[ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ ] Γεγονότα ή «γεγονότα»;

Αυτή η δημόσια συζήτηση για τα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας- παρ΄ όλες τις ακρότητες και τα ευτράπελά τηςμου αρέσει. Μου θυμίζει λίγο όσα ακολούθησαν πέρυσι τον Κώδικα Ντα Βίντσι και τη συζήτηση για τη θρησκεία. Η αφορμή μπορεί να μην ήταν πολύ σπουδαία, αλλά επιτέλους το θέμα συζητήθηκε, έπεσε μια πέτρα στα ακίνητα νερά. Όλα αυτά με έκαναν να σκαλίσω τη βιβλιοθήκη μου και να ξετρυπώσω ένα βιβλίο που είχα διαβάσει πριν από λίγα χρόνια σε ανύποπτο χρόνο: Την «Ιστορία υπό επιτήρηση» του Γάλλου ιστορικού Μαρκ Φερό.

Μιλά για τις σιωπές τριών τύπων: αυτές της επίσημης Ιστορίας, εκείνες της κοινωνίας και τις πολιτικές σιωπές των ίδιων των λαών. Μιλά για τις προσδοκίες για μια αξιόπιστη Ιστορία, που κλονίστηκαν στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, για την αμφισβήτηση της μονογραμμικής οπτικής της Ιστορίας. Αναφέρει σωρεία συγκεκριμένων παραδειγμάτων αποσιώπησης και παραποίησης της Ιστορίας από όλα τα κράτη και τα έθνη. Από τους Γάλλους και τους Ιάπωνες, τους Άραβες και τους Εβραίους, τους Σκανδιναβούς και τους Ινδούς, τους Αμερικανούς και τους Πέρσες, έως τους Πολωνούς και τους Αφρικανούς, τους Σοβιετικούς και τους Ελβετούς και βέβαια τους Παπικούς. Η παραδοσιακή ιστορική ανάλυση- γράφει- ταυτίστηκε με τη χρονολογική αφήγηση, μια αφήγηση που θεωρήθηκε η έκφραση της «ιστορικής αλήθειας»- πράγμα τετελεσμένο.

Μια διάταξη «γεγονότων», που επέλεξε ο συγγραφέας: Παρατίθενται οι πηγές αλλά όχι η βασική αρχή επιλογής τους.

Δεν λέω, είναι επώδυνο ξάφνιασμα να σου φέρνουν τα πάνω κάτω, να αμφισβητούνται όσα στερεότυπα είχες συνδέσει με τα παιδικά σου βιώματα, τις σχολικές γιορτές με τα σημαιάκια και τα βροντερά ποιήματα. Γεγονότα ή «γεγονότα», που ακόμα και στο Πανεπιστήμιο τα καταπίναμε αδιαμαρτύρητα, αμάσητα και αχώνευτα.

Όσο, όμως, κι αν μας ξενίζει αυτή η άλλη ματιά στα γνωστά γεγονότα, δεν έχουμε δικαίωμα να την αποκλείσουμε από τα παιδιά μας. Ακόμα κι αν είναι μόνο για να τα ψυλλιάσουμε για το τι είναι ιστορική έρευνα και κριτική σκέψη, πόσο συναρπαστικό μπορεί να είναι το πιο βαρετό τους μάθημα, για το οποίο σήμερα παίρνουν μόνο παράσημα καλής αποστήθισης.

«Στην τετράχρονη εγγονή μου Ζοαζίχ διηγούμαι ακούραστα ιστορίες για τον Βερσινζετορίξ ή τις χήνες του Καπιτωλίου, δίχως να αλλάξω ούτε ένα γιώτα, αλλιώς διαμαρτύρεται», κλείνει το βιβλίο του ο Φερό. «Ακούραστα, ακούει τις ιστορίες μου… Αργότερα, όταν θα μεγαλώσει κι άλλο, θα έρθει ο καιρός να πούμε κι άλλες παραλλαγές, να συγκρίνουμε τις αφηγήσεις, να αναλύσουμε τις μαρτυρίες, να κάνουμε Ιστορία. Πρώτα να διαφυλάττει, να διατηρεί, κατόπιν να κάνει κατανοητό: αυτός είναι ο διπλός ρόλος του ιστορικού»…