Πρόσωπο

«Το τραγούδι έχει καταδικαστεί να ζει πλέον υπογείως»

Επιστροφή στον λυρισμό, στη γοητεία των πρώτων αναζητήσεων, όταν η μουσική ήταν συνδεδεμένη με την αθωότητα του εφήβου Μίκη Θεοδωράκη. Η «Οδύσσεια», ο νέος του δίσκος, θα μπορούσε να λέγεται «Επιστρέφοντας»
«Ένιωσα και πάλι το γνωστό παλιό σκίρτημα στην καρδιά μου και χωρίς να το πολυσκεφτώ άρχισα να χαράζω πεντάγραμμα στα περιθώρια του κειμένου και να τα γεμίζω με νότες…».

Μέσα σε δυο μέρες, ο φάκελος με τα ποιήματα που είχε αφήσει ο νέος ποιητής Κώστας Καρτελιάς στο γραφείο του Μίκη Θεοδωράκη γέμισε με τις πολύτιμες «σημειώσεις» ενός ανθρώπου που (όπως λέει ο ίδιος) έκανε το «81» «18», για να βρει ξανά τις πρώτες του αγάπες.

Τα 14 νέα τραγούδια που κυκλοφορούν υπό τον τίτλο «Οδύσσεια» (Legend) και τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη γράφηκαν 70 χρόνια μετά το πρώτο του τραγούδι (1937), όταν σε ηλικία 12 ετών ανακάλυπτε το μουσικό ταλέντο του. Το ταξίδι, λοιπόν, καλά κρατεί. Κι ας ξέρει (όπως λέει) πως Ιθάκες δεν υπάρχουν…

Το κίνητρο; «Πρώτον, ήταν η ωραιότητα των στίχων που με έβγαλαν απ΄ τη νάρκη μου. Δεύτερον, ήταν ο αιφνιδιασμός μου από την επέλαση των μουσικών φράσεων που με κατέκλυσαν ξαφνικά, με αποτέλεσμα να μην έχω χρόνο να πάρω το πεντάγραμμο και να γράψω τις νότες πλάι στα ποιήματα. Όλα τα ποιήματα μελοποιήθηκαν μέσα σε δύο μέρες» (τον Απρίλη του 2006).

Στην «Οδύσσεια» διακρίνουμε έναν έντονο λυρισμό μουσικά. Τον επιδιώξατε;

Είναι γνωστό ότι οι άνθρωποι μιας ορισμένης ηλικίας επανέρχονται στις αναμνήσεις των παιδικών και εφηβικών τους χρόνων. Εάν ακούσετε τα τραγούδια που έγραψα στα 17 μου χρόνια, πάνω σε ποίηση Κώστα Χατζόπουλου, θα διαπιστώσετε ότι μοιάζουν σαν αδελφάκια με τα τραγούδια της «Οδύσσειας». Η αλλαγή έγινε όταν ήρθα στην Αθήνα και μπαίνοντας στο Ωδείο Αθηνών κατακτήθηκα από τους συμφωνικούς ήχους χάνοντας την αγνότητά μου. Ένα άλλο χαρακτηριστικό εκείνης της εποχής ήταν η αγάπη μου για την τζαζ και το σαξόφωνο. Επί τέλους, έπειτα από τόσα χρόνια μπόρεσα να γυρίσω στις παλιές μου αγάπες.

Το ίδιο και η Μαρία που κι εκείνη ξεκίνησε από τα ίδια ακούσματα και ξαφνικά βρέθηκε κάτω απ΄ τον αστερισμό του «Μαουτχάουζεν». Της το χρωστούσα λοιπόν αυτό το δώρο του αγνού λυρισμού και νομίζω ότι απ΄ την εκπληκτική της ερμηνεία φάνηκε το πόσο μεγάλη χαρά ένιωσε. Πρέπει ακόμα να εγκωμιάσω τη συμβολή της Ιρίνα Βαλεντίνοβα που έκανε την ενορχήστρωση. Ο λυρισμός αυτός είναι κάτι σαν απάντηση σε ό,τι μας περιστοιχίζει;

