Άρωμα σκανδάλου στην Eμπορική

H απομάκρυνση Παπαντωνίου για τη διαφοροποίησή του από το ΠΑΣΟΚ στο θέμα
της Εμπορικής δεν ήταν… κεραυνός εν αιθρία. Είχε προηγηθεί μεγάλη συζήτηση
στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, κορυφαία στελέχη της οποίας δεν
έβλεπαν με κακό μάτι την πώληση της τράπεζας σε ικανοποιητική για το Δημόσιο
τιμή. Ωστόσο οι κυβερνητικοί χειρισμοί και τα παιχνίδια στο Χρηματιστήριο, με
στόχο να εμφανισθεί ως λογικό το τίμημα εκποίησης της τράπεζας, εξόργισαν τον
πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ που θεώρησε την πώληση σκάνδαλο και έδωσε εντολή για
μετωπική σύγκρουση με την κυβέρνηση.

Οι μεθοδεύσεις για την πώληση της Εμπορικής Τράπεζας εξόργισαν τον Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος έδωσε εντολή για μετωπική σύγκρουση με την κυβέρνηση. Υπό αυτές τις συνθήκες, η διαγραφή Παπαντωνίου δεν αποτέλεσε κεραυνό εν αιθρία…

«H κυβέρνηση εγκλωβίστηκε στην υπόθεση της Εμπορικής και στην πραγματικότητα
πούλησε την τράπεζα χωρίς να διαπραγματευθεί τίποτα…», λένε στο ΠΑΣΟΚ. Στη
Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι πλέον έχουν απορροφηθεί οι εσωκομματικοί
κραδασμοί από τη διαγραφή του Γιάννου Παπαντωνίου και για τις όποιες ενστάσεις
διατυπώνονται σχετικά με τους υψηλούς τόνους που ακολούθησε το Κίνημα,
τονίζουν ότι αυτές «ξεκινούν από λάθος αφετηρία, αντιμετωπίζοντας την πώληση
της τράπεζας ως μεταρρυθμιστική αλλαγή…».

«H πώληση της Εμπορικής είναι “ξεπούλημα”, όχι μόνο λόγω του χαμηλού
τιμήματος, αλλά και γιατί έγινε με μοναδικό στόχο να εξυπηρετηθούν
εισπρακτικές ανάγκες της κυβέρνησης και δεν συνοδεύεται από κάποιο σχεδιασμό
για την πορεία του τραπεζικού συστήματος», τονίζει χαρακτηριστικά η αρμόδια
τομεάρχης Βάσω Παπανδρέου. Επισημαίνει μάλιστα ότι η πώληση δεν αποτελεί σε
καμία περίπτωση συνέχεια της πολιτικής του 2000, όταν οι Γάλλοι της Credit
Agricole μπήκαν με ένα μειοψηφικό πακέτο στην τράπεζα, καθώς τότε η συμφωνία
«είχε στρατηγικό χαρακτήρα» και υπηρετούσε μιαν άλλη πολιτική. Το ΠΑΣΟΚ
προέβλεπε να λειτουργήσει η Εθνική ως «εθνικός πρωταγωνιστής» στο τραπεζικό
σύστημα, υπό τον έμμεσο έλεγχο του κράτους, και σε αυτό το πλαίσιο κινούνταν
όλες οι αλλαγές που ευνοούσε στον τραπεζικό χώρο.

Χαμηλή προσφορά εκκίνησης. H ολομέτωπη επίθεση του ΠΑΣΟΚ για την
Εμπορική, που κατέληξε και στη διαγραφή Παπαντωνίου, έχει το δικό της χρονικό
και κορυφώθηκε ύστερα από εντολή του Γ. Παπανδρέου, όπως σημειώνουν επιτελικά
κομματικά στελέχη. Από τις 13 Ιουνίου, οπότε η Credit Agricole υποβάλλει την
αρχική πρόταση αγοράς της Εμπορικής έναντι 23,5 ευρώ ανά μετοχή, το ΠΑΣΟΚ
παρακολουθεί διακριτικά την υπόθεση. Στον τομέα Οικονομίας επισημαίνουν το
χαμηλό τίμημα και, ύστερα από σχετικές διαβουλεύσεις της Βάσως Παπανδρέου με
τον εκπρόσωπο Τύπου του Κινήματος, Νικ. Αθανασάκη, το κόμμα περιορίζεται να
δηλώσει ότι είναι ανεπίτρεπτο να προχωρήσει η πώληση μόνο με μία προσφορά. Τις
επόμενες ημέρες η ομάδα των Γάλλων που διαπραγματεύεται με τον Γ. Αλογοσκούφη
ενημερώνει για την προσφορά την κ. Παπανδρέου, ενώ αντίστοιχη συνάντηση
επιδιώκει και με τον πρόεδρο του Κινήματος. Τελικώς, περιορίστηκε να
ενημερώσει τον σύμβουλο του Γ. Παπανδρέου για τα οικονομικά ζητήματα, Ηρ.
Πολεμαρχάκι.

