Αποθηκεύοντας την ελπίδα

Έπειτα από τα μεγακαταστήματα (ψηφιακών) δίσκων, τις πτήσεις χαμηλού κόστους, τα εξωτικά κρασιά και τα διαστημικά ταξίδια αναψυχής, ο δαιμόνιος Ρίτσαρντ Μπράνσον της Virgin εφορμά σε νέο μέτωπο, ιδρύοντας μια τράπεζα βλαστοκυττάρων από νεογέννητα. Πρόκειται αναμφισβήτητα για το πιο αμφιλεγόμενο τόλμημά του. Κι εντούτοις, αποσπά επαίνους.

Oνομάζεται Virgin Ηealth Βank, εδρεύει στο Πλύμουθ της Αγγλίας και λειτουργεί ως εξής: έναντι 2.500 ευρώ, αποθηκεύει βλαστοκύτταρα ενός νεογέννητου. Αλλά υπό έναν όρο. Οι γονείς είναι υποχρεωμένοι να δωρίσουν το 80% των κυττάρων αυτών στην εταιρεία, η οποία θα τα προσφέρει κατόπιν δωρεάν σε άλλα παιδιά που έχουν ανάγκη. Εξ ου και το ασυνήθιστα θερμό κύριο άρθρο που δημοσίευσε πρόσφατα η βρετανική ιατρική επιθεώρηση Lancet: «Κάθε προσπάθεια αύξησης της διαθέσιμης τράπεζας βλαστοκυττάρων από τον ομφάλιο λώρο, τα οποία σε άλλη περίπτωση απλώς πετιούνται, είναι άξια επαίνων. Συνδυάζοντας τον αλτρουισμό με την ιδιοτέλεια, ο Μπράνσον χτύπησε μια ενδιαφέρουσα χορδή». Το μυστικό
Εξηγούμε: τα βλαστοκύτταρα είναι αυτά τα ισχυρά βασικά κύτταρα που μπορεί μια μέρα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, να χρησιμοποιηθούν για την αναγέννηση κατεστραμμένων οργάνων και νεύρων, δηλαδή για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών, από τη νόσο του Πάρκινσον μέχρι τον διαβήτη. Το μυστικό τους είναι πώς μπορούν να διαφοροποιηθούν σε διάφορες μορφές ιστού. Απαντούν στο αίμα που εμπεριέχεται στα ομφαλικά αγγεία την ώρα του τοκετού καθώς και στα έμβρυα- τα τελευταία όμως είναι πολύ πιο «φορτισμένα» ηθικά και θρησκευτικά. Η μέρα που τα βλαστοκύτταρα από νεογέννητα θα μπορούν να θεραπεύσουν τις περισσότερες ανθρώπινες ασθένειες θα αργήσει πολύ- αν έρθει ποτέ. Η μία και μοναδική εγκεκριμένη χρήση των κυττάρων αυτών είναι η θεραπεία παιδιών με καρκίνο και άλλες ασθένειες του αίματος που χρειάζονται νέο μυελό των οστών· προκειμένου να γίνει αυτό, όμως, τα βλαστοκύτταρα πρέπει συνήθως να προέρχονται από κάποιον άνθρωπο ανοσολογικά συμβατό. Βλαστοκύτταρα από νεογέννητα, για παράδειγμα, έχουν χρησιμοποιηθεί επιτυχώς για τη θεραπεία μεγαλύτερων αδελφών με κληρονομικές ασθένειες του αίματος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Μπράντον Στόκγουελ και η Τζο Πάτερσον αποφάσισαν τον περασμένο μήνα να αποθηκεύσουν στη Virgin Ηealth Βank βλαστοκύτταρα της νεογέννητης κορούλας τους: το θεώρησαν ως ένα «ασφαλιστικό συμβόλαιο» προς όφελος τόσο της μικρής Μάρθας όσο και του δίχρονου αδελφού της.

Η εκμετάλλευση
Το πρόβλημα, όπως συνήθως, προκύπτει από την οικονομική εκμετάλλευση της ελπίδας: σε Ευρώπη και ΗΠΑ, δεκάδες εταιρείες χρεώνουν τεράστια ποσά προκειμένου να αποθηκεύσουν βλαστοκύτταρα από νεογέννητα, πείθοντας τους γονείς πως έτσι, το παιδί τους «ασφαλίζεται» διά βίου. Ήδη από το 2004, συμβουλευτική επιτροπή της Ε.Ε. αποφάνθηκε πως «οι δραστηριότητες παρόμοιων τραπεζών εγείρουν σοβαρά ηθικά ερωτήματα», σημειώνοντας πως οι υπηρεσίες που προσφέρουν «δεν είναι πραγματικά χρήσιμες»- με εξαίρεση τις οικογένειες με ιστορικό κάποιων, σπάνιων, ασθενειών του αίματος. Η Ιταλία έχει απαγορεύσει τις τράπεζες αυτές. Η Γαλλία έχει κηρύξει παράνομη την πώληση τέτοιων βλαστοκυττάρων.

Δωρεάν διάθεση σε άλλα παιδιά

ΘΕΤΟΝΤΑΣ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ως όρο τη δωρεά του 80% του δείγματος βλαστοκυττάρων του νεογέννητου, προβλέποντας την δωρεάν διάθεση των κυττάρων αυτών σε άλλα παιδιά, η τράπεζα του Μπράνσον κατόρθωσε να προσπεράσει πολλές ηθικές μομφές. Η Virgin Ηealth Βank ελπίζει πως μέσα σε δύο χρόνια, θα καταφέρει να συλλέξει 25.000 δείγματα βλαστοκυττάρων τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία άρρωστων παιδιών. Όπως σημειώνει ωστόσο η «Ιnternational Ηerald Τribune», πολλά από τα άρρωστα παιδιά που πεθαίνουν ελλείψει συμβατών βλαστοκυττάρων προέρχονται από εθνοτικές μειονότητες: δεν είναι λοιπόν βέβαιο ότι θα βοηθηθούν από τα βλαστοκύτταρα που αποθηκεύουν και δωρίζουν πλούσιοι γονείς στην τράπεζα του Ρίτσαρντ Μπράνσον.