Ο Κόκκινος Πλανήτης δείχνει το «ανθρώπινο» πρόσωπό του

Πριν από 30 χρόνια, μία περίεργη φωτογραφία από έναν μακρινό πλανήτη έκανε
τον γύρο του δικού μας κόσμου προκαλώντας αναστάτωση. Η φωτογραφία που είχε
τραβήξει το Βίκινγκ 1 της NASA απεικόνιζε ένα «ανθρώπινο» πρόσωπο στην
επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη. Πολλοί την αμφισβήτησαν, λέγοντας ότι
οφείλεται σε φωτομοντάζ ή στις φωτοσκιάσεις που δημιουργούνται από τον Ήλιο.
Πριν από λίγες ημέρες όμως, μία νέα φωτογραφία της ορεινής περιοχής από την
Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία επιβεβαιώνει την αρχική εικόνα…

1976. Το «πρόσωπο» του Άρη είδαν για πρώτη φορά ανθρώπινα μάτια τον Ιούλιο. Φωτογραφημένο από το διαστημόπλοιο Βίκινγκ 1 της NASA, ανέβασε αυτόματα το ενδιαφέρον για τον Κόκκινο Πλανήτη στα ύψη. Οι επιστήμονες της NASA απέδωσαν την εικόνα σε οφθαλμαπάτη που οφείλεται στο φως του ήλιου

«Οι φωτογραφίες της Κυδωνίας είναι καταπληκτικές. Πρόκειται για μία νέα
λεπτομερή εικόνα μιας περιοχής τόσο διάσημης στους φαν της επιστημονικής
φαντασίας σε όλον τον κόσμο. Είναι όμως και ένα εντυπωσιακό στιγμιότυπο μιας
περιοχής με τεράστιο ενδιαφέρον για τους πλανητικούς γεωλόγους. Τέλος, είναι
ακόμα μία σαφής απόδειξη των δυνατοτήτων της κάμερας», τονίζει ο Αγκούστιν
Τσικάρο, μέλος της επιστημονικής ομάδας που χειρίζεται την κάμερα.

Η στερεοσκοπική κάμερα υψηλής ανάλυσης στο διαστημόπλοιο Μαρς Εξπρές στέλνει
τα δεδομένα στους επιστήμονες κι αυτοί τα μετατρέπουν σε έγχρωμες φωτογραφίες.
Η τελική εικόνα είναι η προσομοίωση της θέας από ένα αεροπλάνο που πετά πάνω
από την περιοχή.

Πρώτη φορά το 1976. Το «πρόσωπο» του Άρη βρίσκεται στην τοποθεσία
Κυδωνία της περιοχής Αράμπια Τέρα. Δίπλα του βρίσκονται κι άλλοι περίεργοι
σχηματισμοί, λόφοι σε σχήμα πυραμίδων και κρανίων. Πρόκειται για μία περιοχή
ανάμεσα στα νότια υψίπεδα και τις βόρειες πεδιάδες, που περιέχει μεγάλες
κοιλάδες και αρχαίους λόφους κάθε σχήματος και μεγέθους.

2006. Τριάντα χρόνια αργότερα, οι Ευρωπαίοι επιστήμονες επιβεβαίωσαν τη φωτογραφία της NASA με μία νέα εικόνα που τράβηξε τον Ιούλιο το δικό τους διαστημόπλοιο, το Mars Express, στο οποίο βρίσκεται μία υπερσύγχρονη κάμερα. Διακρίνονται τα «ανθρώπινα» χαρακτηριστικά στην ορεινή μάζα της περιοχής Κυδωνία. Στην ίδια τοποθεσία βρίσκονται και άλλοι περίεργοι σχηματισμοί, ένας εκ των οποίων μοιάζει με ανθρώπινο κρανίο

Ανθρώπινο μάτι είδε για πρώτη φορά την ορεινή μάζα του προσώπου τον Ιούλιο του
1976. Οι επιστήμονες της NASA κατάλαβαν ότι πρόκειται για οφθαλμαπάτη από τις
σκιές που δημιουργεί το φως του ήλιου. Η λεζάντα της φωτογραφίας που έδωσε στη
δημοσιότητα τότε η NASA έκανε λόγο για ένα ανθρώπινο κεφάλι. «Η διάστικτη
εμφάνιση της εικόνας οφείλεται σε δεδομένα που χάθηκαν στην πορεία από τον Άρη
στη Γη.

