[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ο άλλος απολογισμός

Τρία χρόνια έκλεισε στην εξουσία η παρούσα κυβέρνηση. Η ίδια υπερασπίζεται το έργο της με τρεις λέξεις: μεταρρυθμίσεις- ανάπτυξη- πρόοδος. Πολλοί πολίτες που δεν τυφλώθηκαν ή δεν αποκοιμήθηκαν μπαίνουν στον πειρασμό να αντιτάξουν: αδράνεια- εικονική πραγματικότητα- κομματισμός. Ας δούμε σε ποια θέση κοντύτερα βρίσκεται η αλήθεια, μέσα από το παράδειγμα μιας εμβληματικής για την κυβέρνηση πρωτοβουλίας, που έγινε νόμος του κράτους ακριβώς πάνω στην επέτειο.

Ο λεγόμενος νόμος-πλαίσιο για την ανώτατη Παιδεία χρησιμοποιήθηκε στην αρχή σαν αντιπερισπασμός (να μιλήσουμε μόνο για τα Πανεπιστήμια για να αποφύγουμε τις αναγκαίες εκπαιδευτικές τομές), στη συνέχεια ως άλλοθι (να καλύψουμε την απαξίωση της αναθεώρησης και ειδικά του άρθρου 16) και κατέληξε βότσαλο στον ωκεανό. Και μάλιστα σπασμένο. Γιατί αυτό που εντυπωσιάζει- και εικονογραφεί, νομίζω, πιστά τις συνολικές επιδόσεις αυτής της κυβέρνησης- είναι ότι στον νόμο αυτό, πέρα από όλες τις πολιτικές αδυναμίες του (την αποσπασματικότητα, την ατολμία, τη σύγκρουση των πραγματικών συνεπειών με τους διακηρυσσόμενους στόχους), υπάρχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 10 αμφισβητήσιμες ως προς τη συνταγματικότητά τους διατάξεις.

Συγκεκριμένα: η παρ. 7 του άρθρου 3 δεν ορίζει την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος της «παραβίασης πανεπιστημιακού ασύλου» κι έτσι έρχεται σε σύγκρουση με τη συνταγματική επιταγή σαφούς καθορισμού κάθε τιμωρητέας πράξης. Παραβίαση της ακαδημαϊκής ελευθερίας συνιστά επίσης η υπαγωγή της επιβολής «ορισμένων μόνον ιδεών» (παρ. 2

άρθρου 3) στο πεδίο της αξιόποινης πράξης της «παραβίασης ασύλου».

Στο άρθρο 4, για τους εσωτερικούς Κανονισμούς Λειτουργίας των ΑΕΙ, παραβιάζεται

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΕΙ

είναι ότι στον νόμο υπάρχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 10 αμφισβητήσιμες ως προς τη συνταγματικότητά τους διατάξεις

τριπλά η αρχή της πλήρους αυτοτέλειας κάθε πανεπιστημιακού ιδρύματος: με την υποχρεωτική ισχύ «πρότυπου γενικού Κανονισμού», χωρίς περαιτέρω εξειδικεύσεις, που δεν θα συντάσσει η πανεπιστημιακή κοινότητα (παρ. 2), την «τιμωρία» των Πανεπιστημίων μέσω της απαγόρευσης λήψης των ζωτικών αποφάσεων που τα αφορούν (επίσης παρ. 2), καθώς και την υποχρεωτικότητα τόσο πολλών εξωτερικά προσδιοριζόμενων στοιχείων κάθε εσωτερικού Κανονισμού (παρ. 4).

Αντίθετες στην πλήρη αυτοδιοίκηση είναι επίσης δύο διατάξεις του άρθρου 5, παρ. 5, σύμφωνα με τις οποίες η χρηματοδότηση των ΑΕΙ εξαρτάται από λεόντεια και χωρίς προσδιορισμένα κριτήρια σύμβαση που συνάπτουν με το κράτος, αλλά και προβλέπεται αναστολή κάθε κρατικής χρηματοδότησης σε περίπτωση που «με ευθύνη τους» τα ΑΕΙ δεν διαμορφώνουν τετραετές αναπτυξιακό πρόγραμμα. Αδικαιολόγητη ανάμειξη σε ένα καθαρά ακαδημαϊκό ζήτημα συνιστά η απαίτηση να εκδίδεται προεδρικό διάταγμα, δηλαδή πράξη της Διοίκησης, για την ένταξη Τμημάτων σε Σχολές (άρθρο 9 παρ.

1). Συνταγματικά μη ανεκτή παρενέργεια προκαλεί το άρθρο 16 παρ. 1 του νόμου, αφού η άσκηση, πέρα από κάποιο χρονικό όριο, του νόμιμου δικαιώματος της απεργίας εκ μέρους των διδασκόντων επιφέρει συνέπεια εις βάρος των φοιτητών, την απώλεια του εξαμήνου. Καταστρατηγεί, τέλος, την αυτονομία κάθε ιδρύματος η υποχρεωτική συμμετοχή τόσο μεγάλου βαθμού «εξωτερικών» εκλεκτόρων σε κάθε περίπτωση κρίσης επιστημονικού προσωπικού (άρθρο 24 παρ. 1).

Ένας τεχνικός-διορθωτικός νόμος με τόσο περιορισμένο εύρος και τόσα πολλά και θεμελιώδη προβλήματα δεν δείχνει άραγε μια εξουσία που δεν νοιάζεται ή δεν μπορεί να εγγυηθεί την ουσία των ρυθμίσεων που η ίδια θεωρεί πρωταρχικής σημασίας; Και που συνεχίζει να γράφει το Σύνταγμα, στο όνομα του οποίου υποτίθεται ότι δίνει τη μεγαλύτερη μεταρρυθμιστική μάχη της, στα ίδια υποδήματα όπου έχουν ανεξίτηλα χαραχτεί ο «βασικός μέτοχος», οι προφορικές «συνεντεύξεις», η υπονόμευση των συλλογικών συμβάσεων, η κατάργηση δικαστικών αποφάσεων και τόσες άλλες εκδηλώσεις απαξίας προς το κράτος δικαίου.

Ο συνταγματολόγος Κ. Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