[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Μισθοί και κέρδη στην Ευρώπη

Oι στόχοι για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στους οποίους δεσμεύθηκαν την περασμένη Παρασκευή οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εύλογα επισκίασαν την υπόλοιπη ευρωπαϊκή επικαιρότητα αυτές τις ημέρες. Ακόμα και αν μια μείωση εκπομπών κατά 20% στην Ευρώπη μέσα σε τρεις δεκαετίες (1990-2020) δεν αρκεί για την προστασία του κλίματος, ακόμα και αν η υλοποίησή της θα απαιτήσει δύσκολες διαπραγματεύσεις τους επόμενους μήνες για τις κατανομές μεταξύ χωρών και μεταξύ κλάδων- όπου μένει να ξεκαθαρίσει και μια ανησυχητική ασάφεια για τον ρόλο της πυρηνικής ενέργειας-, και πάλι πρόκειται για ένα αποφασιστικό βήμα προς την αναγκαία κατεύθυνση.

Έχοντας όμως κατά νου τις σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που πρέπει από τώρα να δρομολογήσουμε για μια καλή επιβίωση πάνω στη γη τις επόμενες δεκαετίες, στο μεταξύ ανακύπτουν ζητήματα που επηρεάζουν τη ζωή μας άμεσα, στο παρόν. Τέτοια ήταν μια διαπίστωση που απασχόλησε το Συμβούλιο Εcofin στα τέλη Φεβρουαρίου: ότι το μερίδιο των μισθών στο συνολικό εισόδημα των χωρών της ευρωζώνης μειωνόταν συνεχώς τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα από 68% το 1993 να έχει πέσει σε ένα ιστορικά χαμηλό 64% το 2006. Έγινε μεγάλη αναδιανομή εις βάρος των εργαζομένων, καθώς στους μισθούς αποκλειστικά επιρρίφθηκε όλο το βάρος της προσπάθειας για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός.

Τα σχετικά στοιχεία τεκμηριώνονται σε εσωτερική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Εξέλιξη των μισθών και του κόστους εργασίας στην ευρωζώνη», την οποία αποκάλυψε πρόσφατα η ισπανική εφημερίδα Εl Ρais. Οι οικονομικοί υπουργοί συζήτησαν στη βάση αυτής της έκθεσης που βεβαιώνει τρία πράγματα:

Πρώτον, ότι «το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξανόταν τα τελευταία χρόνια με ρυθμό σαφώς χαμηλότερο από τον στόχο 2% για τη σταθερότητα των τιμών».

Δεύτερον, ότι και κατά την πρόσφατη περίοδο οικονομικής μεγέθυνσης και ανόδου της απασχόλησης, η συγκράτηση των μισθών συνεχιζόταν μέχρι το 2006, με αποτέλεσμα «οι πληθωριστικές πιέσεις που προέρχονται από την αγορά εργασίας να έχουν ελεγχθεί»- επομένως, κίνδυνος πληθωρισμού από τους μισθούς δεν υφίσταται.

Και τρίτον και σπουδαιότερο, ότι για να προσαρμοσθεί προς τα πάνω η συμμετοχή των μισθών στη διανομή του εισοδήματος «οι μισθοί θα μπορούσαν να αυξηθούν με ρυθμό μεγαλύτερο

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΜΕ

πιο αποτελεσματικά τους ισχυρισμούς ότι για τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας ευθύνονται τάχα οι μισθοί

από την παραγωγικότητα, χωρίς αυτό να προκαλέσει υψηλότερες τιμές, και άρα χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τη νομισματική σταθερότητα», καθώς «τα περιθώρια κέρδους, σε υψηλά επίπεδα σήμερα, θα απορροφούσαν μέρος της αύξησης του κόστους εργασίας».

Oι σκέψεις και οι παρατηρήσεις αυτές δεν είναι καινούργιες, τις έχουμε ακούσει από σοβαρούς οικονομολόγους, και βέβαια από τα ευρωπαϊκά συνδικάτα, αλλά επίσημα έως τώρα αγνοούνταν. Όταν όμως διατυπώνονται πλέον στη θεσμική καρδιά της Ευρώπης, που είναι η Κομισιόν, θα πρέπει να έχουν και πολιτικές συνέπειες. Το «ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο», που περιθωριακά συζητήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την περασμένη εβδομάδα, δεν μπορεί να συμβαδίζει με τη συνεχή συρρίκνωση του μεριδίου της εργασίας στον παραγόμενο πλούτο και με τη διεύρυνση των εισοδηματικών ανισοτήτων, όποιες άλλες αλλαγές και αν εξετάζονται. Τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, άλλωστε, ενδιαφέρει η οικονομική ανάκαμψη που ξεκίνησε πριν από περίπου ενάμιση χρόνο να συνεχισθεί. Και ανακαλύπτουν ξανά το παλιό καλό επιχείρημα της αναγκαίας ζήτησης, δηλαδή εισοδημάτων επαρκών για να στηρίζουν την αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης.

Ένας τέτοιος αναπροσανατολισμός όμως προσκρούει σε μιαν Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ακλόνητη στην πεποίθησή της ότι η συγκράτηση των μισθών πρέπει να συνεχίζεται εις το διηνεκές για να αποτραπεί ο κίνδυνος του πληθωρισμού και στην πάγια έμμεση απειλή της ότι, εφόσον δεν εισακουσθεί, θα υποχρεωθεί να αυξήσει περισσότερο τα επιτόκια, δηλαδή και πέρα από το τελευταίο 3,75%, που η δυναμική της οικονομικής μεγέθυνσης φαίνεται ακόμα να αντέχει. Οπότε ίσως να αποκτά μεγαλύτερο βάρος το παλιό γαλλικό αίτημα- το επαναφέρει με νέα ζέση η υποψήφια των Σοσιαλιστών για την Προεδρία της Δημοκρατίας Σεγκολέν Ρουαγιάλ- η πολιτική της ΕΚΤ να συνδεθεί με τους ευρύτερους στόχους για την ανάπτυξη και την απασχόληση, εν όψει μάλιστα της συζήτησης για το Ευρωσύνταγμα που ξανανοίγει. Κατά την Εl Ρais, πάντα, ο επίτροπος Χοακίν Αλμούνια χαρακτήρισε «άδικη και μη διατηρήσιμη» τη σημερινή διανομή εισοδήματος μεταξύ μισθών και κερδών, ο δε προεδρεύων στο Εcofin Γερμανός υπουργός Πέερ Στάινμπρικ σημείωσε ότι «τα τελευταία χρόνια οι μισθωτοί και τα μεσαία στρώματα είχαν μια καθαρή απώλεια εισοδήματος, ενώ οι επιχειρήσεις είδαν τα κέρδη τους να αυξάνονται εκθετικά».

Όλα αυτά ενδιαφέρουν, βέβαια, πάρα πολύ και εμάς. Κατ΄ αρχάς, επειδή μετέχουμε στην Ευρώπη, και μια αλλαγή των κυρίαρχων αντιλήψεων σε πιο κοινωνική κατεύθυνση είναι ενθαρρυντική. Ειδικότερα όμως και για να ξαναδούμε την εξέλιξη των μισθών και των κερδών και στη δική μας χώρα, και για να αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά τους ισχυρισμούς ότι για τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας ευθύνονται τάχα οι μισθοί.