[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Προγραμματικό έλλειμμα

Η τριήμερη συζήτηση που έγινε στη Βουλή για την πρόταση δυσπιστίας του ΠΑΣΟΚ φαίνεται να ικανοποίησε και τις δύο πλευρές, τόσο την κυβερνώσα παράταξη όσο και την αξιωματική αντιπολίτευση. Αυτό τουλάχιστον εκπέμπουν παράγοντες των δύο κομματικών επιτελείων προς την κοινή γνώμη: του μεν ΠΑΣΟΚ, διότι με την επιθετική κριτική του προέδρου του, αλλά και πολλών στελεχών, σε όλους τους τομείς του κυβερνητικού έργου δημιούργησε μια βάση για καλύτερη συσπείρωση και πιο πειστικές πρωτοβουλίες απέναντι στην κοινωνία συνολικά στον όποιο χρόνο απομένει μέχρι τις εκλογές. Της δε Νέας Δημοκρατίας, διότι, διά του Πρωθυπουργού κυρίως, φάνηκε να επιβεβαιώνει την εικόνα αυτάρκειας και υπεροχής που κατέγραφαν ώς τώρα οι δημοσκοπήσεις. Ικανοποίησε και ένα μεγάλο μέρος της εκπαιδευτικής κοινότητας, αφού, βγάζοντας από τη μέση το αγκάθι μιας δικομματικής συμφωνίας για την αναθεώρηση του άρθρου 16, που θα εξουσιοδοτούσε εν λευκώ την απλή πλειοψηφία της επόμενης Βουλής να το διαμορφώσει κατά την κρίση της, ίσως να συμβάλει σε κάποια εκτόνωση της κρίσης στα πανεπιστήμια. Αντίστοιχα φαίνεται να ανακούφισε πολλούς πολίτες, όσους εύλογα φοβούνταν μια τέτοια εν λευκώ εξουσιοδότηση σε οποιοδήποτε μείζον θεσμικό ζήτημα.

Η συζήτηση στη Βουλή πιστοποίησε όμως επίσης το μεγάλο προγραμματικό έλλειμμα στο ελληνικό πολιτικό σύστημα. Και όσον αφορά το ΠΑΣΟΚ, η παρουσίαση ενός συνεκτικού προγράμματος με σαφείς πολιτικές προτάσεις για τα μεγάλα προβλήματα της χώρας ακόμη εκκρεμεί. Οι διαδικασίες για την εκπόνηση και υιοθέτησή του, που τόσο καθυστέρησαν είτε λόγω εσωτερικών δυσχερειών είτε επειδή υποτιμήθηκε η αναγκαιότητά του, έχουν πάντως ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τα τέλη αυτού του μήνα, οπότε θα μπορέσει και να κριθεί. Συγκεκριμένο πολιτικό πρόγραμμα δεν διαθέτει εντούτοις ούτε η εν ενεργεία κυβέρνηση της χώρας. Παίρνοντας τον λόγο ο ένας μετά τον άλλον, οι διάφοροι υπουργοί δεν ήσαν σε θέση ούτε το έως τώρα έργο τους να αξιολογήσουν με κάποιον βαθμό πειστικότητας, σημειώνοντας τις όποιες επιτυχίες τους αλλά και όσα προβλήματα και δυσκολίες εκτιμούσαν ότι δεν μπόρεσαν μέχρι στιγμής να αντιμετωπίσουν. Ούτε, πολύ περισσότερο, εφόσον απέκρουαν το αίτημα για άμεσες εκλογές, ήσαν ικανοί να διαγράψουν τις προσπάθειες που θα καταβάλουν στον έναν χρόνο κυβερνητικής θητείας που τους απομένει σύμφωνα με τις συνταγματικές

ΕΚΤΟΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ

πολιτικής συζήτησης, μόνο με κούφια συνθηματολογία έμειναν όλα τα ζητήματα που απαιτούν σοβαρές πολιτικές επιλογές και ενημέρωση των πολιτών γι΄ αυτές

προθεσμίες. Λέγοντας όσο το δυνατόν λιγότερα για την πολιτική τους και όσο πιο εξωραϊστικά γινόταν, με μεγάλο κέφι επιδίδονταν σε καταγγελίες των κομματικών αντιπάλων τους, αντλώντας επιλεκτικά, όπως τους βόλευε, από την εικοσάχρονη κυβερνητική διαδρομή του ΠΑΣΟΚ. Αλλά έτσι μετέτρεπαν την πολιτική αντιπαράθεση σε ποδοσφαιρικούς διαξιφισμούς.

Χ αρακτηριστική ήταν η απάντηση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργου Αλογοσκούφη στην έντονη κριτική που δέχθηκε για την αναδιανομή που πραγματοποίησε, αλλάζοντας τους φορολογικούς συντελεστές, υπέρ των κερδών των επιχειρήσεων και εις βάρος του εισοδήματος των μισθωτών. Ως καθηγητής οικονομολόγος διέθετε ουκ ολίγα επιχειρήματα στο ιδεολογικό οπλοστάσιό του για να υποστηρίξει αυτήν του την επιλογή, που ήταν άλλωστε συνειδητή. Αν τα είχε χρησιμοποιήσει, θα συμμετείχε σε μια δημοκρατική πολιτική αντιπαράθεση για τον ρόλο των φόρων στην οικονομική πολιτική. Αλλά προτίμησε να πει: «Τολμάτε να μιλάτε για αναδιανομή εσείς, που επί των ημερών σας συντελέσθηκε η μεγαλύτερη αναδιανομή στο Χρηματιστήριο το 19992000;».

Προσπάθησε δηλαδή εν γνώσει του να καλλιεργήσει σύγχυση ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικά ζητήματα: το φορολογικό σύστημα ως εργαλείο αναδιανομής του εισοδήματος, η διαμόρφωση του οποίου αποτελεί αποκλειστική ευθύνη και αρμοδιότητα της πολιτικής εξουσίας και το Χρηματιστήριο, μία εξ ορισμού εξαιρετικά μεταβλητή αγορά όπου οι τιμές των τίτλων ανεβαίνουν και πέφτουν προκαλώντας κέρδη και ζημίες με μεγάλους κινδύνους, ιδίως για όσους ανενημέρωτους ή απερίσκεπτους μικροεπενδυτές το αντιμετωπίζουν σαν τζόγο. Εκεί η πολιτική εξουσία φέρει βέβαια την ευθύνη να λειτουργούν θεσμοί εποπτείας και διαφάνειας, ακόμα και για το γενικότερο οικονομικό κλίμα και για την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών- και είχε σφάλει η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ επιδεικνύοντας μιαν αισιοδοξία που αποδείχθηκε οδυνηρά αβάσιμη -, σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί να υπαγορεύσει την πορεία του. Αλλά αυτή η απάντηση τόσο άρεσε στον Πρωθυπουργό, που την επανέλαβε και ο ίδιος στην τελική του ομιλία πριν από την ψηφοφορία…

Κατά τον ίδιο τρόπο εκτός ουσιαστικής πολιτικής συζήτησης, μόνο με κούφια συνθηματολογία έμειναν και όλα τα ζητήματα που απαιτούν σοβαρές πολιτικές επιλογές και ενημέρωση των πολιτών γι΄ αυτές. Ως προς την ανταγωνιστικότητα, για να μείνουμε στην οικονομία, υπουργοί και Πρωθυπουργός διατείνονταν ότι βελτιώθηκε σημαντικά επειδή αυξήθηκαν οι εξαγωγές, αποσιωπώντας εντελώς την ακόμα μεγαλύτερη αύξηση των- τριπλάσιων- εισαγωγών που οδηγεί σε εκρηκτική διόγκωση του εξωτερικού ελλείμματος της χώρας. Αυτό όμως, κατά τη γνώμη διεθνών οργανισμών αλλά και εγχώριων μελετητών, αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά προβλήματα που έχουμε μπροστά μας.