[ Δρόμοι ]

Ο σχολιασμός…
… της δουλειάς άλλων ζωγράφων δεν ήταν πάντα η καλύτερη ευκαιρία για να δείξει ο Πικάσο μετριοφροσύνη. Όμως αυτό ακριβώς συνέβη κάποτε που τριγύριζε σε μια σπηλιά στη Νοτιοδυτική Γαλλία. Δεν ήταν οποιαδήποτε σπηλιά. Τα τοιχώματά της ήταν στολισμένα με εκπληκτικές ζωγραφιές αλόγων και ταύρων από την εποχή των παγετώνων. Βγαίνοντας από τη σπηλιά, ο Πικάσο είπε με δέος: «Δεν μάθαμε τίποτα εδώ και δώδεκα χιλιάδες χρόνια».

Ο ζωγράφος…
… δεν αστειευόταν. Η τέχνη που είδε σε εκείνη τη σπηλιά, στο Λασκό- την Καπέλα Σιξτίνα της εποχής των σπηλαίων- αλλά και σε πολλά άλλα παρόμοια σπήλαια στη Γαλλία και την Ισπανία, συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα αριστουργήματα της δυτικής τέχνης. Και όμως, γύρω από αυτές τις ζωγραφιές διατυπώνονται κάθε τόσο οι πιο παράδοξες και πολλές φορές ενοχλητικές αμφισβητήσεις. Ποιος ήταν ο σκοπός τους (λες κι ένα έργο τέχνης πρέπει σώνει και καλά να έχει έναν σκοπό); Γιατί εκείνοι οι ζωγράφοι χρησιμοποιούσαν τόσο πολύ κόκκινο και μαύρο χρώμα (λες και οι αρχαίοι μας δεν ζωγράφιζαν ερυθρόμορφα και μελανόμορφα); Γιατί δεν ζωγράφιζαν ουρανό, φεγγάρι ή δέντρα (λες κι όλα αυτά μπορούν να φανούν μέσα από μια σπηλιά); Τι είναι όλα εκείνα τα γεωμετρικά σημάδια που είναι ζωγραφισμένα σε πολλές σπηλιές (λες και οι κατοπινοί πολιτισμοί δεν πέρασαν ποτέ από γεωμετρική περίοδο);

Η κατανόηση…
… της τέχνης των σπηλαίων απαιτεί να ξεχάσουμε τη λέξη «πρωτόγονοι» όπως την έχουμε στο μυαλό μας και να πετάξουμε από το παράθυρο τις εμμονές μας ότι εμείς είμαστε πιο προηγμένοι, λέει ο δημοσιογράφος Γκρέγκορι Κέρτις στο βιβλίο του «Οι ζωγράφοι των σπηλαίων». Η τέχνη των σπηλαίων άρχισε πριν από 32.000 και κράτησε έως και πριν από 20.000

χρόνια. Εδώ και πολλούς αιώνες την περιφρονούσαμε, πιστεύοντας πως δεν ήταν παρά μια καλοστημένη φάρσα. Ώσπου, το 1879, ο Ισπανός Μαρθελίνο Σαντς ντε Σαουτουόλα, που εξερευνούσε τη σπηλιά της Αλταμίρα, έμεινε με ανοιχτό το στόμα μπροστά στη ζωγραφιά ενός βίσονα στην οροφή της. «Ήταν η πρώτη φορά που ένας καλλιτέχνης από τη μακρινή εποχή του Λίθου άγγιζε την ψυχή ενός σύγχρονου ανθρώπου» γράφει ο Κέρτις. Με την ανακάλυψη του Λασκό, το 1940, με την υπέροχη αίθουσα των ταύρων, καταρρίφθηκαν οι θεωρίες που υποστήριζαν ότι οι πρωτόγονοι ζωγράφιζαν τα ζώα που έτρωγαν. Επειδή, μολονότι η βασική τροφή των ανθρώπων που ζούσαν στο Λασκό ήταν το ελάφι, δεν βρέθηκε στο σπήλαιό τους καμιά ζωγραφιά ελαφιού.

Ο «πρωτογονισμός»…
… της τέχνης των σπηλαίων δεν είναι παρά μια σύγχρονη και μάλλον γελοία ιδέα. Η εσωτερική ανάγκη για καλλιτεχνική δημιουργία δεν είναι προνόμιο του σύγχρονου ανθρώπου. Ο παλαιολιθικός πολιτισμός ήταν το ίδιο δυναμικός όσο και ο ρωμαϊκός και αυτό φαίνεται στην τέχνη των σπηλαίων. «Δεν μάθαμε τίποτα εδώ και δώδεκα χιλιάδες χρόνια».