Δρόμοι

«Και τώρα…

… συνδεόμαστε με τον ανταποκριτή μας XX στο πεδίο των μαχών. XX, πες μας τι
συμβαίνει εκεί πέρα». Πόσο οικεία είναι αυτή η σκηνή – η σύνδεση του κεντρικού
στούντιο ενός καναλιού με τον ανταποκριτή σε ένα πολεμικό μέτωπο; Γεγονότα ή
συναισθήματα; Ποιο στοιχείο είναι καλύτερα να κυριαρχεί σε μια ανταπόκριση από
μία πολεμική σύγκρουση; H ερώτηση αυτή, αν τη μεταφέρουμε στη σύγκρουση που
παρακολουθήσαμε τελευταία, συνδέεται με μια σειρά άλλων ερωτήσεων. Ποιος είναι
ο πραγματικός σκοπός του τηλεοπτικού ρεπορτάζ από έναν πόλεμο όπως εκείνος στο
Λίβανο; Να αισθανθούν οι τηλεθεατές μέρος της σύγκρουσης, να νιώσουν τον πόνο
των θυμάτων και να εκφέρουν μια ηθική κρίση για τον χαρακτήρα του; Ή να
προσπαθήσουν να τον καταλάβουν, να πληροφορηθούν τους λόγους για τους οποίους
ξέσπασε, να σκεφτούν τις συνέπειες που θα έχει για τον υπόλοιπο κόσμο;

Αν απαντήσουμε…

… NAI στην πρώτη ερώτηση, τότε η κάλυψη του πολέμου ανάμεσα στο Ισραήλ και
τη Χεζμπολάχ ήταν απολύτως ικανοποιητική. Αν όμως απαντήσουμε NAI στη δεύτερη
ερώτηση, τότε η κάλυψη ήταν καταστροφική. Είναι σημαντικό να δείχνεις τον πόνο
του πολέμου, γράφουν στη «Χέραλντ Τρίμπιουν» ο Τζέρολντ Κέσελ και ο Πιερ
Κλοσέντλερ, δύο ρεπόρτερ και παραγωγοί ντοκυμαντέρ που έχουν έδρα την
Ιερουσαλήμ. Τα «ζωντανά» ρεπορτάζ είναι ιδιαίτερα ισχυρά σε ό,τι αφορά τη
μετάδοση εικόνων φρίκης. Αν όμως όλη η έμφαση είναι στα θύματα, ικανοποιημένοι
μένουν μόνο οι τηλεθεατές που ταυτίζονται με τη μία ή την άλλη πλευρά. Και το
βασικό συμπέρασμα είναι ότι «ο πόλεμος είναι κόλαση».

Ο Τεντ Τέρνερ…

… είπε κάποτε πως αν οι κάμερες του CNN ήταν στο Άουσβιτς και μετέδιδαν
«ζωντανά» αυτά που συνέβαιναν, τότε οι θάλαμοι αερίων θα σταματούσαν να
δουλεύουν. Είναι πιθανό. Τι γίνεται όμως όταν οι κάμερες επικεντρώνουν το
ενδιαφέρον τους σε καταστάσεις όπου το κακό δεν είναι τόσο προφανές; Πώς
πρέπει να καλυφθούν κρίσεις όπου υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο δικαίωμα
της αυτοάμυνας και σε μια αδικαιολόγητα βίαιη πράξη; Όταν οι δύο ρεπόρτερ
εργάζονταν στο CNN, τους ζητούσαν συχνά να συμπυκνώσουν το νόημα της κρίσης σε
ένα λεπτό. Με άλλα λόγια, έπρεπε να εξηγήσουν τη σύγκρουση της Μέσης Ανατολής
σε 60 δευτερόλεπτα. Με τον τρόπο αυτό, όμως, τα ρεπορτάζ για τις ρουκέτες που
πέφτουν σε ισραηλινές πόλεις ή τις ισραηλινές επιδρομές εναντίον «οχυρών της
Χεζμπολάχ» που αποδεικνύεται ότι είναι κατοικημένες περιοχές δεν
εμπλουτίζονται με τα απαραίτητα ιστορικά στοιχεία.

Ο ρεπόρτερ…

… πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από τον αντιπρόσωπο των τηλεθεατών που
εκφέρει άμεση κρίση για τη φρίκη. Πρέπει να κατανοεί πέρα από αυτά που βλέπει,
αλλά χωρίς να διασχίζει μια άλλη λεπτή γραμμή: τη γραμμή ανάμεσα στην
κατανόηση και τη δικαιολόγηση. Απώτερος στόχος του πρέπει να είναι να συμβάλει
στη μεγαλύτερη κατανόησή μας γι’ αυτά που βλέπουμε, όχι να χρωματίζει την
άποψή μας με όλο και περισσότερο συναίσθημα.