[ Πρόσωπα ] Ένα «παράπλευρο» θύμα

Ο Φάμπιο Μανισκάλκο, από τους κορυφαίους στον κόσμο ειδικούς στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων, πληρώνει με τη ζωή του την επαφή με το απεμπλουτισμένο ουράνιο των αμερικανικών όπλων.

Περισσότεροι από εκατό ακαδημαϊκοί, από την Αλγερία ώς την Αλβανία, από την Παλαιστίνη και το Ισραήλ, από τη Βρετανία ώς την Ισπανία, από την Ελβετία και τη Γαλλία ώς τις ΗΠΑ και το Περού, Ιταλοί πολιτικοί και ευρωβουλευτές και το Ινστιτούτο για την Ανάπτυξη, την Εκπαίδευση και την Έρευνα στη Μεσόγειο, έχουν στείλει επιστολές στη Νορβηγική Επιτροπή του Βραβείου Νόμπελ για να της επισημάνουν την περίπτωση του Φάμπιο Μανισκάλκο. Αυτός ο 42χρονος Ναπολιτάνος αρχαιολόγος, παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών, συμμετείχε από το 1995 ώς το 1997 στην ιταλική στρατιωτική αποστολή στη Βοσνία. Η δουλειά του ήταν να διασώσει ό,τι απέμενε από τη βιβλιοθήκη, το μουσείο και το τέμενος του Σαράγεβο. Την έφερε εις πέρας και συνέχισε καταγράφοντας την κατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Αλβανία (με βάση τη δουλειά του αυτή, εξέδωσε δύο βιβλία, με τίτλους «Σαράγεβο: χαμένες καλλιτεχνικές διαδρομές» και «Θραύσματα πουλημένης ιστορίας: οι θησαυροί της Αλβανίας). Έχει επίσης απευθύνει πολυάριθμες εκκλήσεις προς αρχηγούς κυβερνήσεων και τον ΟΗΕ υπέρ της διάσωσης της ιστορικής μνήμης των περιοχών που βρίσκονται σε κρίση. Για τη δράση του στην Αλβανία, η Αλβανική Ακαδημία Επιστημών τον ανακήρυξε ομότιμο καθηγητή «διάσωσης, συντήρησης και αξιοποίησης της αρχαιολογικής και πολιτιστικής κληρονομιάς». Ο Μανισκάλκο δημιούργησε επίσης την πρώτη διεπιστημονική επιθεώρηση στο Ίντερνετ που είναι πλήρως αφιερωμένη στη διάσωση και τη συντήρηση των πολιτιστικών αγαθών- τη Web Journal on Cultural Ρatrimony, στην οποία συμμετέχουν ως εταίροι πάνω από 50 πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στον κόσμο.

Όμως «δεν ήμουν αρκετά προσεκτικός», λέει ο Μανισκάλκο στην ιταλική «Λα Στάμπα». «Προσπαθούσα να αποφύγω τις νάρκες, τις βόμβες και τους ελεύθερους σκοπευτές, αλλά ξέχασα τον πιο ύπουλο εχθρό, το απεμπλουτισμένο ουράνιο». Πέρυσι έγινε η διάγνωση: ο Φάμπιο Μανισκάλκο έχει προσβληθεί από καρκίνο του παγκρέατος.

Σήμερα ο Μανισκάλκο θέλει, μέσα από τη δική του ιστορία, να θίξει το ζήτημα των τρομερών παρενεργειών των σύγχρονων πολέμων, που υποτίθεται πως σχεδιάζονται ώστε να προκαλέσουν όσο το δυνατόν λιγότερα «παράπλευρα» θύματα, όμως μακροπρόθεσμα σκοτώνουν δεκαπλάσιους ανθρώπους. Ώς τώρα, τουλάχιστον 45 Ιταλοί στρατιωτικοί έχουν πεθάνει από ασθένειες που οι γιατροί αποδίδουν στο απεμπλουτισμένο ουράνιο που υπάρχει στα αντιαρματικά βλήματα. Τον Ιανουάριο, ο Μανισκάλκο υπεβλήθη σε μια εξαιρετικά λεπτή χειρουργική επέμβαση, κατά την οποία του αφαιρέθηκε μεγάλο μέρος του πεπτικού του συστήματος. Το Νόμπελ Ειρήνης, υπογραμμίζουν προσωπικότητες της διεθνούς ακαδημαϊκής και πολιτικής κοινότητας, θα ήταν μια δίκαιη ανταμοιβή της θυσίας του για τη διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς μας.