικού τζίρου στις λιανικές πωλήσεις ενώ αν υπολογιστούν τα πολυκαταστήματα και οι μεγάλες αλυσίδες το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 70%. Τον τζίρο αυτόν «μονοπωλούν» 10 μεγάλοι εμπορικοί όμιλοι, οι οποίοι είτε διαχειρίζονται πολυκαταστήματα και εμπορικά κέντρα είτε μεγάλες αλυσίδες.

Αν πριν από μία δεκαετία η καρδιά της αγοράς χτυπούσε στο κέντρο της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και των άλλων μεγάλων πόλεων της Ελλάδας, σήμερα η κατάσταση αυτή έχει ανατραπεί. Έξω από το κέντρο των μεγάλων πόλεων της περιφέρειας- πολλές φορές ακόμα και σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων- μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν αναπτύξει υπερκαταστήματα, κλέβοντας από τα παραδοσιακά εμπορικά μαγαζιά εκατομμύρια καταναλωτές κάθε χρόνο. Την ίδια στιγμή σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη το κέντρο βάρος του λιανεμπορίου έχει μεταφερθεί στους μεγάλους ναούς του καταναλωτισμού, τα εμπορικά κέντρα και τα πολυκαταστήματα των 5 ή 6 ορόφων, που έχουν αναπτυχθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια είτε σε κεντρικά σημεία των δύο πόλεων είτε σε νέες εμπορικές πιάτσες στα προάστια και στις παρυφές τους.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 4 εκατομμύρια καταναλωτές πέρασαν τις πόρτες των δύο καταστημάτων ΙΚΕΑ στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη τη χρονιά που πέρασε. Πρόκειται για καταναλωτές που απομακρύνθηκαν από το κέντρο των δύο πόλεων, καθώς τα καταστήματα της συγκεκριμένης αλυσίδας βρίσκονται σε απόσταση αρκετών χιλιόμετρων από αυτά. Το κατάστημα που βρίσκεται στο εμπορικό κέντρο του αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος» φιλοξένησε 2.455.500 καταναλωτές, ενώ αυτό της Θεσσαλονίκης 1.762.127 επισκέπτες, σύμφωνα με τα στοιχεία της επιχείρησης.

Περίπου 3 εκατομμύρια καταναλωτές υπολογίζεται ότι επισκέφθηκαν το 2006 το πολυκατάστημα Αttica «Τhe department store» στο κέντρο της Αθήνας. Οι εκτιμήσεις των ιδιοκτητών επιχειρηματιών του πολυκαταστήματος κάνουν λόγο για επισκεψιμότητα που αγγίζει τις 8.000

με 10.000 καταναλωτές την ημέρα.

Όσο για το εμπορικό κέντρο Τhe Μall εκεί τα νούμερα είναι εντυπωσιακά, καθώς οι εκτιμήσεις ανεβάζουν στους 32.000 τους ανθρώπους που το επισκέπτονται κάθε μέρα, δηλαδή περίπου 12 εκατομμύρια τον χρόνο, αφού το συγκεκριμένο εμπορικό κέντρο συνδυάζει εκτός από τις αγορές και ψυχαγωγία όλες τις ημέρες της εβδομάδας.

Καταστήματα όπως το ΙΚΕΑ, το Αttica «Τhe department store», το Νοtos Galleries, το Νotos Ηome, τα Μedia Μarkt, τα Ρublic, τα Fnac, τα Leroy Μerlin, αλλά και εμπορικά κέντρα όπως το Τhe Μall, το City Link, το Μediterranean Cosmos, το Αvenue αποτελούν χώρους που δέχονται συνολικά κάθε χρόνο επισκέπτες που αγγίζουν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιχειρήσεων αυτών, τα 30 εκατομμύρια, που επιλέγουν να κάνουν εκεί τις αγορές τους ή να περιπλανηθούν στις βιτρίνες των καταστημάτων που βρίσκονται κάτω από την ίδια στέγη. Το μοντέλο του υπερκαταστήματος που εκτείνεται σε πολλούς ορόφους και σε χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, παρέχει θέσεις πάρκινγκ κι εκατοντάδες καταστήματα στον ίδιο χώρο αλλάζει ριζικά τον χάρτη του λιανεμπορίου στην Ελλάδα, κάνοντας όμως ασφυκτικό το περιβάλλον για τις μικρές επιχειρήσεις. Όπως λένε οι εκπρόσωποι του Εμπορικού Συλλόγου της Αθήνας, «υπάρχει υψηλό κόστος στέγασης επιχειρήσεων στα εμπορικά κέντρα, επιβάρυνση του “μισθώματος” με ΦΠΑ (19%) αντί τέλους χαρτοσήμου (3,6%), καταβολή “διοδίων εισόδου”, υψηλά ποσοστά επί τζίρου, εισφορές για διαφήμιση κ.λπ., στοιχεία που κάνουν απαγορευτική την παρουσία μικρών επιχειρήσεων εκεί, με αποτέλεσμα να χάνονται σημαντικά μερίδια από την πίτα της αγοράς».

