Ένας Έλληνας στην άβυσσο του Ειρηνικού

Ο Τάσος Τσελεπίδης κατάλαβε ότι το βαθυσκάφος στο οποίο είχε στριμωχθεί
έφθασε στα 500 μέτρα βάθος. Υπολόγισε ότι ήθελε περισσότερο απο μιάμιση ώρα
για να σπάσει το ρεκόρ του και να βρεθεί στην άβυσσο του Ειρηνικού, στα 4.120
μέτρα.

To βαθυσκάφος Alvin, που ανήκει στο αμερικανικό Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας
Woodshole, είναι συνηθισμένο σε τέτοια βάθη. Ακόμη κι αν η ηλικία του ξεπερνά
τα 30 χρόνια, οι μετασκευές που υφίσταται τού επιτρέπουν να πραγματοποιεί τις
πιο ριψοκίνδυνες εξερευνήσεις στα βάθη των ωκεανών. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο,
ότι πριν από μερικά χρόνια φώτισε με τους πανίσχυρους προβολείς του το ναυάγιο
του Τιτανικού.

Στο Alvin βρέθηκε τον περασμένο Αύγουστο και ο Τάσος Τσελεπίδης. Καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Πειραιά και διευθυντής Ερευνών στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων
Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), είχε λάβει μια πρόσκληση από τον παλιό του καθηγητή Κεν
Σμιθ, από το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Scrips της Καλιφόρνιας, να συμμετάσχει
σε αποστολή στα ανοικτά του Λος Άντζελες.

«Διακόσια χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Λος Άντζελες υπάρχει μια κοιλάδα που
φθάνει σε βάθος 4.120 μέτρων και αποτελεί παρθένο οικοσύστημα», ενημέρωσε ο
Σμιθ τον Τ. Τσελέπιδη και τους άλλους επιστήμονες την ώρα που όλοι είχαν
επιβιβαστεί στο μεγάλο σκάφος Atlantis ΙΙ για να φθάσουν στον προορισμό τους.

Η προετοιμασία. Ο κ. Τσελεπίδης, μαζί με ένα συνάδελφό του ωκεανογράφο
από το Πανεπιστήμιο της Χαβάης και τον χειριστή του βαθυσκάφους, μπήκαν στο
Alvin. Ο γερανός το σήκωσε από την πλατφόρμα του Atlantis και το άφησε στην
επιφάνεια της θάλασσας. «Ήμασταν προετοιμασμένοι για ένα ταξίδι 2 ωρών μέχρι
να φθάσουμε στον πυθμένα», λέει ο Έλληνας επιστήμονας στα «ΝΕΑ». «Θα
καταδυόμασταν με ταχύτητα περίπου 30 μέτρων το λεπτό και είχαμε ντυθεί καλά με
μάλλινα και βαμβακερά ρούχα. Η θερμοκρασία που θα επικρατούσε στον βυθό θα
ήταν 4 με 5 βαθμούς Κελσίου. Δεν έπρεπε να φοράμε τίποτα συνθετικό πάνω μας
γιατί υπήρχε κίνδυνος ανάφλεξης των ηλεκτρονικών συστημάτων του σκάφους».

Ασφάλεια. Καθώς το βαθυσκάφος καταδυόταν, το σκοτάδι άρχισε να γίνεται
ολοένα και πυκνότερο. «Είχαμε κλειστούς τους προβολείς για να κάνουμε
εξοικονόμηση ενέργειας». Το Alvin βυθιζόταν μόνο με το βάρος του εξοπλισμού
που κουβαλούσε. Ο θάλαμός του δεν ήταν και ό,τι καλύτερο από πλευράς άνεσης.
Ήταν όμως ασφαλές. Φτιαγμένο από τιτάνιο, μπορεί να αντέχει σε πίεση 451
ατμοσφαιρών. Σε βάθος δηλαδή 4.500 μέτρων. Ό,τι κι αν πήγαινε στραβά, διέθετε
πολλαπλά συστήματα ασφαλείας. «Στη χειρότερη των περιπτώσεων, εφόσον
βρισκόμασταν ακινητοποιημένοι στον πυθμένα από μια απρόβλεπτη βλάβη, θα
μπορούσαμε με ένα μοχλό να απομονώσουμε τον σφαιρικό θάλαμο διακυβέρνησης και
να αναδυθούμε στην επιφάνεια, αφήνοντας το υπόλοιπο σκάφος στον βυθό».

Πυγολαμπίδες… Οι τρεις άντρες είχαν μαζί τους ο καθένας δύο
σάντουιτς, ένα χυμό πορτοκάλι και μια σοκολάτα. Ήταν το γεύμα τους για τις 9
ώρες που θα διαρκούσε συνολικά η περιήγησή τους στον βυθό του ωκεανού. Τις 5
από αυτές θα τις περνούσαν στον πυθμένα συλλέγοντας δείγματα. Καθώς το σκάφος
βυθιζόταν, οι δύο επιστήμονες πέρασαν μέσα από ένα άπλετο μπλε φως, που
δημιουργούσαν διάφοροι μικροοργανισμοί… μιμούμενοι τις πυγολαμπίδες.

ΣΤΗΝ ΠΥΛΟ

Το πιο βαθύ σημείο της Μεσογείου

Ο Τάσος Τσελεπίδης έχει συμμετάσχει σε δεκάδες επιστημονικές εξερευνήσεις
στις ελληνικές θάλασσες και όπως λέει στα «ΝΕΑ», το πιο βαθύ σημείο της
Μεσογείου (5.200 μ.) βρίσκεται 35 χλμ. Νοτιοδυτικά της Πύλου. Όμως και στα
Νότια της Ρόδου, εκεί όπου βρίσκεται η θάλασσα της Λεβαντίνης, το βάθος φθάνει
στα 4.400 μέτρα. Γενικότερα οι Έλληνες επιστήμονες εκτιμούν ότι το 70% του
πυθμένα της ελληνικής θάλασσας βρίσκεται σε βάθος μεγαλύτερο από 200 μέτρα.

Αφθονία ζωής στο απόλυτο σκοτάδι

Η επιστημονική αποστολή που οργάνωσε το κορυφαίο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο της
Αμερικής, Scrips, είχε ως σκοπό τη συλλογή δειγμάτων από τον Ειρηνικό Ωκεανό
για να διαπιστωθεί σε τι βαθμό έχει διαφοροποιηθεί ο πυθμένας εξαιτίας των
παγκόσμιων κλιματικών αλλαγών. Έλαβαν δείγματα από τα ιζήματα του πυθμένα για
να τα εξετάσουν και διαπίστωσαν ότι σε βάθος 4.120 μέτρων υπήρχε αφθονία ζωής.
Οι προβολείς του βαθυσκάφους Alvin φώτισαν πληθυσμούς από μεγάλα καβούρια που
ζουν στο απόλυτο σκοτάδι, σπόγγους με περίτεχνα σχήματα, αχινούς και δεκάποδα.
Αυτή η αφθονία της βιοποικιλότητας δεν έχει εντοπιστεί ακόμα στις πολύ βαθιές
περιοχές των ελληνικών θαλασσών. Ίσως και να μην υπάρχει.