Μια πόλη, δυο πατρίδες

ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΗΜΕΡΙ. Συνεχίζει να ψιχαλίζει. Προχωρώ στην οδό Οosteinde. Στρίβω δεξιά. Μπαίνω στο «Απαγορευμένο Φρούτο» (De Verboden Vrucht): γνωστή μπιραρία της κωμόπολης. Στον εξωτερικό τοίχο ο Αδάμ σερβίρει ένα ποτήρι μπίρας στην Εύα. Και οι δυο ολόγυμνοι, ανέμελοι, κάτω από την βροχή. Κάθομαι στο τραπέζι. Έρχεται η σερβιτόρα: «τι μπίρα προτιμάτε κύριε;». Θέλω πρώτα να ικανοποιήσω την περιέργειά μου. «Συγγνώμη, μαντάμ, βρίσκομαι στην Ολλανδία ή στο Βέλγιο;». Η σερβιτόρα χαμογελά. «Το σύνορο περνά πάνω από το τραπέζι σας κύριε»- και μου δείχνει την λευκή γραμμή. Καταλαβαίνω τότε ότι κάθομαι στην Ολλανδία. Η σερβιτόρα παίρνει την παραγγελία, δυο μέτρα πιο πέρα: στο… Βέλγιο. «Μια μαύρη μπίρα, παρακαλώ»…

Η σκηνή εξελίσσεται στο Βaarle-Ηertog/Νassau. Μια κωμόπολη, στα σύνορα Ολλανδίας-Βελγίου. Τον Μεσαίωνα η περιοχή μοιράστηκε ανάμεσα σε έναν δούκα και έναν βαρόνο. Πολλά από τα κτήματα του δούκα βρίσκονταν περικυκλωμένα από κτήματα του βαρόνου και το αντίστροφο. Όταν ήρθε η σειρά του κράτους-έθνους να χαράξει τα σύνορα, ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ολλανδία, η κατάσταση ήταν τόσο μπερδεμένη που οι ειδικοί σήκωσαν τα χέρια ψηλά. Έτσι το Βaarle έγινε ένα μοναδικό «μνημείο» στον κόσμο.

«Μοιρασμένο» ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ολλανδία, με οκτώ χιλιάδες μόνιμους κατοίκους(έξι χιλιάδες Ολλανδοί, δύο χιλιάδες Βέλγοι), τα πάντα εδώ είναι διπλά. Δύο δημαρχεία(το βελγικό Βaarle-Ηertog, το ολλανδικό Βaarle-Νassau), δύο εκκλησίες, δύο αστυνομίες. Οι δρόμοι, τα μαγαζιά, οι μπιραρίες είναι κοινά. Το Βaarle ανήκει πάνω από όλα στους κατοίκους του. Και σε αυτό το απίστευτο παιχνίδι με τα σύνορα. Τα οποία έχουν χαραχτεί με τέτοιο τρόπο, που Του μοιάζουν με ορνιθοσκαλίσματα μωρού πάνω σε λευκό χαρτί.

Διακοσμητικές λωρίδες
Το λεωφορείο της γραμμής ΤurnhoutΒaarle σε αφήνει ακριβώς στο κέντρο της κωμόπολης. Επειδή κάτι λίγα είχα διαβάσει γι΄ αυτό το παράξενο μέρος, με το που κατεβαίνω αρχίζω και ψάχνω τα σύνορα. Δεν μπορώ να τα εντοπίσω. Ζητώ τη βοήθεια μιας κοπέλας, που τυχαίνει να περνά εκείνη την ώρα. Είναι Βελγίδα, την λένε Κathlin.

Της λέω ότι ψάχνω τα σύνορα. Μου δείχνει με το χέρι κάτι λευκά σταυρουδάκια στο πεζοδρόμιο, τα οποία μοιάζουν με διακοσμητικές λωρίδες. Είναι τα σύνορα. Από τη μια μεριά γράφει ΝL(Ολλανδία) και από την άλλη Β(Βέλγιο). Η Κathlin πάει να ψωνίσει στην Ολλανδία: στο μαγαζί δίπλα στο σπίτι της. Τα φαγητά είναι πιο φθηνά εκεί.

Περπατάω και κάνω τα μάτια μου τέσσερα, για να εντοπίσω τις λωρίδες με τα λευκά σταυρουδάκια. Βρίσκονται παντού. Διασχίζουν οριζόντια και κάθετα σπίτια, μαγαζιά, βιβλιοπωλεία. Στο μινιμάρκετ «Ζeeman», αγοράζω ένα τετράδιο στο Βέλγιο. Το πληρώνω στο ταμείο, που βρίσκεται στην Ολλανδία. Ρωτάω την ταμία σε ποιο κράτος ανήκει το σούπερ μάρκετ. Στο Βέλγιο, απαντάει, γιατί εκεί βρίσκεται η κεντρική είσοδος. Το πού «ανήκει» ένα κτίριο εξαρτάται από το πού βρίσκεται η κεντρική του είσοδος.

Τώρα, με την Ε.Ε. και το ευρώ τα πράγματα έχουν αμβλυνθεί κάπως. Τα προηγούμενα χρόνια, όμως, υπήρχαν αμέτρητες ανωμαλίες. Ας αναφέρω μια. Υπήρχαν(και υπάρχουν ακόμα) περιπτώσεις που ένα σπίτι, επειδή έβρισκε πιο βολικό να πληρώσει φόρους στο Βέλγιο, έπαιρνε την πόρτα που βρισκόταν στην Ολλανδία και την μετέφερε λίγα μέτρα πιο πέρα: στο Βέλγιο. Ή και το αντίστροφο.

Γέννησε στο… καθιστικό
Περπατώ στην οδό Loveren. Βρίσκω το σπίτι που ψάχνω. Εδώ το σύνορο περνά ακριβώς στη μέση της πόρτας. Βλέπω το όνομα στο κουδούνι: Μatthyssen Simons. Στο πάνω μέρος της πόρτας, αριστερά, εντοπίζω μια μικρή βελγική σημαία: άρα το σπίτι ανήκει στο Βέλγιο. Πώς γίνεται όμως, αφού το σύνορο μοιράζει το σπίτι ακριβώς στη μέση; Και ακούω την εξής ιστορία. Επειδή οι σπιτονοικοκυραίοι ήθελαν τα παιδιά τους να γίνουν Βέλγοι και εφόσον οι άνθρωποι εδώ συνήθως γεννούν στα σπίτια τους- έρχεται ο γιατρός και η μαία στο σπίτι σουτην ημέρα της γέννας μετέφεραν το κρεβάτι από το υπνοδωμάτιο, που βρισκόταν στην Ολλανδία, στο καθιστικό, που βρισκόταν στο Βέλγιο. Ζωή να ΄χουν οι άνθρωποι…