Δανείστε τα αρχαία σας για να μην τα κλέβουν
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Υπάρχει σήμερα ένα γενικότερο θέμα επιστροφής αρχαιοτήτων που δεν προήλθαν |
«Το μεγάλο ζητούμενο είναι να σταματήσουμε τώρα την αρχαιοκαπηλία. Και η λύση
δεν βρίσκεται στο να αδειάσουμε τα μουσεία. Είναι να σταματήσουν τα μουσεία να
αγοράζουν αντικείμενα άγνωστης προέλευσης», λέει στα «ΝΕΑ» ο λόρδος Κόλιν
Ρένφριου, ο διάσημος αρχαιολόγος, που εδώ και χρόνια έχει τάξει εαυτόν στον
αγώνα κατά της αρχαιοκαπηλίας και που έρχεται προσκεκλημένος του Βρετανικού
Συμβουλίου στην Αθήνα για να δώσει διάλεξη με θέμα «Αρχαιοκαπηλία: από τους
συλημένους τάφους στα διεθνή μουσεία» στο πλαίσιο της έκθεσης που φιλοξενείται
στο Μουσείο Μπενάκη «Η κλοπή της Ιστορίας».
«Είναι μια στιγμή-ορόσημο και πρέπει να την εκμεταλλευθούμε. Έχουμε τη
δυνατότητα να αλλάξουμε την κατάσταση, τώρα που ο κόσμος είναι σοκαρισμένος
και έκπληκτος από όσα έχουν κάνει μεγάλα μουσεία, όπως το Μετροπόλιταν και το
Γκετί, που αναγκάστηκαν να επιστρέψουν αρχαιότητες στην Ιταλία και την Ελλάδα,
αφού παίρνουμε ως βάση τη σύμβαση της UNESCO του 1970 (σ.σ. προέβλεπε μέτρα
για την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών). Μάθαμε τη βρώμικη ιστορία.
Είναι σημαντική στιγμή», εκτιμά ο καθηγητής με το τεράστιο ανασκαφικό και
συγγραφικό έργο, που είναι κάτοχος του βραβείου Νόμπελ της Αρχαιολογίας (του
μεταλλίου Λούσι Γουόρτον Ντρέξελ) και ο οποίος δεν περιορίστηκε στη σκαπάνη,
αλλά τόλμησε να υιοθετήσει τη μέθοδο του ραδιενεργού άνθρακα C14, να
αναζητήσει το DNA στα οστά ανθρώπων και ζώων, εκσυγχρονίζοντας ριζικά το
προφίλ της Αρχαιολογίας.
Ποια πιστεύετε πως είναι η λύση;
«Κάνω δύο προτάσεις. Η πρώτη είναι να αποκτήσει κάθε μουσείο κώδικα
δεοντολογίας αγορών και να συμφωνηθεί πως από εδώ και στο εξής δεν θα αποκτούν
αντικείμενα-προϊόντα λαθρανασκαφής ή αρχαιοκαπηλίας. Η δεύτερη απευθύνεται
προς τις κυβερνήσεις, όπως η ελληνική, να προχωρήσουν σε μακροχρόνιους
δανεισμούς αρχαιοτήτων μόνο όμως προς μουσεία που έχουν υιοθετήσει κώδικα
δεοντολογίας. Και, δυστυχώς, είναι πολλά και μεγάλα τα μουσεία που δεν
διαθέτουν τέτοιον κώδικα και που είναι υπεύθυνα για την παρούσα κατάσταση».
Τάσσεστε υπέρ του να ανοίξουν τα ελληνικά και τα ιταλικά μουσεία τις
γεμάτες αρχαιότητες αποθήκες τους και να τις δανείσουν σε μουσεία του
εξωτερικού;
«Ναι, θα ήταν πολύ χρήσιμο. Μιλάμε όμως για μακροχρόνια δάνεια με ορίζοντα
πενταετίας ή και δεκαετίας, αλλά, τονίζω και πάλι: μόνο σε μουσεία που
μάχονται κατά της αρχαιοκαπηλίας. Δεν θα δάνειζα τίποτα προς μουσεία που δεν
σταματούν να αγοράζουν ή να δέχονται δωρεές αρχαιοτήτων άγνωστης προέλευσης.
Εξοργίζομαι όταν πηγαίνω σε μουσεία όπως το Metropolitan, όπου εκτίθεται ένας
χρυσός θησαυρός της προκολομβιανής εποχής από το Μεξικό. Είναι φοβερό να τον
βλέπεις χωρίς να γνωρίζεις από πού προέρχεται και να ξέρεις πως χάθηκαν οι
λεπτομέρειες που θα μπορούσαν να πουν πολλά για την ιστορία των ανθρώπων οι
οποίοι τον δημιούργησαν. Είναι σκάνδαλο που ο διευθυντής του Metropolitan,
Φίλιπ Μολντεμπέλο, δεν δέχεται να εισάγει κώδικα δεοντολογίας και επιμένει ότι
το μουσείο έχει δικαίωμα να αγοράζει ό,τι θέλει. Τέτοιες απόψεις είναι
μεσαιωνικές. Τον επικρίνω, γιατί κατά τη γνώμη μου συμπεριφέρεται με
σκανδαλώδη τρόπο», απαντά ο λόρδος Ρένφριου σε άψογα ελληνικά.
Ποια είναι τα μεγάλα κέντρα της αρχαιοκαπηλίας;
«Η Ιταλία, η Ελβετία, το Λονδίνο κυρίως μέχρι να ισχύσει ο νόμος του 2003 που
περιορίζει κάπως τα πράγματα, η Νέα Υόρκη, το Άμστερνταμ, οι Βρυξέλλες. Δεν
υπάρχουν νόμοι και δραστηριοποιούνται εκεί γνωστοί έμποροι. Η Ελλάδα έχει
σημαντική θέση ως πηγή αρχαίων, όπως έχει η Ιταλία ή το Μεξικό, που είναι
κράτη πλούσια σε αρχαιότητες. Δεν θεωρώ όμως πως η Ελλάδα είναι σημαντικό
κέντρο διακίνησης για αρχαιότητες από άλλη κράτη».
Ποια αντικείμενα είναι πρώτα σε ζήτηση;
«Αγάλματα, αγγεία, αντικείμενα από χρυσό και ασήμι, μπρούντζινα αγάλματα,
επιγραφές… Αρκεί να επισκεφθείτε ένα μουσείο ή να δείτε τους καταλόγους
ιδιωτικών συλλογών και να κοιτάξετε τα τελευταία αποκτήματα για να
διαπιστώσετε τις προτιμήσεις της εποχής, διότι ανάλογα με την εποχή αλλάζει
και η μόδα. Τώρα υπάρχει ενδιαφέρον για τα προϊστορικά, κάτι που δεν υπήρχε
πριν από 100 χρόνια. Επίσης, τώρα ζητούνται αντικείμενα από την Αφρική –
ιδιαιτέρως μετά τις καταστροφές στο Μάλι – που ήταν άγνωστα πριν από 20-30
χρόνια».
«Χάνουμε πολύτιμες πληροφορίες»
«Η αρχαιοκαπηλία είναι μεγάλο πρόβλημα για την πολιτιστική κληρονομιά της
ανθρωπότητας, αφού προκαλεί την καταστροφή αρχαιολογικών χώρων από την Ελλάδα
και την Ιταλία έως την Καμπότζη, την Κίνα και το Περού», συνεχίζει. «Το
πρόβλημα δεν είναι το αντικείμενο που φεύγει από τη χώρα του, αλλά ότι χάνουμε
την ευκαιρία να πάρουμε πληροφορίες για την ιστορία της ανθρωπότητας. Κάθε
φορά που ο αρχαιοκάπηλος ανοίγει (για παράδειγμα) έναν τάφο, χάνουμε τη
δυνατότητα να μάθουμε χρήσιμα στοιχεία, τα οποία θα μας έδινε μια σωστή
ανασκαφή. Και αυτή την εποχή, άγνωστο για ποιον λόγο, φαίνεται να βρίσκεται σε
έξαρση. Πιθανόν να ευθύνεται το γεγονός ότι οι αρχαιότητες πωλούνται εύκολα
και οι συλλέκτες αγοράζουν».
INFO
Ο καθηγητής Κόλιν Ρένφριου μιλάει τη Δευτέρα στις 19.30 στο Νέο Κτίριο του
Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138), με θέμα «Αρχαιοκαπηλία: από τους συλημένους
τάφους στα διεθνή μουσεία» (στα αγγλικά).
Google news
