ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «Ας κρατήσουν οι χοροί»

Τα τελευταία τρία καλοκαίρια έχουν αποδειχτεί όχι μόνον αθλητικά για την
Ελλάδα, αλλά και περίοδοι εθνικής ανάτασης σε χαλεπούς καιρούς. Η ανέλπιστη
επιτυχία της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου το 2004, το Ευρωπαϊκό Κύπελλο στο
Μπάσκετ το 2005 και τώρα το Μουντομπάσκετ. Δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι τόσο
οι εφημερίδες όσο και οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί είχαν το θέμα της Εθνικής σε
υψηλή θέση στην ημερήσια θεματολογία τους και ο πολιτικός κόσμος πλειοδότησε
σε συγχαρητήρια κι ευχές.

Μπορεί αυτή τη φορά να μη «σηκώσαμε» το «τιμημένο», αλλά αυτό ελάχιστη σημασία
έχει. Οι διαδοχικές, ανέλπιστες και ανεπανάληπτες επιτυχίες της εθνικής
μπάσκετ, όπως και παλαιότερα κι πριν από δύο χρόνια της εθνικής ποδοσφαίρου,
αποτέλεσαν το σημείο αναφοράς των τηλεοπτικών δελτίων και των εφημερίδων, οι
περισσότερες πολιτικές μετατράπηκαν σε αθλητικές, καταδεικνύοντας ότι η
κοινωνία μας έχει ανάγκη από επιτυχίες, κι ακόμη περισσότερο ανέδειξαν τη δίψα
των Ελλήνων για διεθνή επιβεβαίωση κι ότι εν πάση περιπτώσει δεν περνάμε
απαρατήρητοι στα διεθνή δρώμενα.

Σε αντίθεση βέβαια με την πορεία της εθνικής ποδοσφαίρου το 2004, η ξέφρενη
πορεία της «Εθνικής αγαπημένης» δεν δημιούργησε την απόλυτη είδηση, παρά μόνον
με τη «μεγαλειώδη» νίκη επί των Αμερικανών. Η διηνεκής μάχη ανάμεσα στον Δαβίδ
και τον Γολιάθ ανακατεμένη με λίγο εθνικισμό και τα γνωστά αισθήματα
δημιούργησαν έναν εκρηκτικό συνδυασμό που κατέστησε τη νίκη της Εθνικής όχι
μόνον την απόλυτη είδηση, αλλά και τη μόνη είδηση στα ελληνικά μέσα
ενημέρωσης.

Η νίκη επί των ΗΠΑ στην Ιαπωνία, όπως κι οι διαδοχικές νίκες της εθνικής
ομάδας ποδοσφαίρου στην Πορτογαλία, διέθεταν όλες τις αξίες που τις
καθιστούσαν πρώτη είδηση, αφού: είχαν ένταση, ήταν ασυνήθιστες, απροσδόκητες
και σπάνιες για τα ελληνικά δεδομένα. Ακόμη, οι επιτυχίες τόσο στο μπάσκετ όσο
και στο ποδόσφαιρο δεν αμφισβητούνταν ως προς το νόημα και τη σημασία τους και
πρόβαλαν βασικές αναγκαιότητες και ευαισθησίες της ελληνικής κοινωνίας
προκαλώντας τον δημόσιο θαυμασμό.

Καθώς στη νίκη της Εθνικής δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή από τα διεθνή μέσα
ενημέρωσης, προκλήθηκε ένα είδος «παροξυσμού» για τον μέσο Έλληνα (κι όχι
μόνον) που μπορεί να είναι εσωστρεφής, αλλά πάντα αναζητά, ενδεχομένως λόγω
της μεταπρατικής νοοτροπίας του, την επιβράβευση από τους ξένους.

Στον χώρο των ΜΜΕ, η πορεία της Εθνικής «ήρθε» σε μια περίοδο όπου συνήθως
παρουσιάζεται «ύφεση» σε ειδήσεις που προκαλούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη
και του τηλεθεατή. Η έλευση του Πούτιν στην Αθήνα και οι διαπραγματεύσεις για
τον αγωγό, όσο σοβαρή υπόθεση κι αν είναι για τη γεωπολιτική θέση και πορεία
της χώρας, δυστυχώς δεν μπορεί να συγκριθεί με τη νίκη επί των Αμερικανών,
πόσω μάλλον εάν κατακτούσε η Εθνική και το χρυσό. Κι αυτό δεν ισχύει μόνον για
τους Έλληνες, το απέδειξαν περίτρανα οι Ίβηρες. Αντίθετα, ειδήσεις με φόρτιση
και ένταση διεγείρουν την προσοχή και βεβαίως την προσδοκία του κοινού,
ανεβάζουν ταυτόχρονα τις κυκλοφορίες και την τηλεθέαση. Πόσοι άλλωστε από μας
δεν είδαμε επανειλημμένως τα καλάθια, τους πανηγυρισμούς εντός και εκτός των
τειχών, τις αναλύσεις μετά και πριν τον αγώνα «σταθμό» της Εθνικής με τις ΗΠΑ.

Μπορεί οι τίτλοι των εφημερίδων, ακόμη και των πολιτικών, να ήταν υπερβολικοί
και κραυγαλέοι, και να λειτουργούσαν ως «φάροι» των αναρτημένων εφημερίδων στα
περίπτερα συμπληρώνοντας την τηλεοπτική «υστερία», μπορεί να μπερδέψαμε την
28η Οκτωβρίου ή την 25η Μαρτίου με την 1η Σεπτεμβρίου, αλλά το χαρήκαμε,
τουλάχιστον οι περισσότεροι από μας. Ενδεχομένως, αυτό, όπως έχω γράψει κι
άλλη φορά, σε μια εποχή που στερεύουν οι ήρωες, οι αθλητές, και στην περίπτωση
αυτή οι διεθνείς ποδοσφαιριστές και καλαθοσφαιριστές, αναλαμβάνουν να παίξουν
αυτό τον ρόλο και να καλύψουν ένα κοινωνικό κενό. Υπογραμμίζουν τα κοινωνικά
προβλήματα και προσφέρουν ελπιδοφόρες λύσεις.

Η μεγάλη επιτυχία, λοιπόν, είτε στο ποδόσφαιρο είτε στο μπάσκετ ξεπερνά τα
απλά όρια που θέτει οποιοδήποτε άλλο άθλημα. Ιδίως για ένα λαό που λειτουργεί
συχνά συναισθηματικά, «ας κρατήσουν οι χοροί», αφού οι Έλληνες «λειτουργούν»
λίγο-πολύ όπως οι αθλητές του. «Το παν είναι η ψυχολογία», όπως θα ‘λεγαν και
οι γνώστες του ποδοσφαίρου και του μπάσκετ.

Ο Στέλιος Παπαθανασόπουλος είναι καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας και
ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών.