[ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ ] Οι μαύροι κύκνοι

Στις αρχές του 2006 μια μεγάλη αμερικανική εφημερίδα προέβλεψε ότι θα ήταν μια άσχημη χρονιά για το χρηματιστήριο- αντίθετα ο Dow Jones ανέβηκε 16%. Η βρετανική κυβέρνηση προέβλεψε πρόσφατα ότι οι κλιματικές αλλαγές θα μειώσουν το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 13,8% τον πρώτο χρόνο του 23ου αιώνα. Σε απάντηση ανακάλυψης ενός αστρονόμου, οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» προέβλεψαν ότι το Σύμπαν θα έχει «ένα ειρηνικό τέλος» περίπου σε 30 δισεκατομμύρια χρόνια, αλλά μπορεί να συμβεί και κάτι πιο βίαιο νωρίτερα…

Η ύβρις των προβλέψεων και η μόνιμη έκπληξή μας όταν συμβεί το απρόοπτο, είναι το θέμα ενός ενδιαφέροντος νέου βιβλίου του Αμερικανολιβανέζου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Νασίμ Τάλεμπ, με τίτλο «Ο μαύρος κύκνος». Αφορά την ύπαρξη του απρόβλεπτου, τη δύναμη των σπάνιων γεγονότων και τη διαπίστωση ότι παρά τις αδύναμες στατιστικές μας, συνεχίζουμε να προβλέπουμε το μέλλον σαν να είμαστε καλοί σε αυτό. Περιμένουμε όλους τους κύκνους να είναι λευκοί και σοκαριζόμαστε όταν περνά από μπροστά μας ένας μαύρος κύκνος.

Έχοντας εργαστεί πολλά χρόνια στη Γουόλ Στριτ, ο Τάλεμπ μάς διαβεβαιώνει ότι «το αναπάντεχο είναι το κλειδί για να κατανοήσουμε όχι μόνο τις αγορές, αλλά και την Ιστορία». «Η γεωμετρία των φράκταλς μάς δείχνει ότι τα πάντα μπορούν να συμβούν μέσα σε μια νύχτα. Το τυχαίο μπορεί να μας ξεγελάσει». Στη σημερινή κουλτούρα του ελέγχου, όπου οι κάθε είδους ειδικοί μάς δημιουργούν την ψευδαίσθηση της προβλεψιμότητας, γεγονότα όπως τα πρόσφατα είναι οι μαύροι κύκνοι που περνούν αργά από μπροστά μας: μια τροπική βροχή στο κέντρο της Αθήνας τέλη Μαΐου ή ένα ξαφνικό τσουνάμι που κοστίζει τη ζωή 8 νέων στις όχθες του Λούσιου…