Τον νέο άνεμο που πνέει στο λιανεμπόριο «σφραγίζουν» και τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας για την πορεία των λιανικών πωλήσεων το 2006. Αυτά δείχνουν ότι τα μικρά εμπορικά καταστήματα μπαίνουν στο περιθώριο και ο τζίρος τους μετατοπίζεται προς τους μεγάλους της αγοράς, τα πολυκαταστήματα. Τη χρονιά που πέρασε ο τζίρος στο σύνολο της αγοράς εμφάνισε άνοδο 7,9%. Η επίδοση αυτή οφείλεται στη σημαντική ενίσχυση του τζίρου των πολυκαταστημάτων κατά 18,5%. Στον αντίποδα, οι μικροί του εμπορίου είδαν για ακόμη μία χρονιά τις πωλήσεις τους να παραμένουν στάσιμες.


58.000 τ.μ. για ψώνια και ψυχαγωγία

Το Τhe Μall Αthens είναι αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο εμπορικό και ψυχαγωγικό κέντρο στην Ελλάδα συνολικής έκτασης 58.000 τ.μ. Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του, το Τhe Μall Αthens επισκέφθηκαν περίπου 13 εκατομμύρια άτομα και οι μεικτές πωλήσεις υπερέβησαν τα 300 εκατομμύρια ευρώ. Με τα έσοδα ενοικίων και parking να ανέρχονται στα 29 εκατομμύρια ευρώ. Δομημένο σε 5 επίπεδα εμπορικής λειτουργίας και 3 υπόγεια επίπεδα στάθμευσης, φιλοξενεί περίπου 200 εμπορικά καταστήματα και συμπεριλαμβάνει 25 εστιατόρια και καφέ και 15 πρωτοποριακές κινηματογραφικές αίθουσες. Η αξία της επένδυσης για το εμπορικό και ψυχαγωγικό κέντρο προσέγγισε τα 320 εκατομμύρια ευρώ κατατάσσοντάς το ως μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές επενδύσεις real estate που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα και η οποία εκτιμάται ότι φιλοξενεί καθημερινά περισσότερους από 32.000 επισκέπτες.


Τέσσερα εκατομμύρια πελάτες τον χρόνο

Όταν ο Όμιλος Φουρλή αποφάσισε να εισαγάγει στην Ελλάδα τα ΙΚΕΑ είχε φανταστεί τα οφέλη από αυτή τη συνεργασία, αλλά σίγουρα όχι τη μεγάλη ανταπόκριση που έχουν σήμερα από το καταναλωτικό κοινό. Περισσότεροι από 4 εκατ. καταναλωτές πέρασαν το 2006 τις πόρτες των δύο καταστημάτων της σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ χρόνο με τον χρόνο σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αυξάνεται και το κόστος των αγορών που πραγματοποιούν οι καταναλωτές. Συγκεκριμένα, το 2006 ο συνολικός τζίρος των ΙΚΕΑ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στα 200,83 εκατ. ευρώ, ενώ το μέσο καλάθι αγορών αυξήθηκε περίπου 3% σε σχέση με το 2005.
Κάνουν τον μισό τζίρο της Εlmec Sport

Δύο μόλις καταστήματα- το Factory Οutlet (στην Πειραιώς) και το πολυκατάστημα Αttica στο κέντρο της Αθήνας- έφεραν στα ταμεία της διαχειρίστριας εταιρείας τους Εlmec Sport 82,7 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή περίπου το 45,6% του συνολικού της τζίρου τη χρονιά που πέρασε. Η σημαντική στροφή των Ελλήνων καταναλωτών στα μεγάλα καταστήματα είναι εμφανής στη συγκεκριμένη εταιρεία, η οποία αύξησε μέσα σε μια χρονιά (στο διάστημα 2005-2006) τον τζίρο που αφορά τα πολυκαταστήματα της από 52,53 εκατ. ευρώ το 2005 σε 82,7 εκατ. ευρώ το 2006. Για το 2007 μόνο για το καινούργιο Factory στο αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος» ο προβλεπόμενος τζίρος για την τρέχουσα χρήση υπολογίζεται στα 30 – 40 εκατ. ευρώ. Όσο για το 2008, αναμένεται να λειτουργήσει το νέο Μινιόν και το νέο πολυκατάστημα τύπου Αttica στο νέο Μall της Lamda ενισχύοντας ακόμα περισσότερο τον όμιλο.


