Δύσκολοι καιροί για – αριστερούς – πρίγκιπες

Με τη συνέπεια και την τάση προς την αρτιότητα που τη χαρακτηρίζει, η «Άγρα»
εμπλουτίζει τώρα και στα ελληνικά (σε μετάφραση Κώστα Ράπτη) το οπλοστάσιο της
αριστερής σκέψης με την έκδοση της New Left Review, μιας επιθεώρησης
παγκοσμίως γνωστής στους κύκλους της σκεπτόμενης Αριστεράς. Η «NLR» εκδίδεται
κάθε δύο μήνες στο Λονδίνο και η «Άγρα» επέλεξε να κάνει μια εκτενή επιλογή
των άρθρων και να κυκλοφορεί έναν τόμο (ο πρώτος με 325 σελίδες) σε ετήσια
βάση.

Ο Ταρίκ Αλί, προλογίζοντας την ελληνική έκδοση, περιγράφει την περιπέτεια της
«NLR» από το 1960 ώς τις μέρες μας, που δεν είναι τίποτα άλλο, για τον
προσεκτικό αναγνώστη, παρά η περιπέτεια της αριστερής σκέψης και των αριστερών
διανοουμένων, όπου γης. (Διαβάστε συναφώς την άποψη του Γερμανού φιλοσόφου
Ούρλιχ Μπεκ για τις «τέσσερις Αριστερές», που μετέφερε ο Μιχάλης Μητσός στα
«ΝΕΑ» της περασμένης Πέμπτης). Η περιπέτεια, λοιπόν, στην αριστερή λωρίδα του
δρόμου της Σκέψης συνεχίζεται και θα συνεχίζεται. Και για όσους την
ακολουθούν, η «NLR» έχει πολλά να δώσει. Σημειώνω λίγους τίτλους άρθρων:
«Πολιτική της ουτοπίας», «Εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», «Όπλα και
δικαιώματα – ο Ρωλς, ο Χάμπερμας και ο Μπόμπιο σε μια εποχή πολέμου»,
«Ευρωπαϊκές αναταράξεις», «Νέα έκρηξη ή νέα φούσκα; – Η τροχιά της
αμερικανικής οικονομίας», «Ο πλανήτης των παραγκουπόλεων», «Μεταμορφισμός στην
Τουρκία;». Έλλειψη μπορεί να θεωρηθεί η μη αναγραφή της ιδιότητας των
αρθρογράφων. Του χρόνου, με το καλό.

Αυτοκτονίες

Τύπωσε αισίως το εκατοστό τεύχος του το πολύ καλό περιοδικό «Αρχαιολογία
και Τέχνες» έχοντας διανύσει 25 χρόνια γόνιμης παρουσίας και προσφοράς. Σ’
αυτό το τεύχος κλείνει ο αφιερωματικός κύκλος για τους αυτόχειρες και την
αυτοχειρία από την αρχαιότητα ώς τις μέρες μας, με τη δημοσίευση θεμάτων για
τους αυτόχειρες στη νεώτερη Ελλάδα. Η Λίζυ Τσιριμώκου σημειώνει ότι στη
νεώτερη λογοτεχνική μας παράδοση το θέμα της αυτοκτονίας επανεισάγεται
εμβληματικά με τους μείζονες λυρικούς, τον Κάλβο και τον Σολωμό. Εξαιρετικό το
κείμενο της Τσιριμώκου, ιχνηλατεί ακολούθως τις υπόγειες και ενίοτε μυστικές
διαδρομές που συνδέουν μεταξύ τους τις «Συνέπειες της παλαιάς ιστορίας» του
Βιζυηνού (1884), τον «Αυτοκτόνο» του Παπαδιαμάντη (1891) και τον «Αυτόχειρα»
του Μητσάκη (1895). Πολύ ενδιαφέρουσα η έρευνα της Ρένας Λουτζάκη για τον
«ζωντανό μύθο» της ομαδικής αυτοκτονίας των γυναικών του Ζαλόγγου και
πρωτότυπη η τελευταία πράξη θεατρικού έργου του Πέτρου Χαρτοκόλλη (από το
βιβλίο του «Ιδανικοί αυτόχειρες») για τις περιπτώσεις αυτοχειρίας του
Καρυωτάκη, του Γιαννόπουλου, του Λαπαθιώτη, του Συκουτρή και της Πηνελόπης
Δέλτα. Εκτός αφιερώματος, να σημειώσω το μελέτημα της Μαρίας Γκιρτζή για το
καθεστώς της δουλείας στην κλασική αρχαιότητα.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Με πολλές μελέτες για το «κοινωνικό κεφάλαιο» κυκλοφόρησε η
«Επιστήμη και Κοινωνία» (Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα). Σε γενικές
γραμμές, σημειώνεται στα προλεγόμενα, δύο είναι οι κεντρικές τάσεις ως προς
τον ορισμό του «κοινωνικού κεφαλαίου». Η πρώτη τάση τον αντιλαμβάνεται ως μια
κοινωνικο-πολιτισμική σκευή, ένα σύνολο ιδιοτήτων οι οποίες επιτρέπουν στο
άτομο να προβεί σε ορισμένες επωφελείς γι’ αυτό ενέργειες που διευκολύνουν τις
κοινωνικές του σχέσεις (π.χ. εμπιστοσύνη, προστασία). Στη δεύτερη τάση ως
«κοινωνικό κεφάλαιο» κατανοείται η συνεργατική σχέση των ατόμων που
διευκολύνει την επίλυση προβλημάτων στο επίπεδο της θεσμικής λειτουργίας και
της συλλογικής δράσης. Κι από δω αρχίζει ένας μεγάλος διάλογος…

ΠΟΙΗΣΗ. Με πολλές σελίδες αφιερωμένες στον σπουδαίο ποιητή Γιώργη
Παυλόπουλο (γ. Πύργος 1924), άρχισε την πορεία του το «Οροπέδιο», με
έδρα τη Νεμούτα της Ηλείας (εκδότης Δημήτρης Κανελλόπουλος). Προσεγμένο
έντυπο, με απλή, καλόγουστη αισθητική, απλώνει τα ενδιαφέροντά του σε πολλά
πεδία της λογοτεχνίας. Για τον Παυλόπουλο δημοσιεύονται δύο ανέκδοτα ποιήματά
του, μια επιστολή του προς τον Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο, μια καταγραφή
εκδρομής στην ορεινή Ηλεία και Αρκαδία από τον Μιχάλη Πιερή, μελέτημα της
Τασούλας Καραγεωργίου για την ποίηση του τιμωμένου, το κείμενο του Παναγιώτη
Σκορδά «Με τον Γιώργη Παυλόπουλο στη Μυτιλήνη», ανθολόγιο ποιημάτων του Γ. Π.
από τον Στάθη Κουτσούνη κ.ά. Θα ήθελα, εκτός αφιερώματος, να σταθώ στη στήλη
του Νίκου Χειλαδάκη «Η σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού», που θίγει τα ήθη
της νέας κριτικής (περίπτωση Ν. Λάζαρη – Κ. Δημουλά). Διαβάστε την. Καλό
δρόμο, στο «Οροπέδιο».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«NEW LEFT REVIEW»: Φωκιανού 7, Στάδιο, Αθήνα 116 35, τηλ.: 210-7011.461

«ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ»: Πλατεία Καρύτση 10, Αθήνα 102 37, τηλ.:
210-3253.246

«ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ»: Σόλωνος 69, Αθήνα 106 79, τηλ.: 210-3615.440.

«ΟΡΟΠΕΔΙΟ»: Καστοριάς 10, Αθήνα 173 42, τηλ.: 210-9915.043.