[ ΓΝΩΜΗ ] Η αυταπάτη της παντοδυναμίας

Yπάρχουν πολλά σημάδια που δείχνουν πως η ιστορική συνείδηση μεταξύ των Αμερικανών εδραιώνεται όλο και περισσότερο. Θέλω να πιστεύω πως έτσι έχουν τα πράγματα. Είναι χρήσιμο να θυμόμαστε πως η Ιστορία για ένα έθνος είναι ό,τι και η μνήμη για τον άνθρωπο. Όπως οι άνθρωποι που δεν έχουν μνήμη, αποπροσανατολίζονται και χάνονται, δεν γνωρίζουν πού βρίσκονταν και πού πηγαίνουν, έτσι κι ένα έθνος που δεν γνωρίζει το παρελθόν του, δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το παρόν και το μέλλον του. «Όσο πιο μακριά κοιτάς πίσω, τόσο πιο μακριά μπορείς να κοιτάξεις μπροστά», είχε πει ο Ουίνστον Τσώρτσιλ.

Φορτίζουμε όμως την Ιστορία με τις απόψεις που κυριαρχούν στην εποχή μας. Δεν μπορούμε να αδράξουμε τις απόλυτες και έσχατες αλήθειες. Έτσι ο ιστορικός δεν μπορεί να ξεφύγει από το καταδικασμένο εγχείρημα: την αναζήτηση της ανέφικτης αντικειμενικότητας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στον κόσμο και, κατά τη γνώμη μου, η ιστορική συνείδηση είναι ηθική ανάγκη για ένα έθνος που έχει «καταληφθεί» από ένα… σύνδρομο υπερφίαλης ισχύος. Η Ιστορία επαληθεύει τον Πρόεδρο Τζων Φ. Κέννεντυ, ο οποίος κατά το πρώτο έτος των χιλίων ημερών του δήλωνε: «Πρέπει να αντιμετωπίσουμε το γεγονός πως οι ΗΠΑ δεν είναι ούτε παντοδύναμες ούτε παντογνώστριεςότι είμαστε μόλις το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού, ότι δεν μπορούμε να επιβάλουμε τη βούλησή μας στο υπόλοιπο 94% του ανθρώπων, ότι δεν μπορούμε να διορθώσουμε όλα τα λάθη ή να αντιμετωπίσουμε όλες τις αντιξοότητες. Έτσι, δεν μπορεί να υπάρξει μια αμερικανική λύση για κάθε πρόβλημα στον κόσμο».

Η Ιστορία είναι το καλύτερο αντίδοτο στις ψευδαισθήσεις της παντογνωσίας και παντοδυναμίας. Πριν από τρεις δεκαετίες (στο Βιετνάμ), υπέστημεν μια ήττα σε έναν πόλεμο που δεν ήταν δυνατόν να τον κερδίσουμε, πολεμώντας εναντίον μιας χώρας για την οποία δεν γνωρίζαμε τίποτα και στην οποία δεν είχαμε συμφέροντα ζωτικής σημασίας. Το να επαναλάβουμε την ίδια αλαζονική ανοησία 30 χρόνια αργότερα στο Ιράκ είναι ασυγχώρητο.

Ας μην καταδυναστεύουμε με τον τρόπο μας την πορεία της ζωής, αλλά ας επιτρέψουμε στην ευαισθησία μας προς την Ιστορία να αμβλύνει και να εκπολιτίσει τη χρήση της ισχύος μας. Στο μεταξύ, ας αφήσουμε χίλια… τριαντάφυλλα Ιστορίας να βγάλουν τους ανθούς τους. Η Ιστορία δεν είναι ποτέ ένα κλειστό βιβλίο ή μια τελική ετυμηγορία. Πάντοτε εξελίσσεται.

Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ ιστορικός Άρθουρ Σλέσινγκερ είναι συγγραφέας. Το τελευταίο βιβλίο του έχει τον τίτλο «Ο Πόλεμος και η Αμερικανική Προεδρία».