[ Πρόσωπα ] Από τον Αυγουστίνο στον Ρεμπώ

«Έζησα χρόνια χωρίς βιβλία, σ΄ ένα μικρό ορεινό χωριό, με φτωχούς γονείς που δεν ήξεραν ούτε ανάγνωση ούτε γραφή. Και αφού παράτησα το σχολείο, στο γυμνάσιο, η απομόνωσή μου αυξανόταν συνεχώς. Όμως μετά, αναπάντεχα, η συνάντησή μου με “Το τραγούδι του κόσμου” του Ζαν Τζιονό μού άλλαξε τη ζωή».

O Ζεράρ Ντεπαρντιέ, ένας από τους σπουδαιότερους εν ζωή Γάλλους ηθοποιούς και ίσως ο διασημότερος, μίλησε για τη ζωή του στην ιταλική «Κορριέρε ντέλα Σέρρα» με την ευκαιρία της ανακήρυξής του σε επίτιμο διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο της Καλαβρίας. Μίλησε για την παιδική του ηλικία σ΄ ένα περιβάλλον κλειστό και στενόμυαλο, όπου κυριαρχούσαν η φτώχεια και οι δεισιδαιμονίες. «Με απέβαλαν από το σχολείο για μια κλοπή που δεν είχα κάνει, όπως ακριβώς με είχαν αποβάλει από το κατηχητικό για ένα άσεμνο σκίτσο για το οποίο και πάλι δεν ήμουν υπεύθυνος. Όντας περιθωριοποιημένος, αισθανόμουν περίεργα απέναντι σ΄ εκείνους που σπούδαζαν:

από τη μια πλευρά τους θαύμαζα, επειδή αισθανόμουν πως ήξεραν τόσα πράγματα· από την άλλη όμως καταλάβαινα πως ήταν πολύ επικεντρωμένοι στον εαυτό τους. Σ΄ αυτή τη δύσκολη περίσταση, ένας Αλγερινός, πολύ άρρωστος, ήταν εκείνος που μου δίδαξε τα γαλλικά χρησιμοποιώντας τον Κορνέιγ. Μετά διάβασα για πρώτη φορά “Το τραγούδι του κόσμου”. Και μέσα από τις λέξεις του Τζιονό μπόρεσα να καταλάβω την τραγικότητα της διαδρομής μου και ταυτόχρονα την ανάγκη να διαβάσω για να καταλάβω τον κόσμο».

Στα 15 του ξεκίνησε την περιπέτεια στο Παρίσι και ξύπνησε το ενδιαφέρον του για το θέατρο και τους συγγραφείς της Κομεντί Φρανσαίζ. «Διαβάζοντας την “Ανδρομάχη” του Ρακίνα κατάφερα επιτέλους να μιλήσω για τον έρωτα, για την πίστη, για τον φόβο. Στην αρχή δεν τα καταλάβαινα όλα, αλλά ένιωθα τα λόγια να στριφογυρνούν μέσα μου: αυτή η εσωτερική αναστάτωση άρχισε να απελευθερώνεται και να εξωτερικεύεται με την απαγγελία. Όταν τους απήγγελλα, οι στίχοι αυτοί γίνονταν δικοί μου».

Για τον Ντεπαρντιέ, ολόκληρη η ύπαρξη είναι σφραγισμένη από το τραγικό, ακόμη κι όταν το κωμικό μοιάζει να επικρατεί. «Στους 170 ρόλους που έχω υποδυθεί, στο σινεμά και στο θέατρο, πάντα σκεφτόμουν την ανθρώπινη τραγωδία». Πιστεύει ακόμη πως η ποίηση και οι κλασικοί είναι σε θέση να κάνουν τον άνθρωπο να υπερβεί τους περιορισμούς των γλωσσών, των πολιτισμών και των θρησκειών. «Θα διαβάσω προσεχώς αποσπάσματα των Εξομολογήσεων του Αυγουστίνου στην Ιερουσαλήμ. Είμαι σίγουρος πως αυτές οι σελίδες δεν αφορούν μόνο τους καθολικούς, αγγίζουν παγκόσμιες χορδές… Δεν θα ήξερα να μιλάω για έρωτα χωρίς τον Ροστάν ή τον Ρεμπώ. Όπως και δεν θα μπορούσα να καταλάβω τη σχέση ανάμεσα στο παρόν και την αιωνιότητα χωρίς τους εντυπωσιακούς στοχασμούς του Αυγουστίνου».