Δεν νομίζω ότι μπορεί να με επηρεάζουν τόσο πολύ οι σημερινές καταστάσεις. Γιατί ο μόνος τρόπος που μου απομένει πια για να αντιδράσω είναι να γράψω ένα άρθρο ή να κάνω κάποια δήλωση σε ακραίες περιπτώσεις. Όσο για τη μουσική και το τραγούδι, γνωρίζω ότι έχει από καιρό απο- βληθεί από την επιφάνεια της κοινωνικής μας ζωής και ότι έχει καταδικαστεί να ζει και να δρα υπογείως. Ας μην τρομάζετε όμως με την εικόνα αυτή, γιατί δεν είμαστε μόνο εμείς, αλλά και άλλα σημαντικά τμήματα των ευαίσθητων και σκεπτομένων Ελλήνων που τρομαγμένοι από την αποκρουστική- όπως την έχουν καταντήσειδημόσια ζωή προτιμούν να αποστρέφουν τα βλέμματά τους από τα τεκταινόμενα επιλέγοντας την ελευθερία της υπόγειας διαβίωσης. Η γνώμη σας για το πώς παρουσιάζεται η ελληνική μουσική στα κρατικά μέσα ενημέρωσης; Για το πώς αντιμετωπίζει η ΕΡΤ την Εurovision;

«Εξακολουθούν να γράφουν μουσική και τραγούδια μόνο κάποιοι “παράλογοι” σαν κι εμάς, που απλούστατα δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτό»

Σας παρακαλώ να μην πληγώνετε με τέτοιου είδους ερωτήσεις…

Σας προβληματίζει το είδος του τραγουδιού που ακούγεται και προωθείται σχεδόν αποκλειστικά από τα ραδιόφωνα και την τηλεόραση; Επηρεάζει ίσως τον τρόπο που σκέφτεστε όταν θέλετε να κάνετε ένα δίσκο;

Όπως καταλαβαίνετε, μου είναι αδιάφορο εάν τα σημερινά ελληνικά τηλεοπτικά κανάλια και ραδιόφωνα παίζουν ή όχι τη μουσική μου. Πληροφορούμαι ότι αυτό που λέτε είναι αλήθεια, γιατί εγώ προσωπικά δεν τα παρακολουθώ. Ανεξάρτητα όμως από το αν το έργο μου μεταδίδεται ή όχι, παράπονο από το ελληνικό κοινό δεν έχω, γιατί οι σχέσεις μου μαζί του ήταν και εξακολουθούν να είναι πολύ στενές και ουσιαστικές.


«Σαν ένας χαιρετισμός στις εξουσίες που μας διαφεντεύουν»

Αισθάνεσθε ότι δίσκοι σαν την «Οδύσσεια» (ή την «Ερημιά»)

βρίσκουν τελικά το κοινό τους; Βεβαίως όχι. Κι αυτό γιατί λείπει η πληροφόρηση. Εξαρτώμεθα από λίγα ψιχία δημοσιότητας.

Τότε, θα μου πείτε, γιατί το κάνετε. Και κυρίως, γιατί εσείς, σ΄ αυτή την ηλικία, επιμένετε ελληνικά. Σ΄ αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να υπάρξει λογική απάντηση. Γιατί, πράγματι, σ΄ έναν τόπο σαν κι αυτόν που καταντήσαμε τη σημερινή Ελλάδα, αυτή την αλλοτινή νερομάνα της μουσικής και του τραγουδιού, μπορεί να εξακολουθούν να γράφουν μουσική και τραγούδια μόνο κάποιοι «παράλογοι» σαν κι εμάς, που απλούστατα δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτό. Αντίθετα επιμένουμε να δηλώνουμε «παρών». Αληθινοί καβαφικοί ήρωες που συνεχίζουμε το ταξίδι, αν και γνωρίζουμε ότι οι Ιθάκες δεν υπάρχουν.

Βέβαια, αυτό δεν θα το μάθουν οι Έλληνες, παρά μόνο όταν περάσουν πολλά χρόνια. Όμως να είστε βέβαιοι ότι θα το μάθουν κάποτε, όπως είμαστε βέβαιοι κι εμείς. Μόνο που σήμερα θα πρέπει να αποφασίσουμε να ζούμε και να δημιουργούμε υπογείως. Ας θεωρηθούν, λοιπόν, όλα αυτά ως ένας «χαιρετισμός» μου στις κάθε είδους εξουσίες που διαφεντεύουν αυτή την εποχή τη μοίρα του τόπου και του λαού μας.