[ Πρόσωπα ] Η «πρώτη κυρία» της Επανάστασης

Οι σημαίες κυμάτιζαν χθες μεσίστιες στην Κούβα. Η «πρώτη κυρία» της Επανάστασης, η Βίλμα Εσπίν, πέθανε τη Δευτέρα σε ηλικία 77 ετών έπειτα από μακρόχρονη ασθένεια.

ΗΒίλμα Εσπίν ήταν παντρεμένη με τον Ραούλ Κάστρο, όμως θεωρούνταν η «πρώτη κυρία» της χώρας επειδή ο Φιντέλ πήρε διαζύγιο μετά την Επανάσταση και η Ντάλια Σότο ντελ Βάγιε, με την οποία απέκτησε αργότερα πέντε γιους, ουδέποτε διεκδίκησε ρόλο στη δημόσια ζωή. Επιπλέον η Βίλμα θεωρούνταν «πρώτη κυρία» και λόγω της θέσης της επικεφαλής της Ομοσπονδίας Γυναικών της Κούβας (FΜC), στην οποία μετέχει το… 85% του γυναικείου πληθυσμού του νησιού (έχει 3,6 εκατομμύρια μέλη).

Η Εσπίν ήταν κόρη πλούσιας οικογένειας- ο πατέρας της ήταν δικηγόρος και διευθυντικό στέλεχος της εταιρείας Βacardi. Σπούδασε στις ΗΠΑ, στο ΜΙΤ, και προοριζόταν για μια λαμπρή καριέρα χημικού μηχανικού, όμως μετά το πραξικόπημα του Φουλγκένσιο Μπατίστα, το 1952, πήρε το τουφέκι και βγήκε στο βουνό, αντάρτισσα στη Σιέρα Μαέστρα, ώς την πτώση του δικτάτορα το 1959. Τότε ήταν που την ερωτεύτηκε ο Ραούλ Κάστρο. Η νεαρή «γκεριγέρα» είχε κάνει δέκα χρόνια χορό και κλασικό τραγούδι και τα βράδια τραγουδούσε στους καταυλισμούς των ανταρτών, γύρω από τη φωτιά. «Ήμουν 28 χρόνων και δεν είχα γνωρίσει εραστή. Δεν με είχε αγγίξει κανείς. Ο Ραούλ λέει πως τον μάγεψα τραγουδώντας», είχε αφηγηθεί το 1999. Παντρεύτηκαν αμέσως μετά την πτώση της Αβάνας.

Απολύτως πιστή στο επαναστατικό ιδεώδες που ενσάρκωνε ο Φιντέλ, μπήκε στη μάχη για την προαγωγή των γυναικών στην κουβανέζικη κοινωνία. Στη δεκαετία του 1960 ίδρυσε την FΜC βάσει του σοβιετικού μοντέλου και παρέμεινε πρόεδρός της ώς τον θάνατό της. Το 1967, μια βρετανική διπλωματική αναφορά την περιέγραφε ως «μια εντυπωσιακά ωραία και ελκυστική γυναίκα, η οποία χρησιμοποιεί πολύ περισσότερο μέικ-απ απ΄ ό,τι είναι η επαναστατική συνήθεια και καταφέρνει να κάνει ακόμη και τις στολές να μοιάζουν κομψές και θηλυκές». Στο Πολιτικό Γραφείο του κυβερνώντος κόμματος θήτευσε από το 1980 ώς το 1991.

Η Βίλμα Εσπίν δούλεψε αποτελεσματικά στην FΜC. Οι Κουβανέζες αντιπροσωπεύουν σήμερα 64,7% των πτυχιούχων, 66,4% των τεχνικών και των στελεχών της χώρας, 36% των μελών της Εθνικής Συνέλευσης. Καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, δικαίωμα στις αμβλώσεις και την αντισύλληψη, δικαιώματα των παιδιών- η φεμινιστική πτυχή της κουβανικής επανάστασης της χρωστάει σχεδόν τα πάντα. Απέκτησε τέσσερα παιδιά με τον Ραούλ και η 45χρονη Μαριέλα, μία από τις τρεις κόρες της, συνεχίζει τον ίδιο αγώνα. Σεξολόγος και συνήγορος των ομοφυλοφίλων και των τρανσέξουαλ της Κούβας, η Μαριέλα επισημαίνει πως η μητέρα της ήταν αυτή που πέτυχε πολύ διακριτικά, το 1979, την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας.