ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ώς πού θα πάει αυτό;

Σήμερα, οι καταλήψεις πανεπιστημιακών σχολών μοιάζουν να κοπάζουν. Αύριο,
μπορεί να αναβιώσουν. Από ό,τι καταλαβαίνω, οι αποφάσεις για κατάληψη κάθε
άλλο παρά ομόφωνες ήταν. Δεν κρίνω τη σοφία των αποφάσεων αυτών. Αυτό το
κρίνουν οι φοιτητές μόνοι τους. Εκείνο που με απασχολεί είναι εάν υπάρχει
οποιοδήποτε αντικίνητρο που να εγγυάται ότι αποφάσεις που
παραλύουν το Πανεπιστήμιο δεν παίρνονται ελαφρά τη καρδία και δεν υφαρπάζονται
από μειοψηφίες.

Χωρίς τέτοια αντικίνητρα πηγαίνουμε κατ’ ευθείαν προς την κατάρρευση της
εκπαιδευτικής διαδικασίας. Χθες, οι καταλήψεις έγιναν για κάποιους λόγους
εύλογους ή μη (αυτό είναι θέμα άλλης συζήτησης). Αν συνεχίσουμε έτσι, αύριο,
θα γίνονται γιατί σε κάποιους δεν άρεσε το χρώμα του χαρτιού της τουαλέτας ή
(ακόμη χειρότερα) γιατί μερικοί καθηγητές «έκοψαν» λίγους περισσότερους από
ό,τι – κατά τη γνώμη ορισμένων – έπρεπε. Αυτό σημαίνει διάλυση του
Πανεπιστημίου.

Το δημόσιο Πανεπιστήμιο ούτε μπορεί ούτε θέλει να προστατεύσει τον εαυτό του
ενάντια στη θέληση των φοιτητών του. Μπορεί να το κάνει μόνο
μέσα από τη θέλησή τους. Για να το πετύχει χρειάζεται μηχανισμούς κινήτρων
που να θέτουν τους πάντες ενώπιον των ευθυνών τους.

Στην περίπτωση παρατεταμένων καταλήψεων ο μηχανισμός αυτός είναι προφανής. Οι
Σύγκλητοι των Πανεπιστημίων οφείλουν να κάνουν αυτό που και οι ίδιες ξέρουν
ότι πρέπει να κάνουν: να βγάζουν – εγκαίρως – μια ανακοίνωση που να
λέει ότι εάν δεν συμπληρωθούν τουλάχιστον δέκα πλήρεις εβδομάδες μαθημάτων
οι εξετάσεις του εξαμήνου δεν θα γίνουν. Οι ανακοινώσεις αυτές δεν
χρειάζεται να παίρνουν θέση υπέρ ή κατά των καταλήψεων, απλώς να δηλώνουν το
αυτονόητο. Με δεδομένη τη δήλωση αυτή, οι πάντες θα μπορούν να σταθμίσουν τα
πράγματα και να κανονίσουν την πορεία τους αναλόγως.

Μια τέτοια απόφαση των πανεπιστημιακών αρχών μοιάζει σκληρή για τους φοιτητές
που δεν ψήφισαν υπέρ των καταλήψεων. Δεν είναι. Είναι ο μόνος τρόπος να
εκδηλωθεί η πραγματική βούληση του φοιτητικού σώματος. Εάν οι φοιτητές που
θέλουν να παρακολουθούν τα μαθήματά τους και να πηγαίνουν καλά στις εξετάσεις
τους είναι (όπως πιστεύω) η πλειοψηφία, τότε αυτός είναι ο μόνος τρόπος να
κινητοποιηθούν για να υπερασπίσουν τα δικά τους δικαιώματα. Εάν πάλι η
πλειοψηφία, με πλήρη επίγνωση του κόστους που αναλαμβάνει, εξακολουθεί
να επιμένει στις καταλήψεις, τότε θα έχει ένα δικαίωμα παραπάνω να απαιτήσει
να αντιμετωπισθούν οι απόψεις της με σεβασμό.

Τα τεχνικά προβλήματα που ενδεχομένως δημιουργούνται (π.χ. οι αίθουσες να μη
χωρούν τον κόσμο που θα μαζευτεί) οι δημοκρατίες τα λύνουν εδώ και
εκατονταετίες: τη μια μέρα γίνεται συνέλευση όπου εκτίθενται οι
αντιπαρατιθέμενες προτάσεις, την επόμενη στήνεται κάλπη που μένει
ανοιχτή όλη την ημέρα.

Εκείνο που πρέπει να σταματήσει είναι η επίδειξη «τζάμπα»
μαχητικότητας. Δεν μπορεί οι σχολές να μανταλώνονται για μήνες και οι
εξετάσεις να γίνονται σα να μη συνέβη τίποτε. Δεν μπορεί εμείς οι
διδάσκοντες να κηρύσσουμε απεργία και να απαιτούμε να πληρωνόμαστε
κανονικά. Για ανθρώπους της γενιάς μου η ιδέα ότι υπάρχουν αγώνες χωρίς
κόστος αποτελεί οξύμωρο. Υπήρχαν εποχές όπου η συμμετοχή στο φοιτητικό κίνημα
σήμαινε ότι έβαζες σε κίνδυνο τη σωματική σου ακεραιότητα ή την προσωπική σου
ελευθερία. Το ήξερες, το στάθμιζες και αποφάσιζες. Σήμερα είμαστε στο άλλο
άκρο.

Η απουσία κάθε έννοιας «κόστους» που καλλιεργείται είναι η χειρότερη υπηρεσία
που προσφέρουμε στους φοιτητές μας, είναι αυταπάτη. Ας είμαστε ειλικρινείς.
Για αρκετούς (ευτυχώς όχι όλους) από τους μαχητικότερους φοιτητές μας η
παράλυση των Πανεπιστημίων δεν αποτελεί κόστος. Δεν έρχονται στο Πανεπιστήμιο
ούτως ή άλλως. Το ότι εμποδίζουν συναδέλφους τους να παρακολουθούν, δεν τους
αφορά. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι οι εξετάσεις. Άκουσα τις προάλλες
έναν εκπρόσωπο των φοιτητών να λέει ότι οι αντίπαλοι των καταλήψεων ψηφίζουν
ενάντια σε αυτές επειδή έχουν «τρομοκρατηθεί» από την πιθανότητα απώλειας του
εξαμήνου. Δεν κατάλαβα. Από πού και ώς πού το να θέλει κάποιος να παρακολουθεί
τα μαθήματά του και να παίρνει καλούς βαθμούς είναι τόσο μεγάλο αμάρτημα που
χρειάζεται να συρθεί έντρομος στο να το διαπράξει; Υπέθετα ότι γι’ αυτόν το
λόγο πάει ο κόσμος στο Πανεπιστήμιο. Ένα Πανεπιστήμιο που τιμωρεί την
επιμέλεια και θεωρεί αρετή την τεμπελιά δεν μπορεί να λειτουργήσει.

Τούτα είναι αυταρχισμός θα πει κάποιος νεαρός μας φίλος. Πάλι δεν κατάλαβα. Το
ότι δεν γίνεται να εξετασθείς σε μαθήματα που δεν διδάχθηκες είναι
αυταρχισμός; Εδώ μπερδεύουμε την ελευθερία με την ασυδοσία. Δεν είναι
αυταρχισμός οτιδήποτε σε βγάζει από τη βολή σου. Αύριο θα χρειασθεί να ξυπνάς
το πρωί λίγο νωρίτερα από όσο έχεις συνηθίσει για να πας στη δουλειά σου. Αυτό
δεν είναι αυταρχισμός. Είναι η ζωή. Καμιά κοινωνία, οποιασδήποτε περιγραφής,
δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτοπειθαρχία. Γιατί χρειάζεται να λέμε τα
αυτονόητα;

Εν πάση περιπτώσει, ένας φοιτητής μπορεί, κάπως, να δικαιολογείται να ζητάει
να εξετασθεί σε μαθήματα που δεν διδάχθηκε. Οι διδάσκοντες στα Πανεπιστήμια
όμως δεν δικαιολογούμαστε να το δεχθούμε. Εάν δεχθούμε να γίνονται εξετάσεις
σε μαθήματα που δεν έχουμε διδάξει αναιρούμε τον λόγο της ύπαρξής μας. Είναι
σα να δεχόμαστε ότι η διδασκαλία δεν έχει σημασία και η παρουσία μας στο
Πανεπιστήμιο είναι διακοσμητική. Είμαστε διατεθειμένοι να παραδεχθούμε ότι η
δουλειά μας αξίζει τόσο λίγο;

Ο Χρυσάφης Ιορδάνογλου διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου