Όταν ο «κόκκινος χρυσός» στάζει αίμα

Στρατόπεδα εργασίας, συρματοπλέγματα, μπράβοι. Ήταν ένα ολόκληρο δίκτυο
δουλείας, που το διαχειριζόταν η πολωνική μαφία. Η ιταλική αστυνομία κατόρθωσε
να το εξαρθρώσει στο «τρίγωνο της ντομάτας», στον ιταλικό Νότο.

Οι καραμπινιέροι ανακάλυψαν στη Νότια Ιταλία «φυλακές λαθρομεταναστών» σαν αυτή της φωτογραφίας. Τώρα οι αρχές ερευνούν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων στην Απουλία

Η Γκράζνια Πρέντοτκα τηλεφωνούσε από το Αρέτσο της Τοσκάνης, όπου είχε
ξεκινήσει μια νέα ζωή εργαζόμενη ως σερβιτόρα. «Είμαι ζωντανή και είμαι καλά»,
έλεγε σε έναν αξιωματούχο της πολωνικής πρεσβείας στη Ρώμη. Είχε δει τη
φωτογραφία της σε μια ιστοσελίδα στο Ίντερνετ, ανάμεσα στις φωτογραφίες άλλων
119 ανθρώπων που είχαν εξαφανιστεί τα τελευταία έξι χρόνια. Το τελευταίο που
είχαν πει στους δικούς τους ήταν πως έφευγαν για να αναζητήσουν δουλειά στην
Ιταλία. Η Πρέντοτκα είπε πως η ίδια είχε εξαφανιστεί με τη θέλησή της,
εγκαταλείποντας την Πολωνία μετά τον χωρισμό της από τον σύζυγό της κι έναν
καβγά με τον πατέρα της. Πριν από επτά χρόνια πήρε άδεια παραμονής και απλώς
δεν είχε καμιά όρεξη να αποκαταστήσει τους δεσμούς με την οικογένειά της. «Δεν
ήμουν ποτέ αγνοούμενη και ούτε πήγα ποτέ στη Φότζια», εξήγησε στον άνθρωπο της
πολωνικής πρεσβείας.

Το μυστήριο. Η Φότζια, στην περιοχή της Απουλίας, βρέθηκε στο επίκεντρο
των αστυνομικών ερευνών για τους «εξαφανισμένους Πολωνούς», ένα μυστήριο που
συγκλόνισε την Ιταλία. Οι μισοί από αυτούς είχαν πάει στην περιοχή για να
μαζέψουν από τα χωράφια της τον «κόκκινο χρυσό» για τον οποίο είναι ξακουστή:
την ντομάτα. Ο εγκληματικός ρόλος που έπαιζαν εκεί συμμορίες κακοποιών που
διακινούσαν τους μετανάστες αποκαλύφθηκε ύστερα από συντονισμένη επιχείρηση
των ιταλικών και των πολωνικών αρχών. Εκφράζονται φόβοι ότι 14 Πολωνοί έχουν
σκοτωθεί στην περιοχή. Ανάμεσά τους και ένας σαρανταπεντάχρονος, που το καμένο
πτώμα του βρέθηκε τον περασμένο Ιούλιο έξω από το χωριό Στορνάρα. Άλλοι
βρέθηκαν πνιγμένοι σε στέρνες ή χτυπημένοι από αυτοκίνητα.

Αυτό που ερευνάται τώρα από την ιταλική αστυνομία είναι οι παραβιάσεις των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων των λαθρομεταναστών που μαζεύουν τον «κόκκινο χρυσό».
Το 40% της ιταλικής ντοματοπαραγωγής προέρχεται από την Απουλία. Περίπου 7.000
μετανάστες μαζεύουν ντομάτες με νόμιμα χαρτιά και περίπου άλλοι τόσοι «μαύρα».
Η δουλειά τους είναι κακοπληρωμένη και το μάζεμα της ντομάτας διαρκεί μόλις
λίγες εβδομάδες, αλλά παρ’ όλα αυτά προσελκύει πολλούς λαθρομετανάστες. Πριν
από δύο εβδομάδες, 150 αγροκτήματα επιθεωρήθηκαν από ανθρώπους του ιταλικού
υπουργείου Γεωργίας: 84 παραγωγοί κινδυνεύουν με πρόστιμο επειδή προσέλαβαν
λαθρομετανάστες. Όσοι εργάτες ήταν κάτω των 18 ετών, από εκείνους που είχαν
φτάσει στην Ιταλία με μικρά πλεούμενα από τη Λιβύη, παραδόθηκαν στις υπηρεσίες
πρόνοιας.

Μαφιόζικη συμμορία. Μια Ιταλίδα και μια Τυνήσια λέγεται πως ήταν οι
αρχηγοί μιας μαφιόζικης συμμορίας που μέσα σε λιγότερο από μισή ώρα μπορούσε
να μαζέψει ένα τσούρμο από εργάτες. Συνελήφθησαν την περασμένη εβδομάδα. Η
Τυνήσια είχε μάλιστα επιτεθεί σε έναν Ρουμάνο που είχε παραπονεθεί ότι τον
εκμεταλλεύονταν. Ο Ρουμάνος κατέληξε με σπασμένα τα χέρια.

Το δράμα των λαθρομεταναστών δεν τελειώνει εκεί. Οι νεαροί Αφρικανοί Τζον,
Γιούσεφ και Μπράιτ τριγυρνούν στη Φότζια σε ένα από τα σπάνια ρεπό τους.
Μπήκαν και οι τρεις παράνομα στην Ιταλία από τη Λιβύη, αφού περιπλανήθηκαν
πρώτα στη Λιβερία και την Μπουρκίνα Φάσο. Μένουν σε ένα παράπηγμα χωρίς
παράθυρα και πόρτα. Χαρτόνια χωρίζουν τα κρεβάτια τους. Δεν έχουν νερό,
ηλεκτρικό, τουαλέτα. Λίγο παρακάτω σε ένα παρόμοιο κατάλυμα ζουν
λαθρομετανάστες από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.

«Δεν έχουμε χαρτιά. Δεν έχουμε επιλογή…»

Ο Τζον, ο Γιούσεφ και ο Μπράιτ πληρώνονται καθένας 4 ευρώ για να γεμίζουν ένα
κιβώτιο με ντομάτες. Πληρώνουν 5 ευρώ στον οδηγό για να τους πηγαίνει στη
δουλειά και βγάζουν συνολικά 20-25 ευρώ την ημέρα. «Η δουλειά είναι βαριά και
μας μιλούν χωρίς κανένα σεβασμό», λέει ο Γιούσεφ, που ελπίζει μια μέρα να
σπουδάσει οικονομικά. «Δεν έχουμε χαρτιά. Δεν έχουμε επιλογή».

Οι τρεις νέοι αγνοούν την αναταραχή που έχει προκαλέσει η εξαφάνιση των
Πολωνών στην Απουλία. Οι ίδιοι έχουν χάσει κάθε επαφή με τις οικογένειές τους.
«Αυτοί οι Πολωνοί είναι τυχεροί», λέει ο Τζον. «Σίγουρα θα τους βρουν οι
οικογένειές τους».