Συναγερμός για το δηλητήριο

Τρόμο προκαλεί στη Βρετανία το ραδιενεργό πολώνιο-210 από το οποίο
δηλητηριάστηκε ο πρώην πράκτορας των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών Αλεξάντρ
Λιτβινένκο.

Τα σενάρια. Οι οικείοι του Λιτβινένκο κατηγορούν τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν για τον θάνατό του, όμως ο φιλοκυβερνητικός Τύπος στη Μόσχα ρίχνει ευθύνες στον Μπορίς Μπερεζόφσκι

Πώς βρέθηκε το πολώνιο στη Βρετανία; Μήπως κινδυνεύουν και άλλοι άνθρωποι από
αυτό; Η βρετανική Υπηρεσία Προστασίας της Υγείας χαρακτήρισε «γεγονός που δεν
έχει προηγούμενο» τη δηλητηρίαση από αυτό το σπάνιο ραδιενεργό στοιχείο που
συνήθως παράγεται σε πυρηνικό αντιδραστήρα ή σε επιταχυντή σωματιδίων.

Οι υγειονομικές αρχές άρχισαν χθες να εξετάζουν εκατοντάδες ανθρώπους για ίχνη
δηλητηρίασης, προσπαθώντας να εντοπίσουν όλους όσοι ήρθαν σε επαφή με τον
Λιτβινένκο την 1η Νοεμβρίου, την ημέρα δηλαδή που πιστεύεται ότι
δηλητηριάστηκε και αρρώστησε. Ίχνη ραδιενέργειας βρέθηκαν στο σπίτι του πρώην
πράκτορα, στο Βόρειο Λονδίνο, στο σούσι-μπαρ «Itsu», στο οποίο είχε συναντήσει
την 1η Νοεμβρίου μια επαφή του, και στο «Πάιν Μπαρ» του ξενοδοχείου
«Millennium», το οποίο είχε επισκεφθεί νωρίτερα την ίδια μέρα. Η Υπηρεσία
Προστασίας της Υγείας ανακοίνωσε πως 300 άνθρωποι που επισκέφθηκαν τα μέρη
αυτά ήρθαν σε επαφή με τις αρχές και ορισμένα εξ αυτών θα κάνουν και τεστ για
ραδιενέργεια. Ωστόσο ο κίνδυνος είναι μάλλον μικρός, επειδή το πολώνιο-210
μπορεί να μολύνει κάποιον μόνον αν αυτός το καταπιεί, το εισπνεύσει ή περάσει
στον οργανισμό του μέσω κάποιας πληγής. Πάντως το σούσι-μπαρ «Itsu»
απολυμαίνεται ενώ η μολυσμένη από ραδιενέργεια σορός του Λιτβινένκο παραδόθηκε
στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία. Οι ιατροδικαστές περιμένουν να διαπιστωθεί αν
είναι ασφαλές να προχωρήσουν σε νεκροτομή.

Λαθρεμπόριο

Πώς όμως έφτασε το πολώνιο-210 στη Βρετανία; Οι αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο
να έχει κλαπεί από ρωσικούς πυρηνικούς σταθμούς. Το λαθρεμπόριο ραδιενεργών
υλικών ανθεί στη Ρωσία. Σύμφωνα με ερευνητές του αμερικανικού Πανεπιστημίου
του Στάνφορντ, τους οποίους επικαλείται ο βρετανικός «Ομπζέρβερ», περίπου 40
κιλά ουρανίου και πλουτωνίου, που είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν σε όπλα,
εκλάπησαν από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της πρώην Σοβιετικής Ένωσης ανάμεσα
στο 1991 και το 2002. Μολονότι η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ)
δεν έχει επιβεβαιώσει ότι έχει διακινηθεί λαθραία και πολώνιο, υπάρχουν
αρκετές ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για κλοπή του στοιχείου αυτού. Το 1993, το
δελτίο «Bulletin of Atomic Scientists» ανέφερε ότι 10 κιλά πολωνίου
εξαφανίσθηκαν από το Σάροφ, τη ρωσική εκδοχή του αμερικανικού εργαστηρίου
πυρηνικών ερευνών του Λος Άλαμος, στο οποίο παράγεται το σπάνιο ραδιενεργό
υλικό. Σε όλο τον κόσμο έχουν καταγραφεί τα τέσσερα τελευταία χρόνια πάνω από
300 υποθέσεις ατόμων που συνελήφθησαν επειδή εμπορεύονταν λαθραία ραδιενεργό
υλικό. Το 2005 καταγράφηκαν 103 ανεπιβεβαίωτα επεισόδια λαθρεμπορίου και άλλων
παράνομων δραστηριοτήτων με πυρηνικά και ραδιενεργά υλικά, σε πολλά από τα
οποία εμπλεκόταν η Ρωσία.

Σε μια περίπτωση, στη Δυτική Γεωργία, μια ομάδα ξυλοκόπων βρήκε σε
απομακρυσμένο δάσος δύο κάψουλες οι οποίες εξέπεμπαν θερμότητα. Τις
χρησιμοποίησαν για να ζεσταθούν στη διάρκεια της νύκτας, αλλά σύντομα
αρρώστησαν από ραδιενέργεια. Οι κάψουλες αποδείχθηκε πως ήταν ο εξαιρετικά
ραδιενεργός πυρήνας από στρόντιο 90 μιας πυρηνικής γεννήτριας ενός – από
καιρού εγκαταλελειμμένου – ραδιοφάρου αεροπλάνων.

