[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ιστορική αποτυχία

Ηκυβέρνηση επιστρατεύει τη γνωστή λογική του Λέο Στράους για τα «ευγενή ψεύδη» και προσπαθεί να μας πείσει ότι με το νομοσχέδιο για τα πανεπιστήμια γίνεται μια πραγματική επανάσταση! Κατ΄ ουσίαν, βέβαια, ρυθμίζονται απλώς κάποια αυτονόητα πράγματα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα αναφερθώ πιο εξειδικευμένα στις εισαγόμενες ρυθμίσεις, γιατί δεν θέλω να τηρήσω την απορριπτική στάση της «Αριστεράς του όχι». Κατ΄ αυτόν τον τρόπο ενδεικτικά:

1.Με το επίμαχο νομοσχέδιο δεν αλλάζει δομικά η εκφυλισμένη εξάρτηση από την εκάστοτε κυβερνητική εξουσία. Έτσι, το εκρηκτικό πρόβλημα της σχέσης μεταξύ των πανεπιστημίων και του κράτους δεν θα λυθεί αν δεν ληφθούν θεσμικά μέτρα για την εγκαθίδρυση της πραγματικής αυτονομίας- αρχής γενομένης από την απόφαση ενσωμάτωσης στον προϋπολογισμό των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων των δαπανών του προσωπικού.

Αυτή τη ριζοσπαστική επιλογή ενστερνίσθηκεο νόμος του γαλλικού υπουργείου Παιδείας του 2003, που έδωσε τη δυνατότητα στα πανεπιστήμια να λαμβάνουν μεν την κρατική επιχορήγηση που τους αναλογεί, αλλά να διαχειρίζονται κατά την κρίση τους τις μισθοδοτικές δαπάνες.

Αν γίνει δεκτό το σύστημα τούτο, τότε οι πανεπιστημιακές αρχές θα είναι επιτέλους ελεύθερες να διαπλάσσουν αυτόνομα τους μισθούς των καθηγητών αξιολογώντας την πραγματική εργασία ή τη συμβολή τους στο κύρος του Ιδρύματος (Αlain Renaut, «Τι είναι δίκαιη πολιτική»). Τότε φυσικά θα έχει ουσιαστικό νόημα και η διαδικασία της αξιολόγησης.

Για αυτά τα γιγαντιαία προβλήματα το νομοσχέδιο σιωπά ύποπτα και, έτσι, φοβάμαι ότι πίσω από το άρθρο 5 θα πλανιέται μονίμως η απωθητική φιγούρα του εκάστοτε υπουργού Παιδείας, που θα επηρεάζει- επί τη βάσει της οικονομικής φιλοσοφίας του κρατικού προϋπολογισμού- και τα περίφημα τετραετή προγράμματα.

2.Ως αποτέλεσμα της παραπάνω επιλογής δεν χτυπιέται απαράδεκτα το διαβρωτικό καθεστώς της ετεροαπασχόλησης, δηλαδή

ΤΟ ΕΚΡΗΚΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

της σχέσης μεταξύ των πανεπιστημίων και του κράτους δεν θα λυθεί αν δεν ληφθούν θεσμικά μέτρα για την εγκαθίδρυση της πραγματικής αυτονομίας

το γεγονός ότι πολλοί Έλληνες καθηγητές ασκούν βασικά ελεύθερο επάγγελμα και βρίσκονται εν πολλοίς «έξω» από τα πανεπιστήμια.

Όμως είναι δυνατό να τονωθεί με αυτόν τον τρόπο η έρευνα; Η προκείμενη παράμετρος επηρεάζει καθοριστικά και το επίπεδο σπουδών (το οποίο δεν θα μπορούσε να αποτελεί το αντικείμενο μιας εκ των άνω καθοδήγησης, γιατί θα ήταν αποκρουστικό το κράτος – κατά το σοβιετικό πρότυπο- να υπαγορεύει αυταρχικά το περιεχόμενο της μόρφωσης). 3. Επιπλέον, δεν μεταβάλλεται σχεδόν καθόλου το status των «αιώνιων φοιτητών», αφού ένας φοιτητής της Νομικής θα μπορεί να τελειώνει σε εννέα χρόνια (αν δεν συνυπολογισθούν και τα 4 «χρόνια της διακοπής»)! Και το ερώτημα είναι το εξής: Ειλικρινά, πόσα χρόνια πρέπει να παραμένει ένας σπουδαστής στον φοιτητικό πληθυσμό, αν δεν έχει αποδεδειγμένα οικονομικά προβλήματα;

4.Επίσης, τονομοσχέδιο δεν κάνει νύξηέστω και σε ένα επίπεδο γενικής φιλοσοφίας- για την αναγκαιότητα αύξησης της απαράδεκτης κρατικής υποχρηματοδότησης (γεγονός που βρίσκεται σε προφανή αναντιστοιχία και με τις επανειλημμένες συστάσεις της ευρωπαϊκής επιτροπής).

5.Τέλος, η ρύθμιση για το άσυλο- αν και δευτερεύουσα- βρίσκεται προς τη θετική κατεύθυνση, γιατί πολλοί δεν κατανοούν ότι οι λεηλασίες της πανεπιστημιακής περιουσίας δεν έχουν ποτέ κακουργηματικό χαρακτήρα και, έτσι, θα έπρεπε να θεσπιστεί ένα όργανο για να αποφασίζει περί της ενδεχόμενης άρσης του σε αυτές τις περιπτώσεις! Βεβαίως θα ήταν προτιμότερο να αποφασίζει η Σύγκλητος με απλή πλειοψηφία.

Όμως η παρ. 7 του σχετικού άρθρου εισάγει ακατανόητα ένα «λευκό ποινικό νόμο»που ίσως προσκρούει και στο Σύνταγμα- γιατί προβλέπει ποινικές κυρώσεις για τους παραβάτες του ασύλου, χωρίς να οριοθετεί τις απαιτούμενες αξιόποινες συμπεριφορές. Και υπ΄ αυτήν την έννοια ουδείς γνωρίζει επικίνδυνα σε ποιες ακριβώς περιπτώσεις θα κινείται η ποινική δίωξη (και αν η μη άρση του ασύλου θα μπορούσε ενδεχόμενα να υπαχθεί στη διάταξη τούτη)!

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Με τη φιλοσοφία και την «κοσμοαντίληψη» αυτών των ρυθμίσεων δεν αλλάζει στοιχειωδώς το μοντέλο της εσωτερικής διακυβέρνησης του ελληνικού πανεπιστημίου! Επομένως έξω και πέρα από τον ορυμαγδό των καταλήψεων επείγει και πάλι να ανιχνεύσουμε αγωνιωδώς τι σημαίνει «το πραγματικά αυτόνομο πανεπιστήμιο» (Renaut)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