«Φωτογραφίζω γιατί είμαι πεινασμένος για την ουσία»

«Καθένας μπορεί να κοιτάει, αλλά δεν σημαίνει ότι βλέπει κιόλας» ήταν το μότο του φωτογράφου Αντρέ Κερτέζ, που είχε βαλθεί να αποδείξει των λόγων του το αληθές. Μάρτυς του, μια έκθεση στη Θεσσαλονίκη
«Είμαι ακόμα πεινασμένος» ήταν η απάντηση του 90χρονου τότε Αντρέ Κερτέζ, όταν στις 30 Σεπτεμβρίου του 1984 ο συντάκτης των «Νew Υork Τimes» τόλμησε να τον ρωτήσει γιατί συνεχίζει να φωτογραφίζει.

«Όταν η μηχανή του Κερτέζ κάνει κλικ, νιώθω τον χτύπο της καρδιάς του. Όταν ανοιγοκλείνει τα βλέφαρά του, είναι μια διαυγής έκλαμψη, κι όλα αυτά σε μια αξιοθαύμαστη επίδειξη περιέργειας» δήλωνε λίγους μήνες αργότερα, το 1985, ο διάσημος μετρ του φακού ΑνρίΚαρτιέ Μπρεσόν.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, ο Αndor (Αndre από τη γαλλική περίοδο της ζωής και δημιουργίας του) K ertesz, γιος μεσοαστικής εβραϊκής οικογένειας από τη Βουδαπέστη, πεθαίνει σε ηλικία 91 ετών στο διαμέρισμά του στο Γκρίνουιτς Βίλατζ, πάνω από την Πλατεία Ουάσιγκτον στη Νέα Υόρκη.

ΙΝFΟ

Αντρέ Κερτέζ, «Καθρέφτης μιας ζωής», στο Μουσείο Φωτογραφίας (Λιμάνι της Θεσσαλονίκης) καθημερινά ώς τις 20 Μαΐου. Από τον Ιούνιο στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα (Νεοφύτου Δούκα 4).

Είχε προλάβει να δωρίσει-με συμβόλαιο- 100.000 μαυρόασπρα αρνητικά, 15.000 έγχρωμες διαφάνειες και την αλληλογραφία του στο Jeu de paume (γαλλικό υπουργείο Πολιτισμού και Επικοινωνίας). Μέρος αυτής της συλλογής, περί τις 120 φωτογραφίες, εκτίθενται για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

Η έκθεση «Αndre Κertesz- Καθρέφτης μιας ζωής» (Le double d΄une vie) είναι διαρθρωμένη σε έξι τμήματα: Ουγγαρία (18941925), Γαλλία (1925-1936), «Παραμορφώσεις» (Distorsions) (1933), ΗΠΑ (19361962), Διεθνής περίοδος (1963-1985), Έγχρωμη περίοδος. Την επιμέλεια έχει ο Βαγγέλης Ιωακειμίδης, διευθυντής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. «Κάνω ό,τι αισθάνομαι. Αυτό έκανα πάντα. Απλώς κάνω μια βόλτα, παρατηρώντας το θέμα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, μέχρι τα στοιχεία της εικόνας να δημιουργήσουν μια σύνθεση που να ευχαριστεί το μάτι μου», έλεγε ο διάσημος φωτογράφος.

Διπλωματούχος της Εμπορικής Ακαδημίας της Βουδαπέστης, ο Κερτέζ εργάστηκε αρχικά στο Χρηματιστήριο. Ήθελε όμως να γίνει φωτογράφος. Κυνηγώντας το όνειρό του έφτασε στο Παρίσι το 1925 και εγκαταστάθηκε στη συνοικία Μονπαρνάς, όπου σύχναζε στους φιλολογικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους και φωτογράφιζε τους Ούγγρους φίλους του, εργαστήρια καλλιτεχνών και σκηνές δρόμου. Εξέθεσε για πρώτη φορά στα 1927, ενώ το 1933 παρέδωσε την περίφημη σειρά «Distorsions- Παραμορφώσεις» όπου τα γυμνά μοντέλα του (δύο Ρωσίδες) ποζάρουν στον φακό με τα σώματά τους να αντικατοπτρίζονται σε παραμορφωτικό καθρέφτη.

Χάρη σε συμβόλαιο με το πρακτορείο Keystone, έφυγε για τη Νέα Υόρκη το 1936 μαζί με την αγαπημένη σύντροφο της ζωής του Ελίζαμπεθ. Συγκυρίες (μεταξύ των οποίων η έναρξη του πολέμου) τους ανάγκασαν να πάρουν αμερικανική υπηκοότητα και να μείνουν πια εκεί. Το 1977 η Ελίζαμπεθ πέθανε από καρκίνο. Εκείνος συνέχισε να φωτογραφίζει με ένταση μέσα από το σπίτι του, στήνοντας στη μνήμη της Ελίζαμπεθ νεκρές φύσεις από αγαπημένα αντικείμενα κοντά στο παράθυρο.
Η «ανασκαφή» για τον θησαυρό του

Φεύγοντας από το Παρίσι το 1936 ο Κερτέζ άφησε στη φίλη του Ζακλίν Πογιάκ τα αρνητικά του πιστεύοντας ότι θα γυρίσει. Με την έναρξη του πολέμου «αποκλείστηκε» στην Αμερική. Η Πογιάκ φοβούμενη ότι θα ανακάλυπταν τα αρνητικά οι ναζί, τα έθαψε σε μια φάρμα στο χωριό La Reunion. Το 1963 όταν ο Κερτέζ, που θεωρούσε πια τα αρνητικά χαμένα, εξέθετε στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού, η Πογιάκ το διάβασε στις εφημερίδες, ήρθε σε επαφή μαζί του και μαζί ξεθαψαν τα αρνητικάμε τον Κερτέζ να φωτογραφίζει την «ανασκαφή» του θησαυρού του (φωτογραφία).