Τον κρατούσαν κλειδωμένο γυμνό μέσα στο κελί του…

Ο Αμπού Ζουμπέιντα ήταν ο πρώτος από τα πρωτοπαλίκαρα του Οσάμα Μπιν Λάντεν
που συνέλαβαν οι Αμερικανοί μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Τα όσα εκτυλίχθηκαν στο
κρησφύγετο της Ταϊλάνδης όπου ανακρίθηκε, πρώτα από το FBI και έπειτα από τη
CIA (με εντελώς διαφορετική όμως τεχνική…), έμελλε να αποδειχθούν μοιραία
για την κυβέρνηση Μπους.

Στο Γκουαντάναμο. Κρατούμενος και δεσμοφύλακας. Δεξιά, ο Αμπού Ζουμπέιντα, πρωτοπαλίκαρο του Μπιν Λάντεν

Όταν η ομάδα των πρακτόρων της CIA τον μετέφερε για ανάκριση σε ένα σπίτι στην
Ταϊλάνδη, στις αρχές της άνοιξης του 2002, ο Ζουμπέιντα ήταν γεμάτος αίματα
και είχε πυρετό. Θραύσματα σφαίρας είχαν μείνει στην κοιλιά του και τη
βουβωνική χώρα έπειτα από μάχη στο Πακιστάν που είχε γίνει αρκετές μέρες πριν,
κατά τη σύλληψή του. Μέσα σε διάστημα ημερών, υποβλήθηκε σε πιεστικές
ανακριτικές τεχνικές: γυμνώθηκε, κρατήθηκε σε ένα παγωμένο δωμάτιο και
υποχρεωνόταν να ακούει εκκωφαντική μουσική. Ήταν η απαρχή των πρακτικών που
αργότερα υιοθετήθηκαν από κάποιους στον στρατό και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως από
τη CIA εναντίον υπόπτων για τρομοκρατία σε μια σειρά μυστικών φυλακών στο
εξωτερικό.

Σκληρές τακτικές

Ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους αναφέρθηκε στη σύλληψη και την ανάκριση του Ζουμπέιντα
στην ομιλία του την περασμένη Τετάρτη, στην οποία ανακοίνωσε τη μεταγωγή του
Ζουμπέιντα και δεκατριών άλλων στο κέντρο κράτησης στο Γκουαντάναμο. Και
χρησιμοποίησε την περίπτωσή του για να ζητήσει να εγκριθούν νομοθετικά οι
σκληρές τεχνικές που χρησιμοποιούνται στις ανακρίσεις.

Όμως συνεντεύξεις με περίπου δώδεκα νυν και πρώην αξιωματούχους των δυνάμεων
επιβολής του νόμου και των υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν πως η ανάκριση του
Ζουμπέιντα δεν ήταν η ομαλή διαδικασία την οποία περιέγραψε ο Μπους.
Χαρακτηρίστηκε από έντονες διενέξεις, συζητήσεις περί της νομιμότητας και της
χρησιμότητας των σκληρών ανακριτικών μεθόδων, καθώς και από ρήξη ανάμεσα στο
FBI και τη CIA που δεν έχει ακόμη γεφυρωθεί.

Οι περιγραφές

Σύμφωνα με τις περιγραφές πρώην και νυν κυβερνητικών αξιωματούχων ενημερωμένων
σχετικά με την υπόθεση, πράκτορες του FBI – συνοδεία αξιωματικών των υπηρεσιών
πληροφοριών – αρχικά ανέκριναν τον Ζουμπέιντα χρησιμοποιώντας τις συνήθεις
τεχνικές. Του έκαναν μπάνιο, του άλλαξαν τους επιδέσμους, του έδωσαν νερό, του
προσέφεραν ιατρική περίθαλψη και μίλησαν μαζί του στα αραβικά και τα αγγλικά,
γλώσσες τις οποίες γνωρίζει καλά. Για να τον πείσουν πως γνωρίζουν
λεπτομέρειες για τις δραστηριότητές του, οι πράκτορες έφεραν ένα κουτί με
κενές κασέτες και του είπαν ότι περιέχουν τις τηλεφωνικές συνομιλίες του.
Σύντομα ο Ζουμπέιντα άρχισε να δίνει πληροφορίες για την Αλ Κάιντα.

Σε λίγο όμως μια ανακριτική ομάδα της CIA τέθηκε επικεφαλής της ανάκρισης και
οι πράκτορες του FBI αποσύρθηκαν. Στην Ταϊλάνδη, η νέα ομάδα της CIA κατέληξε
στο συμπέρασμα ότι ο Ζουμπέιντα αποκαλύπτει μόνον ένα μικρό μέρος των όσων
γνωρίζει και αποφάσισε ότι απαιτούνται πιο επιθετικές τεχνικές. Κατά
περιόδους, ο Ζουμπέιντα, αδύναμος ακόμη από τα τραύματά του, γυμνωνόταν και
κλεινόταν σε ένα κελί χωρίς πάγκο ούτε κουβέρτες. Στεκόταν όρθιος ή ξάπλωνε
στο γυμνό πάτωμα, μερικές φορές με τον κλιματισμό ρυθμισμένο ώστε να
μελανιάσει από το κρύο. Άλλοτε οι ανακριτές έπαιζαν σε εκκωφαντική ένταση
μουσική συγκροτημάτων όπως οι Red Hot Chili Peppers.

«Έχουμε νόμιμη εξουσιοδότηση»

ΠΡΑΚΤΟΡΕΣ του FBI που ήταν παρόντες στις ανακρίσεις της CIA
διαμαρτυρήθηκαν έντονα γι’ αυτή την επιθετική προσέγγιση, επιχειρηματολογώντας
ότι είχαν περισσότερη επιτυχία με την πειθώ παρά με τον καταναγκασμό. «Όταν
αντιμετωπίζεις αυτούς τους τύπους με τόση σκληρότητα, το μόνο που κάνεις είναι
να πραγματοποιείς τις φαντασιώσεις τους για το τι πρέπει να περιμένουν από
εμάς», δήλωσε ένας αξιωματούχος. Αλλά οι επικεφαλής της ομάδας της CIA ήταν
πεπεισμένοι ότι οι σκληρότερες τακτικές ήταν πιο αποτελεσματικές και πως είχαν
νόμιμη εξουσιοδότηση και έγκριση να τις χρησιμοποιούν. Όταν μάλιστα οι
πράκτορες του FBI διαμαρτυρήθηκαν στους ανωτέρους τους, έλαβαν την απάντηση
πως την ευθύνη την είχε πλέον η CIA.