Εκείνη την περίοδο στα επιτελικά κλιμάκια του ΠΑΣΟΚ εκτιμούσαν πως το
πιθανότερο ήταν να ναυαγήσει η προσπάθεια εξαγοράς. Το θέμα ήταν σχετικά
υποβαθμισμένο, καθώς «έκαιγε» η εξαγορά της τουρκικής Finansbank από την
Εθνική και της Γερμανός από την Cosmote. Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούσαν
εξαιρετικά δύσκολο να προχωρήσει η κυβέρνηση στην πώληση της Εμπορικής με μόνο
έναν υποψήφιο και μάλιστα με τίμημα που προκαλούσε έντονες ενδοκυβερνητικές
διαμάχες, σύμφωνα με τις πληροφορίες της «αντικατασκοπίας» του Κινήματος.
Επίσης, εκτιμούσαν ότι την επιχείρηση πώλησης θα «σαμποτάρει» ο πρόεδρος της
Εμπορικής Γ. Προβόπουλος. Ο πρόεδρος του Κινήματος παρακολουθούσε στενά το
ζήτημα, αλλά σε αυτό το στάδιο αποφασίστηκε ότι το κόμμα δεν έχει λόγο να
ανεβάσει τους τόνους για μια αποκρατικοποίηση που μπορεί να μη γινόταν.

H ανάμειξη της Τράπεζας Κύπρου. H υπόθεση της Εμπορικής πήρε άλλες
διαστάσεις προς τα τέλη Ιουνίου, καθώς είχε μεσολαβήσει και η επίσημη πρόταση
εξαγοράς από την Τράπεζα Κύπρου. Σε σύσκεψη του τομέα Οικονομίας που έγινε
αρχές Ιουλίου στα γραφεία του ΙΣΤΑΜΕ στην οδό Ακαδημίας, αποφασίστηκε το ΠΑΣΟΚ
να καταγγείλει με δριμύτητα κάθε συμφωνία εξαγοράς σε χαμηλή τιμή. Δηλαδή σε
κάθε τιμή κάτω απο τα 29 ευρώ ανά μετοχή που είχαν δώσει το 2002 οι Γάλλοι για
να αποκτήσουν ποσοστό 2,5% της τράπεζας, με το Χρηματιστήριο να κινείται τότε
κάτω από τις 2.500 μονάδες. Στην ίδια σύσκεψη εξετάστηκαν οι προσφορές και των
δύο ανταγωνιστών – της Κύπρου και των Γάλλων. Ύστερα από εισήγηση των Γ.
Στουρνάρα και B. Ράπανου, ο τομέας εμφανιζόταν να προκρίνει την προσφορά των
Γάλλων. Τονίστηκε μάλιστα η σχέση που είχε ήδη από το 2000 η Credit Agricole
με την Εμπορική. Συμφωνήθηκε ωστόσο ότι η γαλλική των 23,5 ευρώ ανά μετοχή
ήταν πολύ χαμηλή. Τη λύση των Γάλλων προέκρινε και ο M. Ανδρουλάκης που
συμμετέχει στο συγκεκριμένο κομματικό όργανο, αναφέροντας ότι «προτιμά μια
κίνηση εξωστρέφειας».