Τα σημεία που χάθηκαν τα δεδομένα βρίσκονται στα «μάτια» και τα «ρουθούνια»
πάνω στον διαβρωμένο βράχο, που μοιάζει με ένα ανθρώπινο πρόσωπο κοντά στο
κέντρο της εικόνας. Οι σκιές στον βράχο δημιουργούν την εντύπωση μίας μύτης
και ενός στόματος. Οι πλανητικοί γεωλόγοι αποδίδουν την προέλευση του
σχηματισμού σε καθαρά φυσικές διαδικασίες».

Μυθολογία για εξωγήινους. Η φωτογραφία έδωσε τροφή στη μυθολογία για
την παρουσία εξωγήινων στον Κόκκινο Πλανήτη. Πολλοί έλεγαν ότι το πρόσωπο
είναι τεχνητός σχηματισμός που δημιουργήθηκε από αρχαίους πολιτισμούς. Οι
γειτονικές πυραμίδες – εξίσου ενδιαφέροντες σχηματισμοί – βοήθησαν στη
διατήρηση του θρύλου, καθώς στις φωτογραφίες θυμίζουν ερείπια
εγκαταλελειμμένων πόλεων, απομεινάρια ενός ένδοξου παρελθόντος.

Το «πρόσωπο» στον Κόκκινο Πλανήτη βρέθηκε συχνά στο επίκεντρο πολλών
επιστημονικών αποστολών. Το 1998 και το 2001, το φωτογράφισε η κάμερα του Mars
Global Surveyor, αλλά η νέα εικόνα των Ευρωπαίων θεωρείται πολύ καλύτερης
ποιότητας.

Το Mars Express έκανε αμέτρητα περάσματα πάνω από την επιφάνεια του Άρη τα
τελευταία δύο χρόνια. Τα αποτελέσματα δεν ήταν τα επιθυμητά όμως, εξαιτίας
πτήσεων σε μεγάλο ύψος και εικόνες χαμηλής ανάλυσης. Άλλες φορές, η σκόνη και
η ομίχλη της αρειανής ατμόσφαιρας στάθηκε εμπόδιο στην αποστολή. Τελικά, στις
22 Ιουλίου, οι συνθήκες ήταν ιδανικές και το μηχάνημα κατάφερε να παραγάγει τη
νέα εικόνα.

Μοναδική η γεωλογία του Άρη

Η ίδια κάμερα που απαθανάτισε το ανθρώπινο «πρόσωπο», φωτογραφίζει χρόνια τώρα τον Κόκκινο Πλανήτη, ψάχνοντας κάθε γωνιά του. Σε αυτή την εικόνα, που επεξεργάστηκε το Γερμανικό Κέντρο Αεροδιαστημικής, φαίνεται τμήμα από ένα χάσμα μήκους 1.700 χλμ. και πλάτους 65 χλμ. στο αντίστοιχο Γκραντ Κάνιον του Άρη

Ακόμα κι αν το «πρόσωπο» στην επιφάνεια του Άρη και οι γύρω σχηματισμοί
δεν είναι εξωγήινοι, η περιοχή θεωρείται συναρπαστική για τους ειδικούς. Οι
επιστήμονες της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας ενδιαφέρονται για τη μοναδική
γεωλογία της περιοχής. Οι πολλές καθιζήσεις είναι σημάδι της έντονης διάβρωσης
στην επιφάνεια του πλανήτη και δείχνουν πόσο έχει αλλάξει ανά τους αιώνες. Οι
ειδικοί χρησιμοποιούν αυτά τα στοιχεία για να συνθέσουν το παζλ του
παρελθόντος του Άρη. Οι γεωλογικοί σχηματισμοί αποτελούνται από βράχια και
πάγο. Τα σημάδια των καθιζήσεων είναι έντονα στο αρειανό τοπίο. Οι ερευνητές
διακρίνουν επίσης απομεινάρια από τη ροή λάβας, που ακολούθησε την καθίζηση.

Η ομάδα που μελετά τις φωτογραφίες αποτελείται από 45 άτομα σε 32 ερευνητικά
ινστιτούτα και 10 χώρες. Συντονίζουν οι ειδικοί στο Γερμανικό Κέντρο
Αεροδιαστημικής. Την τελική επεξεργασία της εικόνας έκαναν επιστήμονες στο
Ινστιτούτο Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου του Βερολίνου.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου