[ Δρόμοι ] Ο Ρίτσαρντ Φέινμαν…

… ο μελλοντικός νομπελίστας της Φυσικής, ήταν 14 ετών, όταν συνάντησε για πρώτη φορά την εξίσωση eiπ+1=0. Έγραψε τότε στο ημερολόγιό του πως ήταν «ο πιο εκπληκτικός τύπος στα μαθηματικά». Και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ Κιθ Ντέβλιν έγραψε αργότερα: «Η εξίσωση του Όιλερ φτάνει μέχρι τα τρίσβαθα της ύπαρξης». Για μερικούς ανθρώπους αυτή η εξίσωση που πήρε το όνομά της από τον Ελβετό μαθηματικό του δέκατου όγδοου αιώνα Λέοναρντ Όιλερ έχει μυθική αξία. Μια φορά μάλιστα είχε χρησιμεύσει ως αποδεικτικό στοιχείο σε μια δίκη. Ήταν το 2003 στο Λος Άντζελες, όταν οικολόγοι έκαναν εμπρηστικές επιθέσεις σε αντιπροσωπείες αυτοκινήτων της πόλης. Οι ζημιές ήταν εκατομμύρια δολάρια. Ένα κτίριο είχε παραδοθεί στις φλόγες και περισσότερα από 100 αυτοκίνητα είχαν καταστραφεί. Πάνω τους οι οικολόγοι «αντάρτες των πόλεων» είχαν γράψει συνθήματα, μεταξύ των οποίων και την εξίσωση eiπ+1=0. Χρησιμοποιήθηκε αργότερα ως αποδεικτικό στοιχείο, όταν το FΒΙ συνέλαβε τον Ουίλιαμ Κοτρέλ, τελειόφοιτο της Θεωρητικής Φυσικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας, ο οποίος δικάστηκε και καταδικάστηκε. Στη δίκη του είπε πως «Όλοι είναι υποχρεωμένοι να γνωρίζουν το θεώρημα του Όιλερ». Η πιο γνωστή…
… εξίσωση είναι επίσης μυθική: e=mc2. Η περίφημη εξίσωση του Αϊνστάιν έχει εμφανιστεί σε αναρίθμητες ταινίες, τραγούδια ποπ και κινούμενα σχέδια. Κάποιοι ίσως να θυμούνται ακόμη το τραγούδι «Εinstein Α Go-Go» του συγκροτήματος «Landscape», από τη δεκαετία του 1980. Πιο πρόσφατα, στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου της Γερμανίας, ανάμεσα στα έξι μεγάλα αγάλματα που είχαν στηθεί στο Βερολίνο για να δείξουν τη γερμανική συμβολή στον πολιτισμό, περιλαμβάνονταν ένα αυτοκίνητο, ένα ζευγάρι ποδοσφαιρικά παπούτσια και μια γιγάντια παράσταση της εξίσωσης e=mc2.

Οι μύθοι…
… έχουν όμως κάποτε και σκοτεινές πλευρές. Μας βάζουν στον πειρασμό να πιστέψουμε πως ολόκληρη η γνώση μπορεί και πρέπει να χωρέσει μέσα σε μερικές εξισώσεις, όπως χωράει κάτι μέσα σε ένα καλοτυλιγμένο πακέτο. Κάποιοι έχουν επινοήσει εξισώσεις για το σωστό τύλιγμα των σάντουιτς, για τις ερωτικές σχέσεις, για τις επιτυχημένες συζητήσεις. Ακόμη και για το εμβαδόν του Θεού, που ισούται με την «εφαπτομένη του μηδενός με το άπειρο», σύμφωνα με τους παραφυσικούς. Οι εξισώσεις διατηρούν το έργο του παρελθόντος, μας προσανατολίζουν στο παρόν και μας δείχνουν το μέλλον, λέει ο καθηγητής της φιλοσοφίας Ρόμπερτ Κριζ. Η σκοτεινή πλευρά των εξισώσεων είναι πως μπορεί να μας κάνουν να πιστέψουμε πως η αλήθεια βρίσκεται μέσα στην ίδια την εξίσωση και πως μπορούμε να την απομνημονεύουμε και να την κρατούμε σαν φυλαχτό, αντί να αναζητούμε αδιάκοπα τις νέες αλήθειες που κρύβονται στις άκρες του ορίζοντα.

Αν τέτοιοι…
… κίνδυνοι κρύβονται στις θετικές επιστήμες, μπορεί να φανταστεί κανείς πόσο είναι μεγαλύτεροι οι κίνδυνοι στις θεωρητικές επιστήμες, όπως στην ιστορία, όπου κάποιοι έφτασαν να πιστεύουν πως η ιστορική αλήθεια είναι κάτι που μπορεί να οριστεί με κοινοβουλευτική πλειοψηφία.