Πιέσεις από τους συνδικαλιστές. Την ίδια ώρα η Χαριλάου Τρικούπη
δεχόταν έντονες πιέσεις και από τους συνδικαλιστές. Οι τραπεζοϋπάλληλοι
αντελήφθησαν ότι το ΠΑΣΟΚ δεν μπορούσε να καταγγείλει γενικώς τις
αποκρατικοποιήσεις, αλλά είχαν εξασφαλίσει την έντονη αντίδραση της
αντιπολίτευσης για τους όρους της συγκεκριμένης πώλησης. H «θερμοκρασία»
ανέβηκε περισσότερο ύστερα από τη γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας
(13 Ιουλίου), που έκρινε αντισυνταγματικό το νέο καθεστώς επικουρικής
ασφάλισης στις τράπεζες, με αποτέλεσμα η Τράπεζα Κύπρου να αποσύρει την
προσφορά της. Στον τομέα Οικονομίας αποφασίζουν να δώσουν έμφαση στο πρόβλημα
του Ασφαλιστικού, ενώ θεωρούν πως όλες αυτές τις ημέρες έγινε «ύποπτο
παιχνίδι» στο Χρηματιστήριο με τη μετοχή της Εμπορικής, με στόχο να εμφανισθεί
ως λογικό το τίμημα των Γάλλων που είχαν μείνει πάλι μόνοι τους στην κούρσα
της εξαγοράς. H μετοχή από τα 27,6 ευρώ στις 3 Ιουλίου έπεσε στα 24,6 ευρώ
στις 20 Ιουλίου.

H έκθεση της Μόργκαν Στάνλεϊ. Παράλληλα, στη Χαριλάου Τρικούπη φθάνει η
εκτίμηση της Μόργκαν Στάνλεϊ που, ως σύμβουλος της Εμπορικής, έβαζε τον πήχυ
για μια συμφέρουσα πώληση στα 28,5 – 31,5 ευρώ ανά μετοχή, ενώ προέκυψε και η
κίνηση της Εθνικής να εξαγοράσει, με υψηλό κόστος, την «Π κ’ K
Χρηματιστηριακή». H εξαγορά αυτή, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, εξόργισε τον
Γ. Παπανδρέου που θεωρεί «σκανδαλώδη» την κίνηση, ενώ το θέμα συνδυάστηκε με
την πρόθεση Αλογοσκούφη να πουλήσει «όπως όπως» την Εμπορική. Στις 20 Ιουλίου
η Βάσω Παπανδρέου κάνει λόγο για «οσμή σκανδάλου» πίσω από τις ενέργειες του
υπουργού, υπογραμμίζοντας και τα προβλήματα με τις αλλαγές στο επικουρικό των
τραπεζών που ο Γ. Αλογοσκούφης διαβεβαιώνει τους Γάλλους ότι θα
αντιμετωπισθούν. Στο ΠΑΣΟΚ εκτιμούν ότι ο γαλλικός όμιλος κερδίζει τουλάχιστον
500 εκατ. ευρώ από την απόφαση να αναλάβει η κυβέρνηση τις ασφαλιστικές
υποχρεώσεις της Εμπορικής. Την επομένη, ο Γ. Παπανδρέου σε συνάντηση που είχε
με τη Βάσω Παπανδρέου στη Σάμο, στο περιθώριο των εργασιών της Σοσιαλιστικής
Διεθνούς, δίνει εντολή για κλιμάκωση της επίθεσης για το θέμα της Εμπορικής.

Εκποίηση με 25 ευρώ. Αυτή η γραμμή επικυρώθηκε στις 26 Ιουλίου, όταν οι
Γάλλοι ανέβασαν την προφορά στα 25 ευρώ και άρχισαν οι κυβερνητικές πιέσεις
προς τα Ταμεία να πουλήσουν τις μετοχές τους. Και οι B. Παπανδρέου, Π.
Ευθυμίου και Νικ. Αθανασάκης, σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου, κατέστησαν σαφές
και στα στελέχη του Κινήματος, όπως λένε με έμφαση στη Χαριλάου Τρικούπη, ότι
για το ΠΑΣΟΚ η πώληση της Εμπορικής είναι «σκανδαλώδης». Το στίγμα του
Κινήματος δίνει με παραστατικό τρόπο ο κ. Αθανασάκης: «H εκποίηση δημόσιας
περιουσίας δεν συνιστά διαρθρωτική αλλαγή. Έχει τρύπες ο κ. Αλογοσκούφης στα
δημόσια Ταμεία και προσπαθώντας να καλύψει τα ελλείμματα, είτε ευθέως είτε
μέσω λιγότερων τόκων από τη μείωση του χρέους, πουλάει το ένα, πουλάει το
άλλο, του χρόνου τι θα πουλήσει;». Στις 30 Ιουλίου, κατά την περιοδεία του στη
Ζάκυνθο, την διαδικασία πώλησης της Εμπορικής κατήγγειλε δημοσίως και ο Γ.
Παπανδρέου, ξεκαθαρίζοντας οριστικά το τοπίο για τη στάση του Κινήματος.