Οι τρεις όψεις του φαινομένου

«Δεν θα υπάρξει πρόβλημα»
 Δυσβάσταχτες απώλειες
Εύκολα και γρήγορα
«Οι σημαντικές αυξήσεις στα ενοίκια και στον αέρα εισόδου των καταστημάτων των παραδοσιακών αγορών έχει οδηγήσει στη δημιουργία μεγάλων εμπορικών κέντρων. Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχισθεί και αναμένεται η αγορά των εμπορικών κέντρων να καταλάβει το 35% της αγοράς λιανικών πωλήσεων. Οι περιφερειακές αγορές θα υποστούν τη μεγαλύτερη καθίζηση. Πάντως, οι παραδοσιακές αγορές και οι περιφερειακές αγορές δεν θα εξαφανιστούν, όπως άλλωστε έχει γίνει σε όλο τον κόσμο. Απλά θα εκλογικευτούν οι πρόσοδοι των ιδιόκτητων ακινήτων».

«Ψυχορραγούμε καθημερινά», λέει ο κ. Μαυροειδής, ο οποίος διατηρεί κατάστημα επί της οδού Εθνικής Αντιστάσεως στο Περιστέρι. «Είναι γεγονός ότι η ευκολία πρόσβασης στα μεγάλα εμπορικά κέντρα έδιωξε τον κόσμο από την τοπική αγορά, αφού δεν έχουν γίνει έργα υποδομής για να διευκολύνουν την έλευση των καταναλωτών στο εμπορικό κέντρο της πόλης μας. Την ίδια ώρα, εμείς οι μικροί έμποροι έχουμε να αντιμετωπίσουμε και την έλευση μεγάλων επιχειρήσεων που βρίσκονται προ των πυλών της πόλης μας εξαιτίας και των αλλαγών που έγιναν το τελευταίο διάστημα και στον πολεοδομικό κανονισμό με τις χρήσεις γης».

«Η ευκολία στην πρόσβαση αλλά και ο μεγάλος αριθμός καταστημάτων αποτελούν ένα σημαντικό πλεονέκτημα», λέει η Ειρήνη Γεωργίου, καταναλώτρια.«Επιλέ- γω να κάνω τις αγορές μου σε πολυκαταστήματα και εμπορικά κεντρα γιατί εκεί μπορώ να βρω εύκολα πάρκινγκ και επιπλέον είναι συγκεντρωμένες πολλές επιχειρήσεις. Με τους ρυθμούς που ζούμε και εργαζόμαστε πλέον είναι ανάγκη να μπορούμε να πραγματοποιούμε τις αγορές μας εύκολα και γρήγορα. Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ψωνίζω και στην αγορά της περιοχής που κατοικώ, όμως υπάρχουν δυσκολίες στο να προσεγγίσει κανείς τα καταστήματα».


Εκπτωτικά χωριά, η νέα τάση

Σε απόσταση μιας ώρας από τη Νέα Υόρκη χιλιάδες Αμερικανοί αλλά και Ευρωπαίοι καταναλωτές κατακλύζουν ένα από τα μεγαλύτερα εκπτωτικά χωριά (villages outlet) του κόσμου, το Woodbury Οutlet, για να κάνουν τα ψώνια τους στα 220 καταστήματα που φιλοξενούνται εκεί. Όμως επειδή η παγκοσμιοποίηση αφορά σε μεγάλο βαθμό το εμπόριο, το πρώτο εκπτωτικό χωριό στην Ελλάδα αναμένεται να ανοίξει τις πύλες του στους Έλληνες καταναλωτές στην περιοχή των Σπάτων το 2008 από την Μc Αrthur Glen, εγκαινιάζοντας μια νέα γενιά εμπορικών χώρων.

Στην εμπορική πολιτεία των Σπάτων, η συνολική επιφάνεια της οποίας θα είναι 25.000 τ.μ., θα βρουν στέγη 125 καταστήματα ενώ το πρώτο εκπτωτικό χωριό της Ελλάδας ακολουθώντας τα χνάρια των Αμερικανών και των Ευρωπαίων θα συνδυάζει και άλλες χρήσεις, αφού οι επισκέπτες θα μπορούν να πραγματοποιήσουν τις αγορές τους αλλά και να πιουν τον καφέ τους ή να απολαύσουν ένα γεύμα.