ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Προϊστορία των συνοικιών

Στη γωνία της πλατείας Συντάγματος και Φιλελλήνων, εκεί που ήταν ένα ΚΕΠ,
έγινε αίθουσα εκθέσεων της Βουλής. Με τζάμια γύρω, σαν μαγαζί, τόσο προσιτό,
αλλά μάλλον άδειο. Η τωρινή έκθεση είναι φωτογραφίες προσφύγων του ’22 και της
εγκατάστασής τους στην Ελλάδα. Αναζητώ τη μικρή ιστορία των δικών μου μέσα στη
μεγάλη ιστορία, ψάχνω τα οικεία πρόσωπά τους μπροστά στα καράβια ή στα
οικόπεδα του Ποδονίφτη, που έγιναν η Νέα Ιωνία, στα δρομάκια, στα σχολεία, στα
υφαντήρια, στις πλατείες. Άλλα μαύρα μάτια συναντώ -μαύρα είναι όλα τα μάτια
στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες -τους μοιάζουν, ιστορίες παράλληλες. Γυαλίζει το
τζάμι, με δυσκολία ξεχωρίζω λεπτομέρειες. Ξεχασμένα τοπία, παραγκογειτονιές
που μέσα σε μια νύχτα εξαφανίστηκαν, θα τις ξεχνούσαμε αν δεν υπήρχε εκείνη η
ταινία με τον Αλεξανδράκη ή φωτογραφίες σαν αυτές. Να και οι επιτροπές
στέγασης, με τους επισήμους -κοστουμαρισμένοι, συνήλθαν λίγο, μαζεύτηκαν να
βρουν οικόπεδα, διάλεξαν εκτάσεις δυτικά, νότια, ρυμοτόμησαν ξεχερσωμένες
ερήμους. Δύσκολα αναγνωρίζεις τα σημερινά μέρη στις εικόνες αυτές. Να τα
σχέδια για τη Νέα Ιωνία, τη Νέα Φιλαδέλφεια, τη Νέα Σμύρνη: είχαν ρυμοτομία,
φιλοδοξίες να είναι πόλεις-πρότυπα -η Νέα Σμύρνη ειδικά, σχεδιασμένη από τους
«αστούς πρόσφυγες». Στην Καισαριανή σπιτάκια μικρά, στην Κοκκινιά παράγκες από
χαρτόνι, από τσίγκο, από αμίαντο. Καλό υλικό ο αμίαντος, γερό, φθηνό… πού να
ξέρουν τότε ότι ήταν και καρκινογόνο; Αυτό το πιτσιρίκι θα μπορούσε να είναι ο
πατέρας μου, αυτή η σοβαρή γυναίκα, η γιαγιά μου. Δεν τους βρήκα στις
φωτογραφίες, βρήκα όμως την πόλη μας, τις γειτονιές της Αθήνας που ακόμα
προσπαθώ να καταλάβω, σαν να μου παρέδωσαν το κλειδί τους μέσα από τις εικόνες
των αναγκών που τις ίδρυσαν. Μπορεί τώρα να τις δω με άλλα μάτια.