ΠΥΚΝΩΝΕΙ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ

Εικάζουν ότι μπορεί και να αυτοκτόνησε!

Το ραδιενεργό στοιχείο πολώνιο-210

Η ΑΝΤΙΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΗ υπηρεσία της Σκότλαντ Γιάρντ δεν έχει μέχρι στιγμής
αποκλείσει καμιά υπόθεση για τον θάνατο του Λιτβινένκο και χθες μιλούσε για
«ύποπτο» θάνατο και όχι για φόνο. Και το μυστήριο πυκνώνει ακόμη περισσότερο,
τροφοδοτούμενο από αδιάκοπες φήμες και θεωρίες συνωμοσίας. Οι οικείοι του
Λιτβινένκο κατηγορούν τον πρόεδρο Πούτιν και τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες,
όπως άλλωστε είχε κάνει και ο ίδιος ο πρώην κατάσκοπος πριν από τον θάνατό
του. Αλλά ένας φίλος του νεκρού, ο Αντρέι Νεκράσοφ, είπε χθες ότι αμφιβάλλει
πως η διαταγή για τον φόνο του Λιτβινένκο ήρθε από τον Πούτιν και πιστεύει πως
είναι πιθανότερο να πρόκειται για δουλειά ανεξέλεγκτων στοιχείων των ρωσικών
υπηρεσιών ασφαλείας.

Ο Μπορίς Μπερεζόφσκι

Στη Μόσχα, ο φιλοκυβερνητικός Τύπος πρόβαλε μια άλλη εξήγηση, ισχυριζόμενος
πως η δηλητηρίαση του Λιτβινένκο μπορεί να ενορχηστρώθηκε από τον Μπορίς
Μπερεζόφσκι για να δυσφημήσει τις ρωσικές αρχές. «Μοιάζει πολύ παράξενο το
γεγονός ότι η επιστολή του Λιτβινένκο που κατηγορούσε τον πρόεδρο Πούτιν για
φόνο δημοσιοποιήθηκε ενώ ο Πούτιν πρόκειται να συμμετάσχει σε σύνοδο κορυφής
της Ε.Ε. στο Ελσίνκι», δήλωσε πηγή του Κρεμλίνου στους «Σάντεϊ Τάιμς». «Δεν
πιστεύω στις συμπτώσεις. Αν ρωτήσει κανείς ποιος έχει τα περισσότερα να
κερδίσει απ’ όλο αυτό, η απάντηση μπορεί να είναι μόνον ο Μπερεζόφσκι, ένας
άνθρωπος που, όπως ο ίδιος παραδέχεται, διεξάγει εκστρατεία για να δυσφημήσει
τον Πούτιν και το Κρεμλίνο». Ο εξόριστος Ρώσος μεγιστάνας, ο οποίος γνώριζε
καλά τον Λιτβινένκο και τον υποστήριζε οικονομικά, αρνήθηκε να σχολιάσει την
κατηγορία, αλλά φίλοι του χαρακτήρισαν «παράλογη» τη σύνδεσή του με τον θάνατο
του Λιτβινένκο.

Στα σενάρια «παίζει» ακόμη και η εκδοχή ότι ο πρώην κατάσκοπος
αυτοδηλητηριάστηκε καταπίνοντας πολώνιο-210 για να δυσφημήσει τον Πούτιν.
Ακόμη ο συνεργάτης του Πούτιν Σεργκέι Γιαστρεζέμπσκι υποστήριξε πως ο φόνος
εντάσσεται σε οργανωμένο σχέδιο για τη δυσφήμηση του ρωσικού κράτους και της
ηγεσίας του. Ρώσοι εμιγκρέδες στο Λονδίνο είπαν πως μπορεί να πρόκειται για
απόπειρα υπονόμευσης του Πούτιν από αξιωματούχους των υπηρεσιών ασφαλείας και
του στρατού, που πιστεύουν ότι ο Πούτιν είναι επικίνδυνος επειδή η Ρωσία χάνει
τον έλεγχο περιοχών όπως ο Καύκασος.

Η βρετανική κυβέρνηση αποφεύγει να επικρίνει το Κρεμλίνο ή να αφήσει να
εννοηθεί πως υπήρξε ανάμειξη των ρωσικών αρχών στον θάνατο του Λιτβινένκο.
Χθες πάντως ο υπουργός Βόρειας Ιρλανδίας Πίτερ Χέιν κατηγόρησε τον Πούτιν ότι
είναι πρόεδρος μιας χώρας στην οποία συμβαίνουν «τεράστιες επιθέσεις εναντίον
της ατομικής ελευθερίας και της δημοκρατίας» και πως η προεδρική θητεία του
«σκιάζεται» από επεισόδια όπως «ο σκοτεινός φόνος μιας σημαντικής Ρωσίδας
δημοσιογράφου» – της Άννας Πολιτκόφσκαγια. Σε κάθε περίπτωση, οι βρετανικές
αρχές είναι πεπεισμένες πως η δηλητηρίαση του Λιτβινένκο δεν ήταν έργο
ερασιτέχνη: η χρήση πολωνίου-210 σημαίνει πως αυτός που το χρησιμοποίησε είχε
πρόσβαση σε πυρηνικό αντιδραστήρα ή σε επιταχυντή σωματιδίων.