«Επέβαλα και λίγη τρέλα στον εαυτό μου»

«Καταναλώνουμε τόση ενέργεια για να είμαστε στυλάτοι στην Αμερική και για να διακρίνουμε την ένταση μεταξύ δημοφιλούς (ποπ) τέχνης και μη δημοφιλούς. Γι’ αυτό βγάζουμε τα πιστόλια και πυροβολούμε αλλήλους!», γράφει ο εκκεντρικός μπεστσελερίστας Τζόναθαν Φράνζεν για τον γάμο του

«Εσκεμμένα έχω επιβάλει ένα επίπεδο τρέλας στον εαυτό μου. Γιατί πιστεύω ότι
για να γράφεις καλά πρέπει να ενεργοποιήσεις όλα τα αποθέματα ευαισθησίας σου.
Και να γίνεις τρομακτικά ευαίσθητος. Και μερικές φορές έχω τέτοια αδυναμία
συγκέντρωσης σ’ αυτό, που δένω τα μάτια μου μ’ ένα μαντίλι για να
συγκεντρωθώ».

Ο διάσημος και για την εκκεντρικότητά του μπεστσελερίστας Τζόναθαν Φράνζεν
μετά τις «Διορθώσεις» του (Εκδόσεις Ωκεανίδα) – το μυθιστόρημα που έγινε μπεστ
σέλερ και κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου στις ΗΠΑ το 2001 – μας περνά στη
«Ζώνη της Δυσφορίας» («The Discomfort Zone. Α Personal History», Εκδ. Farrar,
Straus & Giroux). Και ανεβάζει την ευαισθησία του -αλλά και την
επιφανειακή του «τρέλα» όπως ο ίδιος λέει- ώς το επίπεδο της δυσφορίας.

Και στη «Ζώνη της Δυσφορίας» ο Φράνζεν ρίχνει μια ματιά στις δυσλειτουργικές
οικογένειες (αν και ο ίδιος σιχαίνεται τη λέξη «δυσλειτουργία» και θεωρεί πως
δεν ανήκε σε δυσλειτουργική οικογένεια…). «Αν σε ενδιαφέρει η συμπεριφορά
των ανθρώπων», λέει, «ο τρόπος που μιλάνε για τον εαυτό τους, ή που
φαντάζονται τον εαυτό τους δεν αφαιρείς και τις σκοτεινές πλευρές τους από το
ταμπλό. Δεν αγνοείς, ας πούμε, τη χρήση χαπιών, γιατί έτσι κι αλλιώς είναι
μέρος του θέματος. Γιατί και αυτή η πίεση “υποφέρεις από κατάθλιψη, πρέπει να
πάρεις τα χάπια σου”, όπως την περιγράφω και στα γραπτά μου, δεν είναι μέρος
της σχέσης ενός ζευγαριού; Αν μιλάω από προσωπική πείρα; Ναι, ναι, το
παρατήρησα…».

Στο νέο του, βιογραφικό εν τέλει, βιβλίο γράφει για τη ζωή του, για την
ανατροφή του στο Μιζούρι της δεκαετίας του ’70, για τον θάνατο της μητέρας
του, για τον γάμο του και για την αγαπημένη του παρατήρηση πουλιών. Ο Φράνζεν
στρέφει τη σκληρή ματιά του στον εαυτό του και φτιάχνει μια απεχθή
αυτοπροσωπογραφία του ως νέου: δύστροπος, αλαζόνας, με πολλές εμμονές και
υπερβολικά εγωπαθής.

«Ως παιδί ήμουν λαίμαργος για προσοχή, στρέφοντας πάντα τις συζητήσεις γύρω
από εμένα», λέει. Το ότι δεν έκανε παιδιά, προσθέτει, «με απελευθέρωσε
εντελώς». Από το να πρέπει να ανησυχεί, ας πούμε, για ζητήματα όπως το
φαινόμενο του θερμοκηπίου: «Το ότι δεν έχω παιδιά είναι η καλύτερη άμυνα
απέναντι σε ανθρώπους όπως ο Γκορ».