Δρόμοι

Καλοκαίρι του 1999:

… για να καταγγείλει την αμερικανική ηγεμονία, ο ηγέτης του γαλλικού
αγροτικού κινήματος Ζοζέ Μποβέ και οι σύντροφοί του επιτέθηκαν

εναντίον του συγκροτήματος της ΜακΝτόναλντ’ς που κτιζόταν στην περιοχή του
Αβερόν. Ήταν μια από τις πρώτες εκδηλώσεις του κινήματος κατά της
παγκοσμιοποίησης. Τον Δεκέμβριο θα ακολουθούσαν οι διαδηλώσεις που οδήγησαν
στην αποτυχία της συνόδου κορυφής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, στο
Σιάτλ.

Καλοκαίρι του 2006:

… ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου απέτυχε για άλλη μια φορά να λάβει μέτρα
για τη φιλελευθεροποίηση του εμπορίου λόγω της αντίθεσης της Ινδίας και της
Βραζιλίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Οι μέτοχοι της Τζένεραλ
Μότορς σκέπτονται να αναθέσουν τα κλειδιά της επιχείρησης στον Κάρλος Γκον,
πρόεδρο της Ρενό και της Νισάν. Και ο αμερικανικός γίγαντας Wal-Mart, που
απασχολεί περισσότερους από ένα εκατομμύριο μισθωτούς σε όλο τον κόσμο,
αποσύρεται από τη Γερμανία, όπου είχε εγκατασταθεί πριν από οκτώ χρόνια για να
κατακτήσει την ευρωπαϊκή αγορά. Πρόκειται ασφαλώς για τρία πλήγματα στην
παντοδυναμία της αμερικανικής οικονομίας.

Την ίδια ώρα, η Κίνα αντιμετωπίζει ένα πρωτότυπο πρόβλημα: η οικονομική της
ανάπτυξη υπερέβη τον τελευταίο χρόνο το 11%, ένα ποσοστό μεγαλύτερο κι από
εκείνο που ονειρευόταν η ηγεσία της.

Πώς…

… να μην παρατηρήσει κανείς – γράφει ο Φρεντερίκ Λεμέτρ στη «Μοντ» – ότι
μέσα σε λίγα χρόνια η παγκοσμιοποίηση έχει αλλάξει πρόσωπο; Αν οι αμερικανικές
και ευρωπαϊκές πολυεθνικές εταιρείες εξακολουθούν να επενδύουν μαζικά στο
εξωτερικό, και κυρίως στις αναδυόμενες χώρες, το πιο καινούργιο φαινόμενο
είναι η εμφάνιση στην παγκόσμια σκηνή πολυεθνικών εταιρειών που προέρχονται
από αυτές ακριβώς τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ανάμεσά τους η Gazprom, που έχει
προκαλέσει ανησυχία στην Ευρώπη. Οι κορεατικές LG Electronics και Samsung,
πολύ γνωστές πλέον στους Ευρωπαίους καταναλωτές. Η κινεζική Lenovo, που
αγόρασε το τμήμα υπολογιστών της ΙΒΜ. Η βραζιλιάνικη Embraer, που
ανταγωνίζεται τα μικρά μοντέλα της Αιρμπάς και της Μπόινγκ. Η αιγυπτιακή
Oracsom, που έχει εισβάλει στην αγορά κινητών τηλεφώνων της Αλγερίας. Κάθε
εβδομάδα, η επικαιρότητα προσφέρει νέα παραδείγματα αυτής της αντίστροφης
παγκοσμιοποίησης.

Το φαινόμενο…

… έχει πολλαπλά αίτια. Οι χώρες αυτές έχουν αναπτύξει όλες μια καπιταλιστική
οικονομία. Έχει κάνει την εμφάνισή τους σ’ αυτές μια γενιά

δυτικών επιχειρηματιών, πολλοί από τους οποίους έχουν σπουδάσει σε δυτικά
Πανεπιστήμια. Η εσωτερική αγορά, που είναι συχνά τεράστια, επιτρέπει μια
σταθερή βιομηχανική βάση σε μια χώρα όπου η εργατική δύναμη είναι φτηνή. Και
οι Δυτικοί δεν διστάζουν να συγκροτήσουν συμμαχίες και να μεταφέρουν
τεχνολογίες. Για όλους αυτούς τους λόγους, οι όμιλοι αυτοί είναι σε θέση να
ξεχύνονται για να κατακτήσουν τον κόσμο. Δεν λείπουν βέβαια και τα
μειονεκτήματα. Όπως σημειώνει μια μελέτη της Credit Agricole, «οι πολυεθνικές
φέρουν τα στίγματα της ιστορίας τους και τα γονίδια της χώρας προέλευσής
τους». Σε ό,τι αφορά την Κίνα, για παράδειγμα, τα οικονομικά των εταιρειών δεν
χαρακτηρίζονται από παραδειγματική διαφάνεια.