[Δρόμοι]

Θα μάθουμε…
… και φέτος γιατί το νερό στην κατάψυξη παγώνει πιο γρήγορα κι από το χιόνι, γιατί τα πόδια των πιγκουίνων δεν παγώνουν και ποιο ήταν το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ» πριν από 14 δισεκατομμύρια χρόνια. Αυτό που θέλουμε να πούμε με δυο λόγια, είναι πως και τούτες τις χρονιάρες μέρες πλημμυρίσαμε από μπεστ σέλερ εκλαϊκευμένης επιστήμης. Την ίδια ώρα, ο θεσμός της επιστήμης βρίσκεται υπό κατάρρευση(με τέτοια κρίση στα πανεπιστημιακά ιδρύματα, είναι να απορεί κανείς πώς υπάρχουν ακόμη επιστήμονες). Φαίνεται πως οι άνθρωποι θέλουν να ξέρουν – αγοράζουν τα βιβλία- αλλά δεν θέλουν να μαθαίνουν.

Μια εξήγηση…
… είναι πως τα εκλαϊκευμένα τραβάνε επειδή είναι απλά. Ή μάλλον όχι. Μια εξήγηση είναι πως τραβάνε επειδή είναι απλοϊκά, σύμφωνα με τον Μπράιαν Άπλγιαρντ των «Τάιμς του Λονδίνου». Όταν είχε πάρει συνέντευξη από τον Στίβεν Χόκινγκ, λίγο πριν από την έκδοση της «Σύντομης ιστορίας του χρόνου», ο διάσημος φυσικός τον διαβεβαίωνε ότι είχε την πεποίθηση πως πολύ σύντομα θα είχε στα χέρια του τη θεωρία του παντός, που θα εξηγούσε τελεσίδικα και οριστικά ολόκληρη την ιστορία της ύλης. Ο Άπλγιαρντ τότε του είχε εκφράσει τους ενδοιασμούς του: Πώς μπορεί να είναι κάποιος τόσο βέβαιος πως η θεωρία του δεν θα ανατραπεί στο μέλλον; Πολύ σύντομα, η πεποίθηση του Χόκινγκ διαψεύστηκε. Απέχουμε το ίδιο μακριά από μια τελική θεωρία του παντός, όσο απείχαμε πάντα. Στην περίπτωση του Χόκινγκ, αυτή η πεποίθηση συνοδευόταν από ζωηρά αντιθρησκευτικά αισθήματα. Αργότερα, πλάι στα μπεστ σέλερ της εκλαϊκευμένης Φυσικής ήρθαν να πάρουν τη θέση τους παρόμοια βιβλία Βιολογίας. Τώρα ήταν η σειρά του DΝΑ να δώσει όλες τις απαντήσεις. Συνοδεύονταν και αυτά από αντιθρησκευτικά αισθήματα. Ο φιλόσοφος Ντάνιελ Ντένετ έβαζε την καταστροφή του Θεού ως μία από τις προϋποθέσεις για την πρόοδο της επιστήμης. Για τον Ρίτσαρντ Ντόκινς ήταν η μοναδική προϋπόθεση. Το μπεστ σέλερ του «Η αυταπάτη του Θεού» δεν είναι για την επιστήμη, αλλά για την «πίστη» του: τον αθεϊσμό.

Ένας άλλος…
… μεγάλος επιστημονικός συγγραφέας, ο Λιούις Βόλπερτ, επεκτείνει αυτή την αντιπάθεια και στη Φιλοσοφία- «μια επιστήμη που δεν έχει τίποτα να μας πει». Τέτοιες ωμές βεβαιότητες είναι φυσικά παράδοξες, αφού εκείνο που χαρακτηρίζει την καλή επιστήμη είναι ακριβώς η αβεβαιότητα. Όμως, η βεβαιότητα κάνει καλό μάρκετινγκ. Η αβεβαιότητα ποτέ δεν πούλησε βιβλία.

Τα βιβλία…
… της εκλαϊκευμένης επιστήμης, πάντως, δεν είναι μονάχα προπαγάνδα. Υπάρχουν πολλά που λένε ορθά κοφτά τι είναι και τι δεν είναι γνωστό και που ερεθίζουν τη φαντασία του αναγνώστη, όπως κάποτε τα βιβλία του Ιούλιου Βερν. Σε σχέση με τα συνηθισμένα μπεστ σέλερ, μπορούν να στείλουν πολύ περισσότερα παιδιά να σπουδάσουν όση Φυσική και Μαθηματικά έχουν απομείνει σήμερα ανάμεσα στα ερείπια των πανεπιστημιακών σχολών.